ABD ve İsrail’in İran’a yönelik son saldırıları Orta Doğu’da tansiyonu yeniden yükseltirken, enerji piyasalarından döviz kurlarına, güvenli liman varlıklarından bölge borsalarına kadar küresel piyasalarda dalgalanma riskini artırdı. Petrol fiyatlarında sert yükseliş ihtimali, enflasyon beklentileri, doların seyri ve altın talebi önümüzdeki dönemde belirleyici olacak. Uzmanlara göre çatışmanın süresi ve petrol arzına etkisi, fiyatlamaların yönünü tayin edecek temel unsur olacak.

---

Petrol: Gerilimin İlk Barometresi

Orta Doğu’daki her askeri gerilimde olduğu gibi, piyasanın ilk refleksi petrol fiyatlarında görülüyor. İran, küresel petrol arzında önemli paya sahip bir üretici konumunda. Dahası, dünya petrol arzının yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.

Brent petrol fiyatı son olarak varil başına 73 dolar civarında işlem görürken, yıl başından bu yana yaklaşık %20 yükseldi. Ancak analistlere göre asıl risk, çatışmanın petrol akışını sekteye uğratması halinde fiyatların çok daha yukarı gitmesi.

Bazı büyük petrol şirketleri ve ticaret evlerinin Hürmüz üzerinden ham petrol ve yakıt sevkiyatlarını geçici olarak askıya aldığı belirtiliyor. Bu tür adımlar arz tarafında psikolojik baskı oluşturuyor.

Güvenli Limanlar: Altın, Frank ve Tahviller

Jeopolitik kriz dönemlerinde yatırımcıların yöneldiği klasik güvenli limanlar yeniden sahnede:

• İsviçre frangı yıl başından bu yana dolar karşısında %3 yükseldi.

• Altın 2026’da %22 prim yaparak rekor seviyelere yaklaştı.

• Gümüş de güçlü performans sergiliyor.

• ABD tahvillerine talep artarken getiriler geriliyor.

Dikkat çeken istisna ise bitcoin oldu. Artık “güvenli liman” olarak görülmeyen kripto para, son iki ayda değerinin dörtte birinden fazlasını kaybetti.

FT / Patrick Foulis: Ekonomik Milliyetçilik Daha Yeni Başlıyor

---

Orta Doğu Borsaları Kritik Sinyal Verecek

Suudi Arabistan ve Katar borsaları haftanın ilk işlem günlerinde yatırımcı duyarlılığı açısından önemli gösterge olacak.

• Suudi Arabistan’ın ana endeksi Tadawul All Share Index son beş günde %1,3 geriledi.

• Dubai borsasında da son iki haftada düşüş görüldü.

Uzmanlara göre çatışmanın tırmanması halinde Körfez hisselerinde %3–5 arası düşüş görülebilir.

---

Havacılık ve Savunma Hisseleri

Orta Doğu hava sahasında yaşanan kapanmalar nedeniyle küresel havayolu şirketleri uçuş iptallerine başladı. Çatışmanın yayılması halinde havayolu hisselerinde baskı artabilir.

Buna karşılık Avrupa savunma şirketlerinde talep artışı görülebilir. Yıl başından bu yana savunma endekslerinde çift haneli yükseliş dikkat çekiyor.

---

Diplomasi ve Petrol Fiyatları: Senaryo Analizi

ABD-İran nükleer müzakerelerinin seyri, petrol piyasasında sistematik fiyat dalgalanmaları yaratıyor. Analistler dört temel senaryo üzerinde duruyor:

Başarılı Anlaşma Senaryosu

• Günlük 500 bin – 1,2 milyon varil ek İran arzı

• Risk priminin çözülmesiyle 8–12 dolar fiyat düşüşü

• Avrupa ve Asya rafinerileri için alternatif tedarik imkanı

Uzatılmış Çatışma Senaryosu

• Hürmüz’de kısmi aksama

• Panik alımları ve stratejik rezerv kullanımı

• İlk etapta 100–150 dolar arası sert sıçrama

• Ortalama fiyatın 80–100 dolar bandında kalması

---

Küresel Ekonomiye Olası Etkiler

Uzun süreli yüksek petrol fiyatları:

• Küresel enflasyonu yeniden yukarı iter

• Merkez bankalarının faiz indirim planlarını geciktirir

• Gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratır

• Enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık riskini artırır

Bu nedenle ABD-İran gerilimi yalnızca bölgesel bir güvenlik meselesi değil, aynı zamanda küresel makro dengeleri şekillendirecek bir risk faktörü olarak görülüyor.

---

Sonuç

Piyasalar için temel soru şu: Gerilim sınırlı mı kalacak, yoksa petrol arzını kalıcı şekilde bozacak mı?

Petrol fiyatı bu sorunun en net göstergesi olmaya devam edecek. 80 dolar seviyesi psikolojik eşik olarak görülürken, 100 dolar üzeri fiyatlama küresel enflasyon ve faiz beklentilerini kökten değiştirebilir.

Önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat akışı, Orta Doğu borsalarının performansı ve petrol piyasasındaki işlem hacmi, yatırımcıların risk iştahını belirleyen ana göstergeler olacak.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]