İMF ve İngiltere Merkez Bankası’ndan “yapay zeka balonu” uyarısı: Piyasada ani düzeltme riski arttı

Özet:

İngiltere Merkez Bankası (BoE), yapay zeka odaklı teknoloji hisselerinde aşırı değerlemelere dikkat çekerek “ani bir piyasa düzeltmesi” riskinin yükseldiği uyarısında bulundu. Benzer bir uyarı Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva’dan da geldi. Uzmanlara göre, 2000’lerin başındaki dot.com balonunu hatırlatan piyasa hareketleri, küresel finansal istikrarı tehdit ediyor.

BoE: Değerlemeler tarihi zirvede

BoE’nin çarşamba günü yayımladığı son toplantı tutanaklarında, özellikle yapay zeka temalı teknoloji şirketlerinde değerlemelerin “aşırı şiştiği” belirtildi. Banka, hisse senedi piyasalarında fiyatların “neredeyse tarihi zirvelerde” seyrettiğini vurguladı.

“Bu küresel risklerin somutlaşması, açık bir ekonomiye ve küresel finans merkezine sahip olan Birleşik Krallık üzerinde ciddi etki yaratabilir,” ifadeleri raporda yer aldı.

Banka, ABD’li teknoloji devlerinin güçlü ikinci çeyrek bilançolarının hisse fiyatlarını desteklediğini, ancak S&P 500 endeksindeki ilk beş şirketin toplam ağırlığının %30’a ulaştığını — son 50 yılın en yüksek oranı — belirtti.

“Yapay zekaya dair aşırı iyimserlik risk yaratıyor”

BoE tutanaklarında, “Piyasa endekslerinde artan yoğunlaşma ve yapay zekanın etkisine dair abartılı beklentiler, hisseleri ani bir düzeltmeye karşı savunmasız hale getiriyor,” denildi.
Banka, yatırımcıların AI temalı şirketlerden beklediği yüksek kazanç projeksiyonlarının zayıflaması halinde zincirleme satışlar yaşanabileceğini belirtti.

BoE ayrıca “yapay zekanın gelişimi, enerji ve veri tedariki ile hammadde zincirlerindeki darboğazlardan” etkilenebileceğini, bunun da gelir tahminleri yüksek olan teknoloji hisselerinde ciddi değer kayıplarına yol açabileceğini vurguladı.

IMF: “AI coşkusu aniden terse dönebilir”

BoE’nin uyarısına paralel bir açıklama da IMF Başkanı Kristalina Georgieva’dan geldi. Georgieva, “Yapay zekanın verimlilik artırıcı potansiyeline ilişkin aşırı iyimserliğin bir anda tersine dönmesi, küresel ekonomiyi sarsabilir,” dedi.

IMF ve BoE’ye göre, küresel borsalar, yapay zekaya yönelik yatırım coşkusunun dot.com balonuna benzer bir seviyeye ulaşması nedeniyle kırılgan hale geldi.

ABD Merkez Bankası da temkinli

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell da bu hafta yaptığı açıklamada “varlık fiyatlarının oldukça yüksek değerlendiğini” söyledi, ancak teknoloji sektörünü doğrudan hedef almadı.
Goldman Sachs ise son notunda, bir balonun henüz tam olarak oluşmadığını ancak “yatırımcıların çeşitlendirmeye dikkat etmesi gerektiğini” belirtti.

Büyük şirketlerde dev dalgalanmalar

Yapay zekaya yönelik anlaşmaların büyüklüğü piyasadaki oynaklığı artırıyor.
Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri, 6 Ekim’de OpenAI ile yaptığı milyarlarca dolarlık çip anlaşmasının ardından bir günde 100 milyar dolar değer kazanarak sert yükseldi. Hisse ertesi gün de %7,5 daha artış gösterdi.

Benzer şekilde Oracle, eylül ayında ChatGPT operatörü OpenAI ile yaptığı 300 milyar dolarlık beş yıllık bulut anlaşmasının ardından tek seansta 255 milyar dolar piyasa değeri kazandı.

Analistler: “Dot.com dönemine benziyor”

Zacks Investment Management’tan Brian Mulberry, “Bu anlaşmalardan biri bile başarısız olursa zincirleme etki yaratır. 1990’ların ortasındaki telekom balonunu hatırlatıyor,” dedi.
Jonestrading Strateji Direktörü Michael O’Rourke ise, “Piyasa şu anda OpenAI ile anlaşma yapan her şirketin kazanan olacağını varsayıyor. Ancak OpenAI nakit akışı negatif bir şirket. Bu, ‘önce al, sonra sor’ mantığıyla işleyen bir dönem,” ifadelerini kullandı.

1999’dan daha tehlikeli mi?

Ünlü hedge fon yöneticisi Paul Tudor Jones, CNBC’ye verdiği röportajda “Tüm unsurlar yeni bir balon patlaması için hazır,” dedi. “Tarih kendini birebir tekrar etmese de, genellikle kafiyeli olur. Bu kez 1999’dan bile daha patlayıcı bir ortamdayız.”

Analistler, yapay zeka ekosistemindeki “dairesel sermaye yapılarının” da risk yarattığına dikkat çekiyor.
Örneğin Nvidia, OpenAI ile 100 milyar dolarlık bir anlaşma yaptı. OpenAI bu fonla Nvidia’dan çip alacak, Nvidia kârını yine OpenAI’ye yatıracak. Benzer şekilde Oracle, OpenAI’ye bulut hizmeti sağlarken, Nvidia’dan donanım tedarik ediyor. Bu tür karşılıklı yatırım döngülerinin sürdürülebilirliği sorgulanıyor.

Finansal kırılganlık artıyor

BoE, son dönemde özel kredi piyasasında yaşanan çalkantılara da işaret etti. First Brands ve Tricolor gibi otomotiv finans şirketlerinin iflas başvuruları, finansman kanallarındaki sıkışmayı gösteriyor.
Ayrıca Fransa ve Japonya’daki siyasi belirsizlikler ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Fed üzerindeki müdahale iddiaları, küresel risk algısını olumsuz etkiliyor.

BoE’ye göre, “değişen risk ortamı, piyasaların olumsuz senaryoları tam olarak fiyatlamamış olabileceğini” gösteriyor. “Bu risklerden biri gerçekleşirse ani bir düzeltme yaşanabilir.”

Banka, böyle bir senaryonun “yüksek yaşam ve borçlanma maliyetleri altında zaten baskı hisseden hanehalkı ve işletmeleri” olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.

Atilla Yeşilada & Güldem Atabay Mesajı:
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]