Sosyal Medya
**8*

Piyasalar seneyi kapattı, ya dünya ekonomisi?

10 Ağustos 2019

Öncelikle tüm koç, öküz, düvel ve toynaklı kardeşlerimin Kurban Bayramı’nı kutlar, öteki tarafta daha huzurlu bir yaşam dilerin. Ölümün kötüsü olmaz derler ya, yalan. Elleri-ayakları bağlı, onlarca seyirci arasında bir çukura diz çöktürülüp kör bıçak-acemi kasapla gırtlağın kesilmesinden daha iyi binlerde ölüm yöntemi var. Benim Tanrım günahsız toynaklıları kurban edip yedide birini de mideme indirmeyi emretmiyor. “Git Kaz Dağları’nı kurtar”, “Selda Gölünü kurtar”, fakir-fukaraya yiyecek-giyecek yardımı yap, yolda kedi-köpeğe tekme atan bir büyük baş görürsen onun kıçına okkalı bir şut at diyor. Ama, herkesin inancı kendine,  karışmak haddime düşmez.

 

Kurban Bayramı’nın Kuzuların Sessizliği gibi idrak eden bir başka güruh da riskli varlıklar, yani amirane tabiriyle dünya piyasaları. Onların Hannibal Lecter’i de Donald Trump. Gayet güzel yolunda giden dünya ekonomisini bir yılda kepaze etti, şimdi de ekonomiden tek anladığı şey olan Wall Street’in performansını iğfal etmekle meşgul.

 

Ticaret Savaşları’nın yanına İtalya’da seçim riski, Çin’in Hong Kong için tasarladığı   güzellikler, ABD-İran gerginliği, Boris Abi’nin Brexit’i ve halen dünyada nadir sakin kafayla düşünen liderlerden biri olan Merkel’in rahatsızlığı eklenince, jeo-politik riskler Bloomberg’in deyimiyle dev bir negatif talep şoku  yaratıyor.

Borsalardan sadece Gelişmekte Olan Ülkeler (GOÜ, Piyasalar = GOP) bu riskleri fiyatlıyor, Wall Stret Fed’den medet umuyor. Olmaz ya, Fed faizi sıfıra indirse de Wall Stret’te ralli bir kaç gün sürer. Hisse senetlerinin bugüne indrgenmiş net değeri yükseldi ya da “Fed bizi kurtaracak” diye düşünen bir avuç andavallı alırken, “ulan Fed bile resesyondan tırstı, artık yeni silahı da yok, ben en iyisi ikileyim” diyen bir çoğunluk kafalarına malı çakacaktır. Yıl başından bu yana GOP’ta Fed’den başka bir hikaye olmadığını yazdım, nitekim Ağustos ortasında hisseler, FX ve Euro-tahviller 2019’un bütün kazançlarını geri vermiş, 50-100 milyar finansal yatırım yapan uyanık avni fon yöneticileri de dımbara gibi ortada kalmıştı.

 

Borsalar dünya ekonomisinin sağlığı ve dirliğini yansıtır. O huzur kaçtı mı, Fed ve AMB ağzıyla kuş tutsa bir faydası olmaz. Keynes’in  “hayvani hevesler” (animal spirits) diye bir kavramı var. İnsan kızının hisse, ev, araba, mobilya alması, tatile çıkması, şirketinin sabit sermaye yatırımı yapması için ucuz kredi yetmez, bir de kendine ve geleceğe güven lazım. Trump bunu öldürdü.

Piyasaların dinamit yemiş balık gibi karın üstü suyun üstüne çıkması bizi de ilgilendirir. Zaten serçe kuşu kakası kadar sıcak para giriyor, o da kaçarsa, dövizde istikrar bozulur. Zaten artık bankalar vadesi gelen dış kredilerin üçte ikisini yeniden borçlanıyor, şirketlerin yeniden borçlanma oranı da 12 ayda %130’dan %105’e indi.

 

Peki, piyasalarda panik yaşanır mı?  Yani, borsalarda %20’i aşan düzeltmeler, GOP’tan 30-40 milyar dolar sıcak para kaçması, GOÜ’in dış borçlanmada %7-10 faiz ödemeye zorlanması gibi bir senaryo karşımıza çıkar mı?  Bu soru önemli çünkü, sarsılan piyasalarla ivme kaybeden dünya ekonomisi arasında fasit daireyi bu panik başlatır. Fed ve AMB Eylül’de olmasa bile kış aylarında parasal destek verir derim, Gelişmiş Ülke borsaları için öyle bir tehlikeyi şimdilik görmüyorum.

Ama GOP’ta işler çok kötüye sarabilir. ABD, Japonya ve Çin’in eş zamanlı yavaşlaması asıl GOÜ için çok sert bir talep şoku teşkil ediyor. Merkez Bankaları faiz indirerek bu şoku telafi etmeye çalışıyor, ama sıcak para hızla kaçarsa, faiz indiremezsiniz. Bu dersi TCMB’nin de hatırlaması iyi olur, çünkü döviz kurunuz devalue olur ve enflasyon pimi çekilmiş el bombası gibi patlar. Bu tehlikeyi %50’den yüksek olarak niteliyorum. Tahvil tarafına gelince ABD’de junk tahvil spredleri 20 Haziran’dan bu yana 60 baz puan genişledi.   Bu genişleme GOÜ’ye sıçrarsa, özel şirketlerin re-finansman yapması veya taze dış kredi bulması iyice zorlaşarak küresel resesyona adeta davetiye çıkartır.

Henüz dünya resesyona girer demiyorum, çünkü ABD ekonomisinin tüketicinin gayretiyle ayakta kalması çok olası. Beijing’de ise oyun bitmez. Yarın yeni bir kolpo çeker, ekonomisini hızlandırır. Düşen petrol fiyatları ABD-İran  gerginliği nedeniyle patlamazsa, alım gücünü yükselterek dünya ekonomisine destek verir.  Bütün Gelişmiş Ülke DİBS getirilerinin düşmesi de küresel finansal koşulları gevşetici, yani ekonomik aktiviteyi destekleyici rol oynuyor.

Ama beni çok endişelendiren bir gözlemim var:  Sorun Trump, ama dolar hala çok güçlü.  Güçlü dolar GOÜ’in daralmasını ve para kaçışını hızlandıran bir katalizör.  Belki Fed piyasaların tahmin ettiği gibi önümüzdeki 12 ayda  100 baz puan faiz indirirse, dolar da geriler. Ama emin olamam, çünkü dolar, yen ve altın gibi “güvenli liman”; belayı çıkartan Trump da olsa, millet zor günlerde yeşile kaçıyor.

Piyasalar bu sene, hatta ABD Kasım 2020 seçimlerine kadar adam olmaz, iner-çıkar yerinde sayar. Ama dünya ekonomisinin kaderi Eylül’de belli olur.  Eğer Trump hakkaten 300 milyar dolar Çin ithalatına %10 ek gümrük vergisi çakar da, yuan da devaluasyona devam ederse, Sayanora Baby.

 

 

 

FÖŞ anlattı: Trump bizi  dağıttı

FÖŞ çığırttı:  Dünya piyasalarında ralli bitti

 

Websitemde yeni bir sunum var, ziyaretiniz rica olunur.  Linki burada

 

 

 

 

Yorumlar

Banner

Diğer Yazarlar

Yazarın Diğer Yazıları