ANALİZ: Bütçe Açığı:  Faizler yaktı bizi 

Merkezi yönetim bütçesi Ekim ayında 223,2 milyar TL açık verdi. Vergi gelirlerinde güçlü artışa rağmen cari transferler, personel giderleri ve faiz harcamalarındaki yükseliş bütçe dengesini zayıflatıyor. Ocak-Ekim döneminde faiz dışı denge fazla verirken, toplam bütçe açığı 1,44 trilyon TL’ye çıktı. Ekonomistler, 2025 yılı için OVP’de belirtilen %3,6’lık bütçe açığı/GSYH hedefinin ulaşılabilir olduğunu ancak faiz dışı harcamaların en kritik belirleyici olacağını vurguluyor.

---

Ekim’de Bütçe Açığı Beklentilerin Üzerine Çıktı

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre merkezi bütçe 2025 yılı Ekim ayında 223,2 milyar TL açık verdi. Böylece geçen yılın aynı ayında kaydedilen 186,3 milyar TL’lik açık yıllık bazda %19,8 artmış oldu.

Faiz dışı denge tarafında ise tablo daha da bozuldu:

• 2024 Ekim: 50,1 milyar TL açık

• 2025 Ekim: 65,8 milyar TL açık

12 aylık birikimli bütçe açığı 2,29 trilyon TL’ye, faiz dışı açık ise 245 milyar TL’ye yükseldi.

---

Gelirlerde Güçlü Artış: Vergi Kanadı Bütçeyi Taşıyor

Ekim ayında bütçe gelirleri yıllık bazda %49,1 artarak 1 trilyon 147,1 milyar TL’ye yükseldi. Bu performansın temelinde vergi gelirlerindeki güçlü toparlanma yer alıyor.

Vergi Gelirlerinde Öne Çıkan Kalemler

• Gelir vergisi: %90 artış ile en hızlı yükselen kalem

• ÖTV: %33,9 artış

• Dahilde alınan KDV: %52,3 artış

• İthalde alınan KDV: %33,1 artış

• Vergi dışı gelirler: %28,3 artış

Özellikle gelir vergisindeki sıçrama, mevduat ve yatırım fonu gelirlerinden alınan stopajın etkisini yansıtıyor.

---

Giderler Enflasyonun Üzerinde Artıyor

Toplam bütçe giderleri Ekim’de yıllık bazda %43,4 arttı ve %32,87’lik yıllık enflasyonun üzerinde gerçekleşti.

Faiz Dışı Harcamalar Baskı Oluşturuyor

Faiz dışı giderler yılın en hızlı artışlarından birini göstererek %48 yükseldi.

En büyük kalemler:

• Cari transferler: %48,6 artış

• Personel giderleri: %37,8 artış

• Sermaye giderleri: %27,9 artış

• Borç verme giderleri: %3 düşüş (bütçeye sınırlı pozitif katkı)

Faiz Harcamaları Yavaşladı Ama Sorun Büyük

Faiz harcamaları yıllık bazda sadece %15,6 arttı, ancak Ocak-Ekim döneminde tablo çok daha ağır:

• Faiz giderleri 2024 ilk 10 ay: 1,05 trilyon TL

• Faiz giderleri 2025 ilk 10 ay: 1,82 trilyon TL

• Artış: %74

Bu hızlı artış, vergi gelirlerindeki güçlü performansa rağmen bütçe açığının kontrol altına alınmasını zorlaştırıyor.

---

Ocak-Ekim Döneminde Faiz Dışı Denge Güçlü

Ekonomistler bu dönemde dikkat çeken bir başka noktaya işaret ediyor:
2024 Ocak-Ekim’de 211 milyar TL olan faiz dışı açık, 2025 aynı dönemde 379 milyar TL fazlaya dönüştü.

Bu tablo, mali disiplin açısından olumlu bir görüntü verse de faiz yükü tüm kazanımı eritiyor.

---

OVP Hedefi Ulaşılabilir Görünüyor

2025 yılı için Orta Vadeli Program’da bütçe açığı/GSYH oranı %3,6 olarak tahmin edilmişti. Ekonomistlere göre ilk 10 aydaki görünüm bu hedefin erişilebilir olduğuna işaret ediyor.

Gedik Yatırım’ın değerlendirmesi:

• Yıl sonunda bütçe açığı yaklaşık 2,2 trilyon TL olabilir.

• Faiz harcamaları projeksiyonlarının yukarı yönlü revize edilmesi, mali disiplin açısından yeni riskler içeriyor.

---

En Kritik Risk: Faiz Dışı Harcamaların Seyri

Analistler hem İş Bankası hem Vakıf Yatırım raporlarında şu noktaya dikkat çekiyor:

Önümüzdeki dönemde bütçede en kritik belirleyici faiz dışı harcamalar olacak.
Sıkı maliye politikasının enflasyonla mücadeleye desteği bu kalemin kontrol altında tutulmasına bağlı.

Ayrıca iç talebin gücü vergi gelirlerini desteklemeye devam edecek olsa da:

• KDV performansı

• Stopaj gelirlerinin sürdürülebilirliği

• Kamu tasarruflarının uygulanma derecesi

gibi unsurlar bütçe dengesini yakından etkileyecek.

---

Genel Değerlendirme

Ekim ayı bütçe sonuçları, vergi gelirlerindeki güçlü artışa rağmen kamu giderlerinin özellikle faiz dışı harcamalarda hız kesmemesi nedeniyle sınırlı bir iyileşme sunuyor. Faiz yükünün yüksekliği, bütçe disiplinini tehdit etmeye devam ediyor. 2025 OVP hedefleri görünürde ulaşılabilir olsa da mali alan giderek daralıyor.

Kaynaklar:  İş Bankası Ekonomik Araştırmalar, Vakif Yatırım, Gedik Yatırım

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]