Bloomberg Economics: Petrol Şoku Küresel Enflasyon Dalgasını Tetikleyebilir

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyonu küresel ekonomi için yeni bir enerji şoku riskini gündeme getirdi. Orta Doğu’daki savaşın uzaması halinde petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkabileceği ve bunun dünya genelinde yeni bir enflasyon dalgasını tetikleyebileceği uyarısı yapılıyor.

---

Savaş Küresel Ekonomi İçin Yeni Risk

ABD ile İran arasında tırmanan çatışma, halihazırda Trump yönetiminin uyguladığı yüksek gümrük tarifelerinin yarattığı baskıyla mücadele eden küresel ekonomi için yeni bir tehdit oluşturuyor.

Uzmanlara göre savaşın enerji fiyatlarını kalıcı biçimde yükseltmesi halinde:

• Avrupa ekonomisi resesyona yaklaşabilir

• ABD Merkez Bankası (Fed) zor bir politika ikilemiyle karşı karşıya kalabilir

• Çin ekonomisi ise daha yüksek enerji maliyetleriyle karşılaşabilir

Özellikle Çin’in daha önce indirimli fiyatlarla aldığı İran petrolünün piyasadan çekilmesi, zaten tarifeler ve emlak krizi nedeniyle baskı altında olan Çin ekonomisini daha da zorlayabilir.

---

Petrol Fiyatlarında Sert Artış

Çatışmaların ilk günlerinde petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükseldi.

• Suudi Arabistan’daki büyük petrol rafinerilerinden biri kapatıldı

• Katar dünyanın en büyük LNG tesislerinden birini geçici olarak durdurdu

• Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği büyük ölçüde aksadı

Bu gelişmeler enerji piyasalarında arz endişelerini artırırken:

• petrol ve gaz fiyatları hızla yükseldi

• küresel borsalarda satışlar görüldü

• ABD tahvil faizleri yükseldi

Tahvil faizlerindeki artış, yatırımcıların Fed’in faiz indirimlerine ilişkin beklentilerini azaltmasıyla bağlantılı.

---

Hürmüz Boğazı Küresel Enerji İçin Kritik

Dünya petrol arzının yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

Bloomberg Economics hesaplamalarına göre küresel petrol arzında %1’lik bir düşüş fiyatları yaklaşık %4 artırıyor.

Bu hesaplamaya göre boğazın uzun süre kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının:

• savaş öncesi seviyelere göre %80 artarak

• varil başına yaklaşık 108 dolara çıkabileceği tahmin ediliyor.

---

Enerji Altyapısına Saldırı Riski

Savaşın daha da tırmanması halinde İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıları artırabileceği değerlendiriliyor.

Olası senaryolar arasında:

• petrol rafinerilerinin hedef alınması

• limanların vurulması

• boru hatlarının devre dışı kalması

yer alıyor.

ABD donanması tankerleri korumak için Hürmüz Boğazı’nda eskort sağlayabileceğini açıklasa da uzmanlar risklerin devam ettiğini belirtiyor.

Düşük maliyetli İran drone saldırılarının bile tanker trafiğini ciddi şekilde aksatabileceği ifade ediliyor.

---

Petrol Şokunun Ekonomiye Etkileri

Yükselen petrol fiyatları ekonomiyi birçok kanaldan etkiliyor.

Enerji fiyatlarındaki artış:

• tüketicilerin harcanabilir gelirini azaltıyor

• şirketlerin maliyetlerini yükseltiyor

• ekonomik büyümeyi aşağı çekiyor

Ayrıca petro-kimya ürünlerinin maliyetinin artması nedeniyle ulaşım, üretim ve tüketim fiyatları da yükseliyor.

Yağız Kutay Işık: Savaşın Kronometresi

---

Merkez Bankaları İçin Zor Karar

Enerji fiyatlarındaki artış merkez bankalarını zor bir denklemin içine sokuyor.

Enflasyon beklentileri kontrol altında kalırsa:

• Fed

• Avrupa Merkez Bankası (ECB)

• İngiltere Merkez Bankası (BOE)

enerji şokunu geçici kabul ederek faiz indirimlerine devam edebilir.

Ancak enflasyon beklentileri yükselirse:

• ücret talepleri artabilir

• şirketler fiyatları daha hızlı yükseltebilir

Bu durumda merkez bankaları faiz artırmak zorunda kalabilir.

---

ABD Ekonomisi İçin Farklı Dinamik

ABD’de kaya petrolü üretiminin artması enerji şoklarının etkisini kısmen dengeliyor.

Yüksek petrol fiyatları:

• tüketiciler için maliyet artırırken

• enerji üreticileri için gelir yaratıyor.

Bu nedenle petrol şokunun ABD büyümesine net etkisinin sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor.

Ancak enflasyon üzerindeki etkisi daha belirgin.

Bloomberg Economics’in modeline göre petrol fiyatının 108 dolara yükselmesi, ABD’de yıl sonuna kadar enflasyona yaklaşık 0,8 puan ekleyebilir.

Bu da enflasyonu %3’ün üzerine çıkararak Fed’in %2 hedefini aşmasına yol açabilir.

---

Trump İçin Siyasi Risk

Artan enflasyon ve uzayan bir savaş, ABD Başkanı Donald Trump için siyasi risk oluşturabilir.

ABD’de seçmenlerin:

• yüksek enflasyona

• uzun süren dış savaşlara

genellikle olumsuz tepki verdiği biliniyor.

Üstelik ara seçimler birkaç ay içinde yapılacak.

---

Avrupa Ekonomisi Daha Kırılgan

Enerji üreticisi olmayan Avrupa ekonomileri petrol şokundan daha fazla etkilenebilir.

Bloomberg Economics tahminlerine göre enerji şoku:

• Euro Bölgesi büyümesini %0,6,

• İngiltere ekonomisini ise %0,5 azaltabilir.

Enflasyon ise her iki ekonomide yaklaşık 1,1 puan artabilir.

Bu durumda Avrupa Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası faiz indirimlerini ertelemek zorunda kalabilir.

---

Çin İçin Çifte Baskı

Çin dünyanın en büyük petrol ithalatçılarından biri.

İran ve Venezuela’dan indirimli petrol satın alabilen Çin için fiyatların yükselmesi maliyetleri artırabilir.

Petrol fiyatının 108 dolara çıkması, Çin’de enflasyona yaklaşık 0,8 puan ekleyebilir.

Bu da:

• Trump’ın tarifeleri

• emlak sektöründeki kriz

nedeniyle zaten baskı altında olan ekonomiyi daha da zorlayabilir.

---

Petrol Şokunun Kazananı: Rusya

Enerji fiyatlarındaki yükselişin kazananlarından biri ise Rusya olabilir.

Petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkması Rusya’nın:

• bütçe açığını kapatmasına

• Ukrayna savaşını finanse etmesine

yardımcı olabilir.

---

Daha Ilımlı Senaryolar da Var

Daha sınırlı bir senaryoda çatışmalar devam eder ancak enerji altyapısına büyük zarar verilmez.

Bu durumda petrol fiyatları:

• 80 dolar civarında dengelenebilir.

Bu seviyede enflasyon etkisi daha sınırlı olur.

• ABD’de enflasyon 0,3 puan

• Avrupa ve İngiltere’de 0,5 puan artabilir.

---

En İyimser Senaryo: Ateşkes

En olumlu senaryoda ise ABD ve İran arasında bir ateşkes anlaşması sağlanabilir.

Bu durumda:

• enerji arzı yeniden normalleşir

• petrol fiyatları 65 dolar seviyesine geriler

• küresel ekonomide enflasyon baskısı azalır.

---

İran’ın Geleceği de Belirsiz

Savaşın sonucu İran’ın siyasi geleceğini de belirleyebilir.

Uzayan çatışma İran’da istikrarsızlık riskini artırabilir, ancak mevcut yönetim şimdilik güçlü konumunu koruyor.

İran’ın güçlü paramiliter gücü Devrim Muhafızları, olası bir siyasi geçiş sürecinde belirleyici rol oynayabilir.

Uzmanlara göre sistem içindeki güç merkezlerinin önceliği rejimin devamlılığını sağlamak olacak.