ABD Başkanı Donald Trump, ABD-İsrail saldırılarında İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldüğünü açıkladı. Tahran’a yönelik geniş çaplı bombardıman sonrası İran misilleme saldırıları başlatırken, Washington’da olası bir “rejim değişikliği” senaryosu tartışılıyor. ABD istihbaratına göre Hamaney’in ölümü halinde en olası senaryolardan biri, yönetimin Devrim Muhafızları’nın (IRGC) sertlik yanlısı unsurlarına geçmesi.

---

Trump: “İran Halkı İçin Adalet”

Donald Trump, İran’ın dini lideri Ali Khamenei’in ABD-İsrail saldırılarında öldürüldüğünü söyledi. Trump, bunun “İran halkı, Amerikalılar ve dünyanın birçok yerindeki insanlar için bir adalet” olduğunu ifade etti.

Trump ayrıca bombardımanın süreceğini belirterek, “Bu, İran halkının ülkesini geri alması için en büyük fırsattır” dedi.

ABD ve İsrail, İran genelinde geniş çaplı saldırılar düzenledi. İsrail daha önce yedi üst düzey yetkilinin öldürüldüğünü açıklamıştı; bunların arasında Hamaney’in yer almadığı belirtilmişti.

---

İran’dan Bölgesel Misilleme

Saldırılara karşılık İran’ın Orta Doğu genelinde hedeflere saldırılar düzenlediği bildirildi. Dubai, Doha, Bahreyn ve Kuveyt’te – ABD askeri üslerinin bulunduğu veya Washington’la müttefik olan bölgelerde – İran bağlantılı saldırılar rapor edildi.

İran Kızılayı’na göre ülke genelinde 200’den fazla kişi hayatını kaybetti. İran medyası, bir kız okuluna düzenlenen hava saldırısında en az 85 kişinin öldüğünü bildirdi.

---

CIA Senaryosu: IRGC Yönetimi Devralabilir

Central Intelligence Agency (CIA), operasyon öncesi yaptığı değerlendirmelerde Hamaney’in öldürülmesi halinde yönetimin sertlik yanlısı Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) unsurlarına geçebileceğini öngördü.

İki istihbarat kaynağına göre, son iki haftada hazırlanan analizlerde ABD müdahalesi sonrası İran’da neler yaşanabileceği ve askeri operasyonun rejim değişikliğini tetikleyip tetiklemeyeceği değerlendirildi.

IRGC’nin iktidarı devralması, incelenen çoklu senaryolardan biri olarak öne çıktı. Ancak kaynaklar, hiçbir senaryonun kesinlik taşımadığını vurguladı. CIA konu hakkında resmi yorum yapmadı.

IRGC, İran’da Şii dinî liderliğini ve rejimi korumakla görevli elit bir askeri yapı olarak biliniyor.

ABD-İran Gerilimi Küresel Piyasaları Nasıl Şekillendirebilir?

---

Washington’da “Rejim Değişikliği” Tartışması

Trump haftalardır İran’da rejim değişikliğine açık mesajlar veriyordu. Ancak Washington’ın olası bir geçiş sürecinde kimin liderlik edeceğine dair net bir plan paylaşılmadı.

Cumartesi sabahı yaptığı video konuşmasında Trump, Tahran yönetimini “terör rejimi” olarak tanımladı ve İran halkını yönetime el koymaya çağırdı.

ABD yönetimi içinde haftalardır İran’a yönelik askeri müdahale seçeneği tartışılıyordu. Aralık ayında başlayan ve can kayıplarına yol açan protestolar sonrası baskı artmıştı.

---

Nükleer Müzakereler Sonuçsuz Kaldı

ABD’li yetkililer son haftalarda müdahaleyi önlemek amacıyla Tahran’la nükleer anlaşma zemini aramıştı. Ancak Cenevre’de yürütülen görüşmeler anlaşmayla sonuçlanmadı.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun, Kongre’de “Sekizler Çetesi” olarak bilinen üst düzey milletvekillerine operasyon ihtimali hakkında brifing verdiği belirtildi. Rubio’nun, operasyonun başlatılabileceğini ancak Trump’ın son ana kadar karar değiştirebileceğini söylediği aktarıldı.

Son bilgilere göre, Rubio Cuma gecesi operasyonun saatler içinde başlayabileceğini iletti.

---

İran’da Olası Güç Dengesi

Hamaney’in ölümü doğrulanırsa İran’da güç dengesi üç eksende şekillenebilir:

1. IRGC kontrolünde sert güvenlik yönetimi

2. Rejim içi dini ve siyasi elitler arasında geçici güç paylaşımı

3. Sokak hareketlerinin genişleyerek rejim krizine dönüşmesi

Ancak uzmanlara göre, İran’daki kurumsal yapı ve güvenlik aygıtının ağırlığı düşünüldüğünde IRGC’nin belirleyici rol üstlenmesi en olası senaryo olarak görülüyor.

---

Sonuç: Belirsizlik ve Tırmanma Riski

Saldırılar ve misillemeler Orta Doğu’da gerilimi hızla artırırken, İran’daki liderlik boşluğunun nasıl doldurulacağı küresel dengeler açısından kritik önem taşıyor.

Hamaney’in ölümü teyit edilirse, İran yalnızca lider değişimi değil, aynı zamanda rejim yapısının yeniden şekillenmesi sürecine girebilir. Ancak CIA analizleri, ani bir rejim çöküşünden ziyade, güvenlik odaklı bir güç konsolidasyonunun daha olası olduğuna işaret ediyor.

Bölge, hem askeri hem siyasi açıdan son yılların en kritik eşiğinde.

Kaynaklar:  CNN, Reuters

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]