Tedarik krizi en çok Türkiye’yi vuracak

Pandemi döneminde Türk şirketleri için tedarik zincirinin önemli halkalarından olan Çin, Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da üretimi ciddi oranda etkiledi, üretim ağlarında durgunluğa yol açtı. Çip ve hammadde ticaretinde küresel bir sorun yaşanırken bir çok fabrika üretimini durdurdu yada askıya aldı. Ancak uzun zamandır Türkiye’deki üretim ağını etkileyen bu problem döviz kurundaki dengesiz dalgalanmalar uzun zaman hasara neden olacak bir boyut kazandırdı.

Üreticiler ya zam gelecek beklentisi ile ürünleri piyasaya sürmüyor ya da hammaddeye zam gelecek beklentisiyle elindeki ürünü fahiş fiyata satıyor.

DW’de yer alan habere göre; tedarik krizinin yaşanmasına ramak kaldığını söyleyen Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, ”Yüksek kapasite ile üretim yapan firmaların üretim bantlarını durdurmamak için hammadde stoğu yapması büyük problemler oluşturuyor” dedi.

Türkiye, üretiminin büyük bölümünde kullandığı hammaddeleri ithal ediyor. Hem uluslararası piyasadaki fiyat artışları hem de Türk Lirası’ndaki hızlı değer kaybı bu konuda üreticiyi oldukça yıpratıyor.

ÇİZİLEN TABLO YANLIŞ

Ev ve Mutfak Eşyaları Sanayicileri ve İhracatçıları Derneği (EVSİD) Başkanı Talha Özger ise son bir yılda çelik, alüminyum, plastik ve demir gibi hammaddelerdeki fiyatların üçe katlandığını ve kurda yaşanan her dalgalanmada ciddi zorluklarla karşılaştıklarını belirtiyor. Özger’e göre kurdaki artış ne ihracatçıya ne de iç pazarda satış yapan üreticiye yarıyor. Bu konuda çizilen tablonun yanlış olduğunu vurgulayan Özger, “Eğer Türkiye’de üretilmeyen hammaddelerde vergi indirimi yapılmazsa önümüzdeki günler daha da sıkıntılı geçebilir” dedi.

SÜREKLİ FİYAT ARTACAK BEKLENTİSİ VAR

TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) Otomotiv Tedarik Sanayi Meclis Başkanı Alper Kanca da piyasada yaşanan tedarik probleminin temelinde küresel etkilerin yattığını ancak Türkiye ekonomisinde yaşanan dalgalanmaların bu etkinin katlanmasına neden olduğunu söylüyor.

Küresel ekonomide konteyner, çip, magnezyum, çelik ve plastik temininin oldukça zorlaştığını belirten Kanca, “Para birimimizdeki dalgalanma bu tedarik sorununu farklı bir boyuta taşıyor.

2001’deki kriz ortamının bir benzeri yaşanıyor. İnsanlar elindeki ürünü satmak istemiyor. Çünkü bugün sattığı fiyattan yerine yeni ürün koyamayacağından korkuyor. 10 liraya satılacak ürün sürekli fiyatlar artacak beklentisi ile elde tutuluyor. Belki 12 liraya satarım beklentisi var. Bu beraberinde stokçuluğu da getiriyor. Bugün bir hammaddeyi istediğiniz tarihte alabilmeniz pek mümkün değil. Ayrıca para politikasında belirsizlik de bunu tetikliyor. Yani kimse liranın dolar karşısındaki pozisyonun ne olacağını anlamış değil. Sanki serbest bırakılmış gibi. Bu da davranışları etkiliyor” ifadelerini kullanıyor.