Noel Baba bu yıl tatilde

Kafadan uyarayım, Wall Street ve Borsa’daki ralliler Yalancı Bahar. Yılın son iki ayı çok çileli geçecek.  Riskten uzak duruyorum, dışarda Euro repo ve altın, içerde ise TL mevduata sığınarak Noel’in geçmesini bekliyorum.  İşte size 4 neden:

ABD’de ara seçim sonuçları kesinleşmedi. Halen 54 senatör kazanan DEM’in Mississippi’de bir koltuk daha kazanması garanti. Pazartesi  itibarıyla 22 Temsilciler Meclisi seçiminin hâlâ sonucu belli değildi. DEM’in 435 sandalyeli alt mecliste 260 civarında sandalye kazanacağı görüşündeyim. Seçim sonuçlarını DEM’in tulum çıkarması olarak yorumluyoruz. Son iki yılda itilip kakılan ve seçim kampanyasında ağır hakaretlerle karşılaşan DEM, Kongre’ye Trump ve kabinesini Yüce Divan’a gönderme azmiyle geliyor. Trump’ın ise Cumartesi günü yaptığı son açıklamaya göre, Kongre’yle çalışmak yerine veto gücünün arkasına sığınmayı tercih ettiğini anlıyoruz. ABD Anayasası'na göre güçler dengesi dosya bazında bazen Trump’ı, bazen de Kongre’yi önceliyor. Sonuçta, önümüzdeki iki yılda ABD’de politika üretiminin tıkanması en olası sonuç.

Somut olarak, DEM’in sosyal yardım bütçesini genişletmek, İran’da savaşı bitirmek, Ukrayna’ya yardımı artırmak ve yapay zekânın hızlı gelişmesini engellemek gibi planları var. Trump bunların hepsini veto eder, ama bütçe, federal borçlanma tavanını aşmak ve ABD’de bütçeden ayrı yasalarla belirlenen harcama yetkisi almak için Kongre’ye tavizler vermek zorunda kalacak.

Bu tahterevalliye benzeyen güç dengesi dünya için nasıl sonuçlar verecek? Orta vadeli analizi gelecek raporlara saklayıp, iki ay sürecek geçiş dönemine odaklanalım.

Trump İran’a Yeniden Saldırmak Zorunda Kalacak

Trump’ın “pazarlık ediyoruz, herhalde İran’a  saldırmama” ifadesine kanmayın. İran, DEM’in zaferinden büyük bir kendine güven elde etti. Artık bırakın ABD’nin bölgeden çekilmesiyle yetinmeyi, Trump’a asla unutmayacağı bir bedel ödetmek peşinde. Ateşkes için ABD’nin önceden yaptırımları kaldırması ve savaş tazminatı ödemesi hususunda ısrar edecek. Eğer savaş yeniden başlarsa, bu kez Körfez’de erişebildiği tüm enerji ve yapay zekâ üretim tesislerini vuracak.

ABD seçmeninin savaş istemediği kesin de, devlet aygıtı dahi İran’ın şartlarında Körfez’i terk edemez. Bu geçiş dönemini kapsayacak çok sert ve acılı bir savaş bekliyorum. Yeni çatışmanın dünya izdüşümü, Brent’in kış ayları boyunca 130-135 dolar/varil seviyesinde seyretmesi olacak.

Ukrayna Savaşı

Putin, DEM iktidara geldiğinde Ukrayna’ya askerî yardımın yeniden başlayacağını biliyor. Bu nedenle Ukrayna’yı dize getirmek için iki ay boyunca tüm sivil ve askerî hedefleri acımasızca bombalayacak. Ukrayna da Rusya’nın rafinerileri ve limanlarını devre dışına çıkaracak. Sonuçta, Eylül’de yüzde 4 yükselen gıda emtiası fiyatlarının kış boyunca yükselmesi en olası senaryo.

İsrail’de Herzog, hükümeti kurma görevini merkez tandanslı Eisenkot’a verdi, ama parlamento dengeleri her iki taraf tarafından da dışlanan Arap partilerinin katılımı olmadan yeni hükümet kurmanın neredeyse imkânsız olduğunu fısıldıyor. Büyük olasılıkla İsrail 2,5 ay içinde sandığa gidecek. Bu süre zarfında iktidar şansını yükseltmek isteyen Netanyahu’nun İran, Suriye ve Lübnan’da saldırıları çoğaltması, hatta münhasır ekonomik alanları örtüşen Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi arasındaki ihtilafa askerî olarak müdahale etmesi olasılığını muhakkak zikretmeliyim.

Fed faiz artıracak

Cuma günü açıklanan Ekim tarım dışı istihdamı, 165 binlik artışla konsensüsü 2,5 misli aşarken, 3 aylık ortalama da ABD ekonomisinin aşırı ısınma bölgesine vardığına işaret eden 137 bine yükseldi. ABD ekonomisinin aşırı ısındığına dair bir dizi başka kanıt da var, ama fazla vaktinizi almak niyetinde değilim.

Artık Fed’in Aralık’ta faiz artırımlarına başlayacağı kesinleşti. BoE kesinlikle, BoJ ve AMB de %50’den fazla olasılıkla ona eşlik ederek global ekonomi ve YZ hisseleri üstünde baskıyı artıracak.

Yapay Zekâ Paniği Global Finansal Krize Yol Açabilir

Perşembe seansında resmen paniğe teslim olan Wall Street, Cuma ve Pazartesi seansıların güçlü hızla gerileyen enerji fiyatları, tarım dışı istihdam ve bileşik PMI verileriyle toparlandı, fakat tehlike geçmedi. Bu kez tehlike, iktidara gelecek DEM siyasetçilerin açıklamalarından kaynaklanıyor ve çok ciddi bir YZ karşıtı siyasi kampanyanın başlayacağını anımsatıyor.

•        Teksas Valisi, eyalette veri merkezi inşaatına çok sıkı denetim geleceğini söyledi.

•        Bir başka senatör ise YZ şirketlerinin yeni model geliştirmesini izne bağlamak gerektiğini iddia ediyor.

Tahminim çok somut: YZ ve bağlı sektörlerde satışlar sürecek. Bu satışların nereye kadar gideceğini ancak DEM’in YZ ajandası kesinleşince söyleyebileceğim, fakat satışların devamı halinde olacakları çok iyi kestirebiliyorum:

·       Riskli varlıklardan güvenli limanlara yöneliş, tahvil getirilerinde gerilemeye yol açtı. ABD 10 yıllık Hazine tahvili faizi, 22 Ekim'de yaklaşık 20 baz puan düşerek 2023 başından bu yana en sert günlük gerilemesini kaydetti. Buna rağmen faizin yüzde 5 civarında seyretmesi, küresel finansal istikrar açısından önemli bir risk oluşturuyor.

·       Parantez içinde, finansal baskılar ABD ile sınırlı değil. Fransa'da devlet tahvili faizleri 2012 Euro Bölgesi borç krizinden bu yana görülmeyen seviyelere yükseldi. Bu durum, toplumsal protestolarla karşı karşıya bulunan hükümetin mali hareket alanını daraltıyor.

·       Japonya'da ise yükselen petrol fiyatları ve 30 yılın zirvesine ulaşan tahvil getirileri, faiz artırımlarının hızlandırılması yönündeki baskıyı güçlendiriyor. Böyle bir gelişme, kamu harcamalarını ve uluslararası sermaye akımlarını olumsuz etkileyebilir.

·       Wall Street'in korku göstergesi VIX, Perşembe günü 28'i aşarak Mart sonundan bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Endeksin haftalık yükselişi yüzde 40'ı geçti.

·       YZ altyapı şirketi CoreWeave'in beş yıllık kredi temerrüt takası (CDS) primi 1.000 baz puanı aşarak rekor seviyeye ulaştı. Bu gelişme, şirketin borçlarına ilişkin yatırımcı endişelerinin boyutunu gösteriyor.

·       ABD'de yüksek getirili şirket tahvillerinin risk primleri de Nisan 2025'teki Liberation Day çalkantılarından bu yana en yüksek seviyesine yükseldi. Kredi notu CCC ve altında bulunan şirketlerin risk primleri ise 2020'den bu yana görülen en yüksek düzeylere yaklaştı.

·       Ekim küresel bileşik PMI verileri, dünya ekonomisinde büyümenin yavaşladığına işaret ediyor. Bu ortamda YZ yatırımlarında yaşanacak sert bir daralma, bazı büyük ekonomileri resesyona sürükleyebilir.

·       Oxford Economics'ten Adam Slater'ın hesaplamalarına göre YZ bağlantılı faaliyetler, 2025-2026 döneminde incelenen altı gelişmiş ekonominin yıllık büyümesine ortalama 0,2 puan katkı sağladı. Bu katkı dışlandığında büyüme yalnızca yüzde 0,5-1 aralığında kalıyor.

·       YZ yatırımlarının ekonomik etkisi doğrudan harcamalarla da sınırlı değil. Teknoloji hisselerindeki yükselişin yarattığı servet artışı, özellikle ABD'de tüketimi destekledi.

·       Hisse senetlerinin Amerikan hanehalkının finansal varlıkları içindeki payı yüzde 47'ye, toplam varlıkları içindeki payı ise yüzde 34'e ulaşarak rekor kırdı.

·       Goldman Sachs'a göre yükselen hisse fiyatlarının yarattığı servet etkisi, son bir yılda ABD tüketim harcamalarının büyümesine 0,4 puan, GSYH'ye ise yaklaşık yüzde 0,25 katkıda bulundu.

·       Pimco ekonomistleri Tiffany Wilding ve Andrew Balls, YZ hisselerindeki sert değer kayıplarının bu mekanizmayı tersine çevirerek tüketimde belirgin bir daralmaya neden olabileceği uyarısında bulunuyor.

YZ hisseleri ve teknoloji şirketlerinin borçlanma araçlarındaki kayıpların derinleşmesi, uluslararası sermayenin ABD'den çıkışını hızlandırabilir.

ABD finans piyasaları bu yıl 500 milyar doların üzerinde yabancı sermaye çekti. Bu akımların tersine dönmesi, dolarda değer kaybına ve döviz piyasalarında sert dalgalanmalara yol açabilir.

Doların zayıflaması ithalat maliyetleri üzerinden enflasyonu artırırken tahvil piyasalarında yeni satış baskısı yaratabilir.

Sonuç olarak YZ hisselerindeki düşüşün finans piyasalarıyla sınırlı kalmaması, tüketim, yatırım, büyüme ve sermaye hareketleri üzerinden küresel ekonomiyi etkilemesi riski giderek büyüyor.

Sığınaklardan çıkmayın...