FÖŞ yazdı: Bangkok'da Bir Gece (Ya da devalüasyon tartışması)
Atilla Yeşilada
17 Ekim 2026
Çok değil, altı ay öncesine kadar sosyal medyada en çok satan videolar “döviz krizi geliyor” türünde kapakları olanlardı. Bir noktada izleyiciler bu tür videoların şarlatanlıktan öteye gitmediğini, TCMB’nin kamuoyu önünde defaatle taahhüt ettiği gibi “güçlü TL” politikasını sürdüreceğini ve bunu dayatacak kadar FX rezervi bulunduğunu kavrayıp, stadı terk ettiler.
Heyhat, o tartışma geri döndü. Bloomberg’de karakterine ve gazeteciliğine çok güvendiğim isimler “Turkey Lets Lira Fall Quicker to Avoid Future Devaluation Risk” başlıklı bir haber yayımladı. Haberde, Fatih Karahan’ın basına kapalı toplantıda şunları söylediği iddia ediliyor:
"Konu hakkında doğrudan bilgi sahibi olan kişilere göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Bangkok'ta yatırımcılarla gerçekleştirdiği toplantılarda, Türkiye'nin uzun vadede Türk lirasında daha sert bir değer kaybını önlemek amacıyla kurun daha hızlı yükselmesine izin verdiğini söyledi.
Kapalı kapılar ardında gerçekleştirilen toplantıların içeriği hakkında konuşurken isimlerinin açıklanmasını istemeyen aynı kaynaklara göre Karahan, ekonomik faaliyetin de zayıflaması nedeniyle döviz kurundaki değer kaybının enflasyona geçişkenliğinin azaldığını belirtti. Karahan, kurdaki ayarlamanın zamanlamasını da bu gelişmeyle açıkladı".
Haber ekonomi basınında bile çok rağbet bulmadı, ama yabancı yatırımcılar arasında tedirginlik uyandırdı (şahsen şahidim), çünkü TL’nin dolara karşı daha hızlı değer kaybına izin vermek, carry trade (faiz arbitrajı) getirilerinin daralması anlamını taşıyordu. Ayrıca, aşağıdaki Bloomberg grafiğine bir göz atın. TCMB, her ay değişik oranlarda kur kaybına izin veriyor. Doğal olarak, içsel veya dışsal konjonktüre göre kurda mütevazı ayarlamalar yapılıyor, ama bunlar ayda 50 baz puan bandında kalıyor. Türk vatandaşı ve şirketler için önemsiz, ama çok kaldıraçlı uzun TL pozisyonu alanlar için hedge etmesi pahalı.
Bir de Fatih Karahan’ın söylediği iddia edilen kurun hızlanması sürecine girilirse, carry trade yatırımcısı açıkta yakalanmamak için bir süreliğine de olsa TL pozisyonlarını kapatabilir, yani sistemden sıcak para kaçar.
Durun, daha hikâyenin en heyecanlı yerine gelmedik. Şahsen tanımadığım, ama incelemelerini çok yakından takip ettiğim Akbank Başekonomisti Çağrı Sarıkaya bir tekzip yayımladı:
Bloomberg’in, TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın Bangkok’taki yatırımcı toplantılarında Türk lirasının daha hızlı değer kaybetmesine izin verileceği mesajını verdiği yönündeki haberi tartışma yarattı. Toplantıya katılan Akbank Başanalisti Çağrı Sarıkaya ise Karahan’ın böyle bir mesaj vermediğini belirterek döviz kuru politikasında kayda değer bir değişiklik olmadığının ifade edildiğini söyledi.
Bloomberg, Twitter yoluyla haberinin arkasında durdu. Cuma gecesi, tartışma büyüyor ve sıcak para anlamında can sıkacak boyuta varmıştı:
“İspanyol bankacılık devi BBVA, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) önümüzdeki dönemde Türk lirasında daha hızlı bir nominal değer kaybına göz yumabileceğini öngördü”.
Hangisine inanalım? Fatih Karahan ve takım arkadaşları hakikaten TL’nin daha hızlı değer kaybına göz yumacak mı? Şu teknik noktayı da gözden kaçırmayalım: Dolar/TL daha hızlı değer kazansa da, bu kazanç TCMB’nin enflasyon patikasının gerisinde kaldıkça, güçlü TL politikasının ruhu değişmez, sadece dolar-TL arbitrajında elde edilecek getiriler düşer.
Ben ne Bloomberg’e ne de Çağrı Sarıkaya’ya kefil olamam. Fatih Karahan veya TCMB’nin değerli kadrosuyla da ilişkim yok, ama Bangkok'da Bir Gece parçasında tarif edildiği gibi iyi bir satranççıyım. Bir ara “Gel bu ekonomistlik işini bırak, seni önce Büyük Usta, sonra En Baba Usta yapalım, profesyonel satranç oyuncusu ol” diye çok teklif geldi, ama geri çevirdim.
Satranç sezgim bana TCMB’nin politika alternatiflerini şöyle sıralatıyor.
Dolar/TL’nin daha hızlı yükselmesine izin ver, ama faizleri düşürme.
Faizleri düşür, ama dolar/TL’de aylık değişim sabit kalsın.
Bu opsiyonların finansal istikrar ve makroekonomik büyüklükler üstünde farklı etkileri olur. Bunları anlatmak en az 1000 kelime daha gerektirir. Size sadece yukarıda andığım alternatiflere ek olarak niye hem devalüasyonu hızlandırıp hem de faizleri düşürmeyeceğini ispat edeyim, yeter.
Türkiye’de artık itin götü kadar sıcak para kaldı. Ne Mehmet Şimşek ne de Karahan birkaç günlük swap getirisine koşan parayı istemiyor zaten. Eyvallah, ama zaten şirketler ve mudilerin Fon Skandalı yüzünden diken üstünde olduğu, kamu otoritesine ve sistemin istikrarına güvenin sarsıldığı bir ortamda, hem daha hızlı devalüasyon hem de daha gevşek para politikası izlerseniz, millet TL’den çıkıp FX mevduat ve benzeri ürünlere döner.
Brent petrolün varilinin 110 dolara çıktığı, El Niño ve Karadeniz’de tanker saldırıları yüzünden kışın Türkiye’nin yeni bir enflasyon şokuyla karşılaşması olasılığının küçümsenemeyeceği bu puslu havada, TCMB böyle riskli bir deneye girişmez.
Bana sorarsanız, hangi politika tercihi daha doğru diye, faizleri uzun süre sabit bırakır, TL’nin biraz daha hızlı değer kaybına izin veririm. Bu tercih ithalatı daha pahalı hale getirerek cari dengedeki bozulmanın önünü keser. Yerli yatırımcı da birikimlerinde dövizin payını çok az artırır, hatta belki hiç artırmaz.
Naçiz kanaatim, eğer kur-faiz politikasında yol haritası açıkça çizilmezse, hem yardan hem de serden olabiliriz. Aslında yapılacak olan basit. TCMB bir açıklama yayımlar ve Bloomberg’i yalanlar. Ya da “Ayinesi iştir kişinin, lafa bakılmaz” düsturuyla, Ekim PPK’da faizleri sabit bırakır.
One Night in Bangkok
Bangkok, Oriental setting
And the city don't know that the city is getting
The creme de la creme of the chess world in a
Show with everything but Yul Brynner
Time flies doesn't seem a minute
Since the Tirolean spa had the chess boys in it
All change don't you know that when you
Play at this level there's no ordinary venue
It's Iceland or the Philippines or Hastings or
or this place!
One night in Bangkok and the world's your oyster
The bars are temples but the pearls ain't free
You'll find a god in every golden cloister
And if you're lucky then the god's a she
I can feel an angel sliding up to me
One town's very like another
When your head's down over your pieces, brother
It's a drag, it's a bore, it's really such a pity
To be looking at the board, not looking at the city
Whaddya mean? Ya seen one crowded, polluted, stinking town
Tea, girls, warm, sweet
Some are set up in the Somerset Maugham suite
Get Thai'd! You're talking to a tourist
Whose every move's among the purest
I get my kicks above the waistline, sunshine
One night in Bangkok makes a hard man humble
Not much between despair and ecstasy
One night in Bangkok and the tough guys tumble
Can't be too careful with your company
I can feel the devil walking next to me
Siam's gonna be the witness
To the ultimate test of cerebral fitness
This grips me more than would a
Muddy old river or reclining Buddha
And thank God I'm only watching the game controlling it
I don't see you guys rating
The kind of mate I'm contemplating
I'd let you watch, I would invite you
But the queens we use would not excite you
So you better go back to your bars, your temples, your massage
parlours
One night in Bangkok and the world's your oyster
The bars are temples but the pearls ain't free
You'll find a god in every golden cloister
A little flesh, a little history
I can feel an angel sliding up to me
One night in Bangkok makes a hard man humble
Not much between despair and ecstasy
One night in Bangkok and the tough guys tumble
Can't be too careful with your company
I can feel the devil walking next to me
Murray Head
Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?
Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com
Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez