Küresel Borç Kıskacındaki Gelişmekte Olan Ülkeler Alternatif Büyüme Modellerine Yöneliyor

Dünya Bankası ve IMF yıllık toplantılarında; tırmanan borç krizi, tarihi seviyelere ulaşan yardım kesintileri ve yaklaşan küresel istihdam açığı gündeme damgasını vurdu. Ülkeler, Bretton Woods sisteminin ötesinde yeni ticaret ve finansman arayışına girdi.

ANKARA / DIŞ HABERLER — Artan borç yükü, yükselen geri ödeme maliyetleri ve resmi kalkınma yardımlarında yaşanan tarihi düşüş, gelişmekte olan ülkeleri köklü politika değişikliklerine zorluyor. Küresel gerilimler ve jeopolitik belirsizliklerin gölgesinde, yükselen ekonomiler özel sektör yatırımları başta olmak üzere alternatif finansman kanallarını zorluyor.

Dünya Bankası'ndan "Özel Sermaye" Vurgusu ve Büyüyen İstihdam Uyarısı

Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası yıllık toplantılarında değerlendirmelerde bulunan Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, süregelen çatışmalar, kesilen yardımlar ve tırmanan borç krizine dikkat çekti. Sorunların aşılması için yenilikçi adımların atılması gerektiğini belirten Banga, 2022'den bu yana sürdürdükleri girişimler sayesinde kalkınma projelerine aktarılan özel sermayeyi üç katından fazla artırmayı başardıklarını açıkladı.

Öte yandan Banga, dünyayı bekleyen devasa bir demografik tehlikeye de işaret etti. Önümüzdeki 10-15 yıllık periyotta yaklaşık 1,2 milyar gencin iş gücüne katılacağını belirten Dünya Bankası Başkanı, küresel ekonomide şu an için sadece 400 milyon iş imkanının mevcut olduğunu aktararak ciddi bir istihdam krizinin kapıda olduğunu vurguladı.

"Çözüm Çok Paydaşlı Modellerde"

Banga'ya göre sürdürülebilir bir çıkış yolu; kamu finansmanı, özel sektör yatırımları, hayırseverlik girişimleri ve teknolojinin her ülkenin kendi dinamiklerine uygun şekilde bir araya getirilmesinden geçiyor.

İngiltere: "2000'lerdeki Borç Affı Artık Mümkün Değil"

Aynı toplantılarda söz alan İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, ülkesinin yaklaşan G20 başkanlığı döneminde en yoksul ülkelerin borçlarının yeniden yapılandırılmasını ve yardım paketlerini öncelikli gündem maddesi yapacağını duyurdu.

Ancak Miliband, 2000'li yılların başındaki geniş kapsamlı borç silme/af hamlelerinin tekrarlanmasının günümüz şartlarında mümkün olmadığını belirterek net bir mesaj verdi: "Özel sektörün devreye girmesi şart."

Kalkınma Yardımlarında Tarihi Çöküş, Borçta Rekor Seviye

Ekonomik Veriler ve Raporlar, küresel krizin boyutunu net bir şekilde ortaya koyuyor:

• Yardımlarda %23'lük Düşüş: OECD Kalkınma Yardımı Komitesi verilerine göre, uluslararası yardımlar 2025 yılında reel olarak yüzde 23 oranında geriledi. Bu, resmi kalkınma yardımları tarihindeki en büyük yıllık düşüş olarak kayıtlara geçti. Kesintilerin yüzde 96’sı ise en büyük beş bağışçı olan ABD, Almanya, İngiltere, Japonya ve Fransa tarafından gerçekleştirildi.

• Borç Stoku 12,3 Trilyon Dolar: Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) verilerine göre, gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borç stoku aynı dönemde yarım trilyon dolar artış göstererek 12,3 trilyon dolara ulaştı.

Küresel Kalkınma Merkezi'nin etkinliğinde konuşan Hindistan Uluslararası Ekonomik İlişkiler Araştırma Konseyi Direktörü Shekhar Aiyar, gelişmekte olan ülkelerin yavaşlayan büyüme ve artan kırılganlık sarmalına sıkıştığını vurgulayarak, "Dünya 2023'ten bu yana her açıdan daha kötüye gitti" değerlendirmesinde bulundu.

Bretton Woods Dışı Arayışlar ve ABD'siz Yeni Ticaret Rotaları

İklim değişikliği, derinleşen eşitsizlik ve küresel krizler karşısında mevcut kurumların yetersiz kaldığını düşünen gelişmekte olan ülkeler, artık Bretton Woods (IMF/Dünya Bankası) sisteminin dışında da çözümler arıyor.

Özellikle ABD Başkanı Donald Trump'ın uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük vergisi ve tarife politikaları küresel ticaretteki gerilimi iyice tırmandırdı. Bu durum, çok sayıda yükselen piyasayı ve gelişmekte olan ülkeyi, Amerika Birleşik Devletleri'nin yer almadığı yeni bölgesel ve küresel ticaret ortaklıkları kurmaya yönlendiriyor.