Reel Sektör
Ankara–Moskova doğalgaz pazarlığı: “Aynı hacim, yeni kontrat”
Rusya ile Türkiye, 22 bcm’lik yıllık gaz tedarikini korumak için masada — ABD baskısı, LNG anlaşmaları ve azalan petrol ithalatı tabloyu değiştiriyor.
Rusya ile Türkiye, 22 bcm’lik yıllık gaz tedarikini korumak için masada — ABD baskısı, LNG anlaşmaları ve azalan petrol ithalatı tabloyu değiştiriyor.
Rusya ve Türkiye, yıl sonunda süresi dolacak iki büyük doğalgaz tedarik sözleşmesini yenilemek için pazarlık yürütüyor. Bloomberg’e konuşan kaynaklara göre taraflar, yıllık yaklaşık 22 milyar metreküp gaz akışının aynı seviyede devam etmesi konusunda prensipte anlaştı.
Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Türkiye’nin Rus enerji alımlarını azaltması yönündeki baskısını artırdığı bir döneme denk geliyor. Türkiye ise son aylarda Rus petrolü alımını azaltırken, ABD dahil farklı ülkelerden LNG anlaşmaları yaparak enerji portföyünü çeşitlendiriyor.
Sözleşmeler 31 Aralık’ta bitiyor
Gazprom ile BOTAŞ arasında yürürlükte olan iki büyük boru hattı anlaşması, 31 Aralık 2025’te sona eriyor.
Bu anlaşmalar kapsamında Türkiye’ye yılda 21,75 milyar metreküp doğalgaz veriliyor.
Bloomberg’e konuşan yetkililer, yeni kontratta hedeflenen rakamın değişmediğini belirtiyor:
➡️ Hedef: Yaklaşık 22 milyar metreküp / yıl
Şu anda hiçbir taraf, resmi açıklama yapmadı.
ABD baskısı artıyor: Rus petrolü kesildi, sırada gaz mı?
Trump yönetimi, Ukrayna savaşını finanse ettiği gerekçesiyle Rus enerji gelirlerinin kesilmesini istiyor.
Son bir ayda:
-
ABD, Rusya’nın en büyük iki petrol şirketine yaptırım uyguladı.
-
Türkiye, Rus petrolü ithalatını azaltmaya başladı. (Bloomberg verisi)
-
Ankara, ABD dahil farklı ülkelerle LNG tedarik sözleşmeleri imzaladı.
Bu gelişmeler, Türkiye’nin Rusya’ya enerji bağımlılığının stratejik olarak azaldığı şeklinde yorumlanıyor.
Ancak doğalgaz tarafında tablo hâlâ farklı:
➡️ Boru hattı gazı hâlâ uzun vadeli kontratlara bağlı, maliyet avantajı yüksek.
Türkiye elini güçlendiriyor: LNG + Karadeniz gazı
Türkiye’nin elindeki diğer avantajlar:
-
Karadeniz gazı devreye giriyor; 2025–2026’da üretim artacak.
-
Spot LNG piyasasında fiyatlar düştü.
-
ABD, Katar, Cezayir ve Afrika’dan LNG ithalatı genişliyor.
Enerji analistlerinin yorumu:
“Türkiye gazda alternatif buldukça, Gazprom karşısında pazarlık gücü artıyor.”
Gazprom için Türkiye hayati önemde
Rusya, Ukrayna savaşı sonrası Avrupa gaz piyasasını büyük ölçüde kaybetti.
2024 yılında Gazprom’un Türkiye’ye sattığı gaz miktarı:
➡️ 21,6 milyar metreküp
(Bloomberg – EMRA verisi hesaplaması)
Bu rakam, Türkiye’yi:
📌 Rusya’nın Çin’den sonra ikinci en büyük alıcısı yapıyor.
Gazprom’un finansal sonuçlarının iyi gelmesinde Türkiye’nin rolü büyük.
Türkiye, Rusya gazında indirimi zorlayabilir
Türkiye büyük pazar — Gazprom ise müşteri kaybetmek istemiyor.
Bu nedenle uzmanlara göre:
➡️ Ankara, birim fiyatlarda indirim talep etmeye hazırlanıyor.
Enerji ekonomistleri:
“Gazprom’un Avrupa’da kaybını telafi edecek başka pazar yok. Türkiye pazarlık masasında güçlü.”
Türkiye’nin gaz arzında değişen tablo
Bir zamanlar Türkiye’nin gaz ithalatı şu üç ülkeye dayanıyordu:
-
Rusya (boru gazı)
-
İran
-
Azerbaycan
Ancak son bir yılda:
-
LNG terminal kapasitesi büyüdü
-
Spot piyasa kullanımı arttı
-
Yerli üretim devreye giriyor
Sonuç:
➡️ Türkiye, daha düşük fiyat bulduğu kaynağa yönelme kapasitesine sahip.
Avrupa LNG ile rahatladı
Avrupa’da LNG akışları mart ayından bu yana en yüksek seviyede.
Bu durum küresel doğalgaz fiyatlarını aşağı çekiyor ve Türkiye’nin elini güçlendiriyor:
“Bol LNG = Daha iyi pazarlık”
Sonuç: Türkiye bağımlılığı azaltıyor, pazarlık gücü artıyor
-
Rus petrolü alımı düşüyor ✔
-
LNG anlaşmaları çeşitleniyor ✔
-
Karadeniz gazı devreye giriyor ✔
-
Gazprom Avrupa pazarını kaybetti ✔
Tüm bu faktörler, Türkiye’ye “fiyat indirimi” ve “daha esnek kontrat” için güçlü bir zemin sağlıyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
