Genel
ABD-İran görüşmeleri sonuçsuz kaldı ama diyalog sürüyor
Piyasalarda iyimserliğin nedeni barış görüşmelerinin yeniden başlaması umudu
İslamabad’da gerçekleştirilen ABD-İran görüşmeleri anlaşmayla sonuçlanmasa da taraflar diyaloğu sürdürme konusunda kapıyı açık bıraktı. Yaklaşık 20 saat süren müzakerelerde taraflar anlaşmaya “çok yaklaşsa” da nükleer program, Hürmüz Boğazı ve yaptırımlar konularında uzlaşma sağlanamadı.
Tarihi temas: 10 yıl sonra ilk doğrudan görüşme
ABD ve İran yetkilileri, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yaklaşık 10 yıl aradan sonra ilk kez doğrudan ve üst düzey temas gerçekleştirdi. Görüşmeler, İran’daki 1979 Devrimi’nden bu yana en üst düzey diplomatik temaslardan biri olarak değerlendirildi.
Hafta sonu yapılan görüşmeler, altı haftadır süren savaşın ardından ilan edilen ateşkesi kalıcı bir çözüme dönüştürmeyi hedefliyordu.
Anlaşmaya çok yaklaşıldı ama sonuç çıkmadı
Görüşmelere yakın kaynaklara göre taraflar anlaşmaya “%80 oranında yaklaşsa” da kritik başlıklarda uzlaşma sağlanamadı.
Özellikle şu konular tıkanma yarattı:
- İran’ın nükleer programı
- Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol
- Dondurulmuş varlıkların iadesi
- Yaptırımların kaldırılması
Birçok kaynak, müzakerelerde zaman zaman tansiyonun yükseldiğini ve tarafların odadan çıkıp geri döndüğü anlar yaşandığını belirtti.
Hürmüz Boğazı ve nükleer program kilit başlık
Görüşmelerin merkezinde küresel enerji akışı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı yer aldı.
ABD, İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü gevşetmesini ve serbest geçişi garanti altına almasını isterken, İran bu konuda taviz vermedi.
Washington ayrıca:
- Uranyum zenginleştirmenin tamamen durdurulmasını
- Nükleer tesislerin sökülmesini
- Bölgesel milis desteğinin kesilmesini
talep etti.
Tahran ise:
- Kalıcı ateşkes garantisi
- Yaptırımların kaldırılması
- Dondurulan varlıkların serbest bırakılması
- Hürmüz üzerindeki kontrolün sürmesi
şartlarını öne sürdü.
Güvensizlik görüşmeleri zorlaştırdı
İran tarafı özellikle ABD’ye duyduğu güvensizliği açık şekilde dile getirdi.
İranlı yetkililer, daha önce yürütülen diplomatik süreçlerde verilen güvencelere rağmen askeri saldırıların devam ettiğini hatırlatarak, “Nasıl güvenelim?” sorusunu gündeme taşıdı.
Bu güvensizlik ortamı, anlaşmanın önündeki en büyük engellerden biri olarak öne çıktı.
Pakistan arabuluculuğu sürdürüyor
Görüşmelerin ardından Pakistan, ABD ve İran arasında mesaj trafiğini sürdürmeye devam etti.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, sürecin tamamen sona ermediğini belirterek çözüm için çabaların sürdüğünü açıkladı.
Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın da arabuluculuk rolüyle sürece dahil olduğu ifade ediliyor.
Trump: “Anlaşmak istiyorlar”
ABD Başkanı Donald Trump, görüşmeler sonrası yaptığı açıklamada İran’ın yeniden temas kurduğunu ve anlaşma istediğini söyledi.
ABD tarafı, İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemenin “kırmızı çizgi” olmaya devam ettiğini vurguladı.
Taraflar neden geri adım atabilir?
Uzmanlara göre her iki tarafın da gerilimi düşürmek için güçlü nedenleri bulunuyor:
- ABD’de savaşın iç politik maliyeti artıyor
- İran’da ekonomik hasar büyüyor
- Enerji arzındaki daralma küresel ekonomiyi zorluyor
- Enflasyon baskısı yükseliyor
Bu faktörler, diplomatik çözüm arayışını canlı tutuyor.
Sonuç: Anlaşma yok ama süreç bitmedi
İslamabad görüşmeleri somut bir sonuç üretmese de:
- Diyalog tamamen kopmadı
- Taraflar temaslarını sürdürüyor
- Yeni görüşmeler ihtimali masada
Önümüzdeki günlerde sürecin yeniden ivme kazanıp kazanmayacağı, küresel piyasalar açısından kritik olacak.
Reuters özel
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
