ABD ve İran Yeniden Masaya mı Dönüyor?

Küresel enerji koridorlarının kalbi Hürmüz Boğazı’nda askeri hareketlilik ve liman ablukalarıyla tırmanan gerilim, diplomasi cephesinden gelen sürpriz bir haberle yön değiştirdi. Hafta sonu İslamabad’da gerçekleşen ve “tarihi” olarak nitelendirilen müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, Washington ve Tahran’ın bu hafta sonu yeniden masaya oturabileceği iddia edildi. Reuters’ın üst düzey kaynaklara dayandırdığı habere göre, her iki tarafa da müzakere heyetlerini İslamabad’a geri göndermeleri için yeni bir teklif sunuldu.

Liman Ablukası ve Trump’ın “Telefon” Çıkışı

Pazartesi günü itibarıyla ABD ordusu, İran limanlarına giriş ve çıkış yapan tüm gemilere yönelik bir deniz ablukası başlattı. Bu hamle Tahran tarafından sert bir dille eleştirilip “korsanlık” olarak nitelendirilse de, Başkan Donald Trump’ın yaptığı son açıklamalar piyasalarda temkinli bir iyimserlik yarattı. Trump, Pazartesi günü İran tarafının kendileriyle iletişime geçtiğini ve “çok acil bir anlaşma yapmak istediklerini” iddia etti.

Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı, “Eğer herhangi bir gemi ablukamıza yaklaşmaya kalkarsa derhal imha edilecektir” uyarısı askeri kararlılığı gösterirken, aynı zamanda “Diğer taraf bizi aradı, bir anlaşma peşindeler” sözleri diplomasinin hala tek seçenek olduğunu kanıtlar nitelikte. ABD Başkanı, yapılacak herhangi bir anlaşmanın İran’ın nükleer silah sahibi olmasını kesinlikle engellemesi gerektiği konusundaki katı tutumunu ise sürdürüyor.

Enerji Piyasalarında “Savaş ve Diplomasi” Dengesi

Hürmüz Boğazı üzerinden geçen küresel petrol ve gaz akışının beşte birinin savaş nedeniyle kesintiye uğraması, dünya ekonomisini stagflasyonun eşiğine getirdi. Ancak müzakerelerin bu hafta sonu (Cuma-Pazar arası) yeniden başlayabileceğine dair işaretler, petrol fiyatlarındaki ateşi bir miktar söndürdü. Salı günü itibarıyla Brent petrol fiyatlarının 100 dolar sınırının altına gerilemesi, piyasaların “abluka” haberinden ziyade “diplomasi” umuduna tutunduğunu gösteriyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise tablonun hala karanlık olduğu konusunda uyarıyor. IEA, Salı günü yayımladığı raporda küresel petrol arz ve talep büyüme tahminlerini keskin bir şekilde aşağı çekti. Ajans, Orta Doğu’daki savaşın enerji akışlarını bozması nedeniyle küresel ekonominin 2025 seviyelerinin de altına gerileyeceğini öngörüyor.

JD Vance: “Bazı Konularda Esneyebiliriz, Bazılarında Asla”

İslamabad’daki görüşmelerde ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, Fox News’a verdiği mülakatta müzakere sürecine dair ipuçları verdi. Vance, Tahran ile hangi konularda “taviz verilebileceği” ve hangi konularda “asla esnemeyecekleri” konusunda önemli ilerleme kaydettiklerini belirtti.

Vance’e göre, Trump yönetiminin kırmızı çizgisi net: Zenginleştirilmiş nükleer materyallerin tamamı İran dışına çıkarılmalı ve İran’ın nükleer silah geliştirmediğini doğrulayacak sarsılmaz bir denetim mekanizması kurulmalı. Vance, “İran bizim yönümüze doğru hareket etti, bu yüzden iyi işaretler gördük; ancak henüz yeterince uzağa gelmediler” diyerek kapıyı açık bıraktı.

Tahran’dan Tarihi Talep: İran, ABD ve İsrail’den 270 Milyar Dolar Savaş Tazminatı İstiyor

Ateşkes Pamuk İpliğine Bağlı

Şubat ayından bu yana devam eden ABD-İsrail-İran savaşı, geçtiğimiz hafta ilan edilen iki haftalık geçici ateşkes ile bir nebze olsun durulmuştu. Ateşkesin ikinci haftasına girilirken, her iki tarafın sert retoriğine rağmen sahadaki sessizlik büyük ölçüde korunuyor. Ancak İran Devrim Muhafızları’ndan gelen uyarılar durumun hassasiyetini koruduğunu gösteriyor: "Boğaz’a yaklaşacak herhangi bir askeri gemi ateşkesi ihlal etmiş sayılacaktır."

CENTCOM ise ablukanın kapsamını netleştirdi: Abluka yalnızca İran limanlarına yönelik; Hürmüz Boğazı’nı kullanarak İran dışındaki varış noktalarına (Körfez komşuları) giden ticari gemiler bu kısıtlamadan muaf tutuluyor. Salı günü Hürmüz’den geçen ve İran bağlantılı olmayan üç tankerin engellenmemiş olması, bu kuralın şimdilik uygulandığını teyit ediyor.

Avrupa Piyasaları Umutla Yükseliyor

Diplomatik temasların yeniden başlayabileceği haberi Avrupa borsalarında da karşılık buldu. Londra’da Stoxx 600 endeksi güne %0,6 artışla başlarken, Almanya’nın DAX ve Fransa’nın CAC 40 endeksleri de yeşil bölgede işlem gördü. Yatırımcılar, ablukanın yaratacağı arz daralmasından ziyade, İslamabad’da sağlanacak olası bir kalıcı ateşkesin küresel ticareti yeniden rayına sokacağı senaryosuna odaklanmış durumda.

Hafta sonu İslamabad’da delegasyonların tekrar bir araya gelip gelmeyeceği, sadece savaşın gidişatını değil, aynı zamanda 2026 yılının geri kalanındaki küresel ekonomik büyümeyi de belirleyecek. Gözler şimdi Washington ve Tahran’dan gelecek resmi onaylarda.