Barış Soydan Yazdı…Kapalı Kapılar Arkasında Merkez Bankası Tarihi (1): 2014 Ocak’taki Olağanüstü Faiz Artırımı

2014 yılı Fed’in parasal genişlemeyi bitirme kararıyla dünya piyasalarında hareketli başlamıştı. Buna Türkiye’de 17-25 Aralık operasyonları eklenince kur hareketlenmişti. Bu koşullarda Merkez Bankası’nın Para Politikası Kurulu 21 Ocak’taki olağan toplantısını yaptı. Toplantıdan faiz artırımı ya da benzeri bir önlem çıkmadı.

-Toplantıdan faiz artırımı çıkmayınca piyasa daha da bozuldu. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu 28 Ocak’ta olağanüstü toplantı yapma kararı aldı.

-Ama ilginç bir durum vardı: Olağanüstü toplantı için gece yarısı sayılacak bir saat belirlenmişti. Çünkü o dönemde bir PPK üyesinin ABD’de yaşadığı ve toplantıya katılması için beklendiği ortaya çıkmıştı! Oysa o üye olmaksızın da karar yeter sayıyla alınabiliyordu. Toplantı gece yarısı yapıldı, katılımcılar: Erdem Başçı (Başkan), Ahmet Faruk Aysan, Murat Çetinkaya, Turalay Kenç, Necati Şahin, Abdullah Yavaş, Mehmet Yörükoğlu.

-Toplantıda sert faiz artırımı kararları alındı. Bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı yüzde 4,5’ten yüzde 10’a, marjinal fonlama oranı yüzde 7,75’ten yüzde 12’ye, açık piyasa işlemleri çerçevesinde piyasa yapıcısı bankalara repo işlemleri yoluyla tanınan borçlanma imkanı faiz oranı yüzde 6,75’ten yüzde 11,5’e, Merkez Bankası borçlanma faiz oranı yüzde 3,5’ten, yüzde 8’e yükseltildi.

-Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın faiz artırımlarının yüksek oranlı olmasından rahatsız olduğu Merkez Bankası koridorlarında konuşuluyordu.

-Ancak iletişim biçimi ayrı bir kriz yarattı. Neden gece yarısı? Neden bir kurul üyesi beklendi? Bu sorular kararın önüne geçti, Merkez Bankası doyurucu yanıt veremedi. Bir de 17-25 Aralık olaylarından kısa süre sonra yaşanmış olması bu garip tercihi daha da tartışmalı hale getirdi.

-Bu durum, iletişimin ekonomi yönetiminde ne kadar kritik olduğunu ve her bir ayrıntının -olumlu ya da olumsuz- büyük sonuçlar üretebileceğini ve somut kararların etkisini derinden etkileyebileceğini açık biçimde ortaya koydu.

-Karar kısa vadede olumlu etki yarattı, TL’yi destekledi. Ama süreç bakımından Merkez Bankası’nın etkili ve zamanında harekete geçme iradesi ve gücü sorgulanmış oldu. Mecbur kalınınca ve bu kez belki daha büyük adımlarla faiz artırımına gidilebildiği algısı iyice yerleşti.

Sürecek…

Kararın linki: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/363912b7-90c9-49b1-97a8-3946b26a0364/DUY2014-07.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-363912b7-90c9-49b1-97a8-3946b26a0364-m3fBdZB