Genel
ABD–İran Görüşmeleri Yeniden Masada: Hürmüz Krizi Küresel Enerji Piyasalarını Sarsıyor
Halen Körfez'de 350 milyon varil petrol bekliyor, piyasalar barış umuduyla enerji darboğazını fiyatlamıyor
ABD ile İran arasında ateşkes görüşmelerinin yeniden başlatılması gündemde. Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki abluka enerji krizini derinleştirirken, küresel piyasalarda belirsizlik sürüyor. Petrol fiyatları geri çekilse de arz güvenliği endişeleri devam ediyor.
ABD ile İran arasında devam eden gerilimde tarafların önümüzdeki günlerde ikinci tur görüşmeler için yeniden masaya oturma hazırlığında olduğu bildiriliyor. Ateşkes süresinin dolmasına günler kala diplomasi trafiğinin hızlanması beklenirken, Hürmüz Boğazı’nda süren askeri gerilim küresel enerji krizini daha da karmaşık hale getiriyor.
İlk görüşmelerin hafta sonu İslamabad’da gerçekleştiği ve sonuçsuz kaldığı bilinirken, yeni tur müzakerelerin yine Pakistan’da ya da alternatif bir lokasyonda yapılabileceği ifade ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın da kısa süre içinde görüşmelerin yeniden başlayabileceğine işaret ettiği belirtiliyor.
Hürmüz’de Abluka: Enerji Arzı Tehlikede
Diplomasi çabalarına rağmen ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukası devam ediyor. Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda askeri varlığını artıran Washington, İran’ın petrol ihracatını sınırlamayı hedefliyor.
ABD donanmasının bölgede 24 saatlik kontrol sağladığı ve çok sayıda savaş gemisi ile hava unsuru konuşlandırdığı belirtiliyor. Bu durum, küresel enerji arzı açısından kritik bir risk yaratmayı sürdürüyor.
Buna rağmen son günlerde İran limanlarına uğramayan bazı ticari gemilerin boğazdan geçiş yaptığı da bildiriliyor. Bu gelişme, ablukanın tam anlamıyla mutlak bir kapanmaya dönüşmediğine işaret ediyor.
Petrol Fiyatları Geriliyor, Riskler Sürüyor
Diplomasi umutlarının yeniden canlanmasıyla birlikte petrol fiyatlarında sınırlı bir geri çekilme gözleniyor. Brent petrol iki gün üst üste düşüşle 94,5 dolar seviyesine gerilerken, piyasalarda kısa vadeli rahatlama sağlandı.
Ancak enerji altyapısına verilen zarar ve tedarik zincirindeki bozulmalar nedeniyle küresel arz üzerindeki baskının sürdüğü belirtiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), jet yakıtı ve benzin fiyatlarındaki artışın tüketiciler üzerinde baskı yarattığını ve küresel petrol talebinde düşüş riskinin gündeme geldiğini açıkladı.
İran Üretimi Kısabilir
ABD ablukasının etkili olması durumunda İran’ın petrol üretimini kısa süre içinde azaltmak zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.
Mevcut üretim ve ihracat hızına göre İran’ın depolama kapasitesinin yaklaşık iki hafta içinde dolabileceği hesaplanırken, uzmanlar üretimde kısıntının 10–15 gün içinde başlayabileceğini öngörüyor.
İran’ın yaptırımlar altında uzun yıllara dayanan deneyimi sayesinde üretim ve ihracatını esnek şekilde yönetebileceği de ifade ediliyor.
Küresel Ekonomi İçin Kritik Dönemeç
Hürmüz Boğazı, savaş öncesinde dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyordu. Bu nedenle bölgede yaşanan her gelişme küresel ekonomi üzerinde doğrudan etki yaratıyor.
Savaşın uzaması, enerji fiyatlarının yüksek kalması ve arz güvenliği sorunlarının devam etmesi durumunda küresel enflasyon baskılarının artması ve büyüme görünümünün zayıflaması bekleniyor.
Piyasalar Diplomasiye Odaklandı
Küresel piyasalarda kısa vadeli fiyatlamalar, diplomasi ihtimaline bağlı olarak şekilleniyor. Ateşkes görüşmelerinin yeniden başlaması halinde risk iştahının artabileceği, ancak aksi senaryoda enerji krizi ve jeopolitik risklerin yeniden sert şekilde fiyatlanabileceği değerlendiriliyor.
Bloomberg, FT
