Dünya Ekonomisi
İran Savaşı Küresel Ekonomiyi Sarsıyor: Enerji Şoku Enflasyonu ve Riskleri Tırmandırıyor
Oxford tarafından ankete katılan her dört işletmeden birinin, aksaklıkların bu yılın sonunun ötesinde de hissedileceğine inandığını belirtti. Sözlerini, "Bu kanıtlar, piyasa duyarlılığında ani bir bozulma riskinin altını çiziyor," diyerek tamamladı.
İran savaşıyla tetiklenen enerji krizi, küresel ekonomide giderek daha derin etkiler yaratıyor. Üretim maliyetleri hızla yükselirken, hem imalat hem hizmet sektörlerinde zayıflama sinyalleri güçleniyor. Şirketler maliyet baskısı ve tedarik sorunlarıyla mücadele ederken, büyüme beklentileri aşağı çekiliyor.
Enerji Şoku Ekonomiye Yayılıyor
Orta Doğu’daki çatışmanın yarattığı enerji arz şoku, küresel ekonomi üzerinde somut etkiler üretmeye başladı.
Başta petrol fiyatlarındaki yükseliş olmak üzere, artan maliyetler:
- Enflasyonu yukarı çekiyor
- Gıda arzına ilişkin endişeleri artırıyor
- Küresel büyüme beklentilerini aşağı yönlü revize ettiriyor
Euro Bölgesi Daralma Sinyali Veriyor
S&P Global verilerine göre Euro Bölgesi ekonomisi en sert etkilenen bölgelerden biri oldu.
- PMI endeksi Mart’taki 50,7 seviyesinden Nisan’da 48,6’ya geriledi
- 50’nin altı ekonomik daralmaya işaret ediyor
Ayrıca:
- Girdi maliyet endeksi 68,9’dan 76,9’a yükseldi
- Hizmet sektörü PMI’ı 47,4’e düşerek beklentilerin altında kaldı
“Ekonomik Sorunlar Derinleşiyor”
S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, savaşın Euro Bölgesi üzerindeki etkisinin giderek arttığını belirtti.
Williamson’a göre:
- Tedarik zinciri sorunları yaygınlaşıyor
- Büyüme üzerinde aşağı yönlü baskı artıyor
- Fiyatlar önümüzdeki dönemde daha da yükselebilir
ABD’de Aktivite Artıyor Ama Riskler Devam Ediyor
ABD ekonomisi görece daha dirençli görünse de benzer riskler dikkat çekiyor.
- İmalat PMI 54,0 ile 47 ayın zirvesine çıktı
- Yeni siparişler güçlü arttı
- Hizmet sektörü yeniden büyüme bölgesine geçti
Ancak bu artışın önemli ölçüde:
- Stok biriktirme
- Tedarik sorunlarına karşı önlem alma
kaynaklı olduğu değerlendiriliyor.
Euro Bölgesi’nde Faaliyet Daraldı: Savaşın Etkisiyle Enflasyon ve Belirsizlik Tırmanıyor
Küresel Üretimde “Öne Çekme” Etkisi
Japonya, Hindistan ve İngiltere gibi ekonomilerde üretim artışı gözlense de bu durum kalıcı olmayabilir.
Şirketler, tedarik zinciri risklerine karşı üretimi öne çekiyor. Bu da ilerleyen dönemde üretimde sert bir düşüş ihtimalini artırıyor.
Şirketlerden Uyarı: Maliyetler Artıyor
Şirket bilançoları da savaşın etkisini yansıtmaya başladı.
Reuters verilerine göre:
- 26 şirket finansal beklentilerini aşağı çekti
- 38 şirket fiyat artışı sinyali verdi
- 32 şirket doğrudan finansal zarar uyarısında bulundu
Danone ve Otis Worldwide gibi büyük firmalar tedarik sorunlarına dikkat çekti.
Enflasyon Yükselişte
Enerji fiyatlarındaki artış enflasyonu doğrudan etkiliyor.
- ABD’de enflasyon son dört yılın en hızlı artışını gösterdi
- Avrupa ve İngiltere’de de benzer eğilim gözleniyor
Çekirdek enflasyon (enerji hariç) henüz aynı hızda yükselmese de riskler artıyor.
Teknoloji ve Finans Ayrışıyor
Küresel ekonomi genel olarak baskı altındayken bazı sektörler olumlu ayrışıyor.
- Yapay zekâ yatırımları teknoloji sektörünü destekliyor
- Piyasa volatilitesi finans şirketlerine gelir sağlıyor
Örneğin:
- Güney Kore, çip ihracatı sayesinde güçlü büyüme kaydetti
- London Stock Exchange Group artan işlem hacimleriyle güçlü gelir açıkladı
Kritik Risk: Hürmüz Boğazı
Küresel ekonomi açısından en büyük belirsizliklerden biri, Strait of Hormuz’ndaki durum.
Boğazdaki aksaklıkların devam etmesi:
- Enerji fiyatlarını yüksek tutuyor
- Küresel ticareti aksatıyor
- Ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratıyor
IMF’den Uyarı: Resesyon Riski Artıyor
International Monetary Fund, küresel büyüme tahminini %3,1’e düşürdü.
Fon, mevcut gelişmelerin sürmesi halinde:
- Daha olumsuz bir senaryo
- Hatta küresel resesyon
riskinin artabileceğini vurguladı.
Uzmanlar: Etkiler Kalıcı Olabilir
Oxford Economics’e göre enerji şoklarının etkisi yıllarca sürebilir.
Geçmiş örnekler:
- Yom Kippur War
- 2022 Rusya-Ukrayna savaşı
bu tür krizlerin uzun vadeli etkiler yarattığını gösteriyor.
Araştırmaya göre her dört şirketten biri, mevcut krizin etkilerinin yıl sonrasına sarkacağını düşünüyor.
Genel Görünüm: Kırılgan Denge
Küresel ekonomi şu anda hassas bir dengede:
- Yükselen enerji fiyatları
- Artan enflasyon
- Zayıflayan büyüme
Bu üçlü baskı, önümüzdeki dönemde piyasalarda dalgalanmanın süreceğine işaret ediyor.
Kaynak: Reuters, S&P Global
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
