Viral “Kıyamet” Senaryosu Piyasaları Sarstı: Yapay Zekâ Coşkusu Çatırdıyor mu?

Citrini Research’ün viral hale gelen yapay zekâ raporu, 2028’de işsizliğin %10’un üzerine çıkabileceği bir “distopik” senaryo çizerek küresel piyasalarda tedirginlik yarattı. ABD yazılım hisseleri sert düşerken, çip üreticileri ve veri merkezi tedarikçileri yükselişini sürdürüyor. Uzmanlar ise paniğe kapılmak yerine ölçülü yaklaşım çağrısı yapıyor: Yapay zekâ iş gücünü yok etmekten ziyade verimliliği artırabilir.

“Düşünce Deneyi” mi, Alarm Zili mi?

Citrini Research’ün 22 Şubat tarihli analizinde, 2028’e uzanan bir zincirleme şok senaryosu kurgulanıyor. Rapora göre: Yapay zekâ destekli otomasyon beyaz yakalı işten çıkarmaları hızlandırıyor, İşsizlik oranı %10,2’ye yükseliyor, Konut kredileri ve özel sermaye (private equity) kredilerinde temerrüt artıyor, ABD borsaları sert düşüyor, kredi piyasaları tıkanıyor.

Rapor “tahmin” değil “düşünce deneyi” olarak sunulsa da, “AI boğa piyasası aslında ayı mı?” sorusu yatırımcıların sinir uçlarına dokundu.

Citrini’nin yazarı Alap Shah, “AI kabiliyetleri arttıkça şirketler daha az çalışana ihtiyaç duyuyor; bu negatif geri besleme döngüsünün doğal bir freni yok” ifadelerini kullandı.

Yazılım Hisseleri Darbe Yedi

Piyasalarda ilk reaksiyon yazılım şirketlerinde görüldü. ABD yazılım hisseleri endeksi yıl başından bu yana yaklaşık %24 geriledi. S&P 500 yazılım ve hizmetler endeksi ise geçen Ekim zirvesinden bu yana %30’dan fazla düştü.

Yatırımcılar: Kodlama ve uygulama geliştirme şirketlerinden, Otomasyona açık sektörlerden, Tüketici platform hisselerinden çıkış yaparken, “savunmacı” hisselere ve tedarik zincirinin kârlı halkalarına yöneldi.

Guardian’ın aktardığına göre, viral rapor sonrası American Express, DoorDash, Mastercard ve Uber hisselerinde düşüş görüldü.

Kazananlar: Çipler, Veri Merkezleri, Enerji

4 AI teması tamamen çökmüş değil; yalnızca sermaye el değiştiriyor.

TSMC hisseleri Ekim’den bu yana %30 yükseldi.

Samsung Electronics ve SK Hynix hisseleri ikiye katlandı.

CMC Markets Asya ve Orta Doğu Başkanı Christopher Forbes’a göre: “Yapay zekâ gerçek. Ayrışma da gerçek. Kodlama maliyeti sıfıra yaklaşırken yazılım tarafındaki satış mantıklı. Kazananlar çipler, veri merkezleri ve kalıcı enerji altyapısı olacak.”

Bu tablo, AI değer zincirinde üst katmanlardan (yazılım) alt katmanlara (donanım, altyapı) doğru güçlü bir rotasyonu işaret ediyor.

COVID’den Daha Büyük Şok mu?

Otherside AI CEO’su Matt Shumer, AI’ın etkisinin 2020’de küresel tedarik zincirlerini altüst eden COVID krizinden daha büyük olabileceğini savundu.

Citrini’nin en çarpıcı tespiti ise kamu maliyesine dair: “Devletlerin gelir tabanı insan emeğine dayanır. İnsanlar çalışır, firmalar ücret öder, devlet vergi alır. Ancak AI iş gücünü azaltırsa, hükümetler daha fazla transfer yapmak zorunda kalırken daha az vergi toplayacaktır.”

Bu çelişki, olası bir sistemik baskı noktası olarak görülüyor.

Uzmanlardan “Soğukkanlılık” Çağrısı Piyasalardaki korku havasına rağmen birçok uzman aşırı reaksiyon uyarısı yapıyor.

Vantage Point Asset Management CIO’su Nick Ferres: “Ciddiye almak gerekir ama kelimesi kelimesine doğru kabul etmemek gerekir.”

Yardeni Research’ten Ed Yardeni ise, “Piyasa şu an AI’ı bir Frankenstein canavarı gibi fiyatlıyor. Biz ise AI’ın çalışanları yok etmekten ziyade üretkenliği artırdığına inanıyoruz” dedi.

Eleştirmenlere göre, Citrini raporu ekonomilerin adaptasyon kapasitesini yeterince hesaba katmıyor.

Türkiye ve Küresel Etkiler

AI kaynaklı küresel bir dalgalanma senaryosu: ABD tahvil getirilerini oynatabilir, Risk iştahını azaltabilir, Gelişen ülke piyasalarına sermaye akışını zayıflatabilir.

Türkiye gibi teknoloji ithalatçısı ancak genç iş gücü potansiyeline sahip ülkeler için tablo çift yönlü risk barındırıyor: Bir yandan iş gücü dönüşümü ihtiyacı artarken, diğer yandan AI yatırımları yeni büyüme alanları yaratabilir.

Sonuç: Panik mi, Yeni Denge mi?

Citrini Research raporu bir “kıyamet tahmini” değil; ancak yatırımcıların zihinlerindeki kırılganlığı açığa çıkardı.

Gerçek soru şu: AI işsizliği patlatacak mı?

Yoksa üretkenlik artışıyla yeni iş alanları mı yaratacak?

Şimdilik piyasa tek bir şey söylüyor: AI hikâyesi bitmedi, sadece şekil değiştiriyor.

Reuters, Yahoo Finance, Citrini Report

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail.com