Dolar/TL50,46
0.01%
Euro/TL55,54
0.19%
Gram Altın6.060,20
0.16%
BIST 10011.533,37
0.49%
Brent Petrol$89,30
0.15%
Gümüş/Ons$45,29
0.50%
Gedik Yatırım
Altın, Petrol ve Emtia

UEA'dan Uyarı: Hürmüz Küresel Enerji Düzenini Kalıcı Olarak Değiştirebilir

UEA, Hürmüz krizinin enerji düzenini kalıcı olarak değiştirebileceğini açıkladı. Fatih Birol, petrol ticareti ve elektrikleşmede büyük dönüşüm bekliyor.

19 Kasım 2026

UEA'dan Uyarı: Hürmüz Küresel Enerji Düzenini Kalıcı Olarak Değiştirebilir

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), 2026 Dünya Enerji Görünümü raporunda, Orta Doğu'daki savaşın tarihin en büyük enerji arz şokuna yol açtığını belirterek küresel enerji sisteminin köklü bir dönüşümün eşiğinde olduğunu açıkladı. UEA Başkanı Fatih Birol, “Enerji dünyasının kriz öncesindeki durumuna geri dönmesi için inandırıcı bir yol göremiyorum” dedi. Rapora göre Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük petrol miktarı, alternatif güzergâhların geliştirilmesi halinde 2035 yılına kadar 20 milyon varilden 2 milyon varilin altına inebilir.

UEA: Tarihin en büyük enerji arz şoku yaşanıyor

Uluslararası Enerji Ajansı'nın yayımladığı World Energy Outlook 2026 (Dünya Enerji Görünümü 2026) raporu, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel enerji piyasalarında yarattığı sarsıntının uzun vadeli sonuçlarını mercek altına aldı.

Rapora göre Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı kesintileri, enerji piyasalarının çok ötesine uzanan ekonomik ve jeopolitik etkiler yarattı.

Enerji arzındaki aksamalar, ticaret gerilimleri, artan iklim riskleri, siber saldırılar ve enerji altyapısını hedef alan diğer tehditlerle birleşerek küresel belirsizliği artırdı.

UEA, mevcut krizin enerji güvenliği ve enerjiye erişilebilir fiyatlarla ulaşılması konularını hükümetlerin öncelikleri arasına daha güçlü biçimde yerleştirdiğini belirtti.

Raporda, krizin süresinin ve hükümetlerin vereceği tepkilerin küresel enerji sisteminin geleceğini belirleyeceği vurgulandı.

Fatih Birol: Kriz öncesi enerji düzenine dönüş mümkün görünmüyor

UEA Başkanı Fatih Birol, Hürmüz krizinin küresel enerji sistemine benzeri görülmemiş bir darbe indirdiğini söyledi.

Birol, enerji sektörü ve dünya ekonomisinin şimdiye kadar önemli bir dayanıklılık gösterdiğini, ancak krizin uzaması halinde sonuçlarının ağırlaşacağını belirtti.

“Hürmüz krizi sisteme büyük bir şok yaşattı. Enerji sektörü ve küresel ekonomi önemli bir dayanıklılık göstermiş olsa da kriz ne kadar uzun sürerse etkileri o kadar derin olacaktır. Enerji dünyasının kriz öncesindeki durumuna geri dönmesi için inandırıcı bir yol göremiyorum.”

Birol, raporun mevcut belirsizlik ortamında ortaya çıkabilecek farklı enerji senaryolarını değerlendirdiğini ifade etti.

UEA'nın hazırladığı senaryoların kesin tahminler olmadığını özellikle vurgulayan Birol, ülkelerin enerji güvenliğini güçlendirmeye çalışırken bir bağımlılığı başka bir bağımlılıkla değiştirmemeleri gerektiğini söyledi.

Birol'a göre enerji güvenliği ile temiz enerjiye geçiş hedefleri geçmişte hiç olmadığı kadar birbirine yaklaşmış durumda.

Hürmüz Boğazı'nda petrol trafiği 2035'e kadar %90'dan fazla azalabilir

Rapordaki en dikkat çekici değerlendirmelerden biri, Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol ticaretindeki gelecekteki rolüne ilişkin.

Kriz öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyordu.

UEA, boğazdaki deniz taşımacılığına yönelik ciddi risklerin uzun süre devam ettiği bir senaryoda, ülkelerin alternatif petrol güzergâhlarına ve tedarik kaynaklarına yönelebileceğini belirtti.

Bu senaryoda Hürmüz'den geçen günlük petrol miktarının:

  • Kriz öncesinde: 20 milyon varil

  • 2030 yılında: 8,5 milyon varil

  • 2035 yılında: 2 milyon varilin altı

seviyelerine gerileyebileceği hesaplandı.

Bu, kriz öncesine kıyasla %90'ın üzerinde bir azalma anlamına geliyor.

Ancak UEA, söz konusu rakamların krizin uzun süre devam ettiği uç bir senaryoya ait olduğunu ve kesin bir tahmin olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Alternatif boru hatları ve tedarik kaynakları öne çıkacak

UEA'ya göre Hürmüz Boğazı'na bağımlılığın azaltılması için yeni petrol boru hatlarına, alternatif tedarik kaynaklarına ve ithalatçı ülkelerde petrol talebini azaltacak uygulamalara yatırım yapılabilir.

Bu dönüşüm, küresel enerji ticaretinin mevcut güzergâhlarını önemli ölçüde değiştirebilir.

Bununla birlikte Orta Doğu, en olumsuz senaryoda bile uluslararası piyasalara en fazla petrol ihraç eden bölge olmayı sürdürecek.

UEA, bu durumun bölgenin küresel enerji güvenliği açısından stratejik önemini koruduğunu gösterdiğini belirtti.

Ülkeler yerli enerji kaynaklarına ve çeşitlendirmeye yöneliyor

UEA'nın değerlendirmesine göre Hürmüz krizi, birçok ülkenin enerji stratejisini yeniden gözden geçirmesine neden oldu.

Ülkelerin verdiği tepkiler farklılık gösterse de bazı ortak eğilimler öne çıkıyor.

Bunlar arasında enerji tedarikçilerinin çeşitlendirilmesi, alternatif ticaret güzergâhlarının geliştirilmesi, enerji üretiminde kullanılan yakıtların farklılaştırılması ve teknoloji tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi bulunuyor.

Ayrıca hükümetlerin kendi ülkelerinde bulunan enerji kaynaklarına daha fazla öncelik vermesi bekleniyor.

UEA, bu eğilimlerin kriz uzadıkça kalıcı enerji politikalarına dönüşme olasılığının artacağını belirtti.

Güneş enerjisi ve nükleer enerji krizden güçlenerek çıkabilir

Rapora göre yerli enerji kaynaklarına yönelişten en fazla yararlanması beklenen teknolojiler güneş enerjisi başta olmak üzere yenilenebilir enerji kaynakları ve nükleer enerji olacak.

UEA'nın değerlendirdiği bütün senaryolarda bu iki alanda güçlü büyüme öngörülüyor.

Enerji verimliliği yatırımları ve biyoyakıt kullanımı da enerji güvenliğini artırmaya yönelik politikalar kapsamında önem kazanabilir.

Bununla birlikte ülkelerin tamamının aynı yönde ilerlemesi beklenmiyor.

Bazı ülkelerde yerli fosil yakıt üretiminin de artırılması gündeme gelebilir.

Asya'da kömür kullanımının ömrü uzayabilir

UEA, özellikle Asya ülkelerinde enerji güvenliği kaygılarının kömür kullanımını beklenenden daha uzun süre destekleyebileceğine dikkat çekti.

Petrol ve doğal gaz ithalatına bağımlı birçok Asya ülkesi, önemli yerli kömür rezervlerine sahip.

Bu nedenle ithal enerji kaynaklarına bağımlılığı azaltmak isteyen hükümetler, kömürden çıkış planlarını yavaşlatabilir.

Rapora göre bu gelişme, enerji güvenliği ile iklim hedefleri arasında yeni politika tercihlerini gündeme getirebilir.

Elektrik talebinde tarihi dönüşüm: Soğutma ihtiyacı ısıtmayı geçti

UEA raporunda küresel enerji talebinin yapısındaki değişim de öne çıktı.

Artan nüfus, yükselen gelirler ve ekonomik faaliyetlerdeki genişleme; ulaşım, ısıtma, soğutma ve bilgi işlem hizmetlerine yönelik enerji ihtiyacını artırıyor.

Küresel sıcaklıkların yükselmesi ise özellikle soğutma talebini güçlendiriyor.

Rapora göre binaların soğutulması için gereken enerji, tarihte ilk kez binaların ısıtılması için gereken enerjiyi geride bıraktı.

UEA, bu gelişmenin küresel enerji talebinin yapısındaki önemli değişimlerden biri olduğunu belirtti.

Artan klima kullanımı, özellikle sıcak iklime sahip ülkelerde elektrik sistemleri üzerinde yeni baskılar yaratıyor.

Elektriğin toplam enerji tüketimindeki payı %30'a yaklaşacak

Rapora göre küresel elektrik talebi 2019 yılından bu yana dünya ekonomisinden daha hızlı büyüdü.

Aynı dönemde elektrik tüketimindeki artış hızı, toplam enerji talebindeki büyümenin yaklaşık iki katına ulaştı.

Bu gelişmede sanayide elektrik motorlarının yaygınlaşması, elektrikli ev aletleri, klimalar, elektrikli araçlar, ısı pompaları ve veri merkezleri etkili oldu.

UEA, elektrik talebinin 2035 yılına kadar daha da hızlı artacağını öngörüyor.

Raporda değerlendirilen bütün senaryolarda elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının küresel ölçekte %30'a yaklaşması bekleniyor.

Elektrikli araçlar ve batarya yatırımları hızlanıyor

Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, elektrifikasyonun ekonomik ve stratejik önemini artırıyor.

UEA'ya göre krizden etkilenen bazı ülkelerde elektrikli teknolojilere yönelik satışlar belirgin biçimde yükseldi.

Güneş panelleri ve bataryaların uluslararası ticaretinde artış görülürken elektrikli araç satışlarında da güçlü yükselişler kaydedildi.

Bu gelişmeler, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki oynaklığın ülkeleri alternatif teknolojilere yönlendirdiğini gösteriyor.

UEA, Orta Doğu'daki belirsizliğin devam etmesi halinde elektrifikasyona yönelik mevcut eğilimin kalıcı politika değişiklikleriyle desteklenebileceğini belirtti.

Savaş sona ererse petrol ve doğal gazda alıcı piyasası oluşabilir

UEA, raporunda Orta Doğu'daki çatışmanın açık biçimde sona ermesi halinde enerji piyasalarında ortaya çıkabilecek farklı bir senaryoyu da değerlendirdi.

Buna göre çatışmaların sona ermesi, petrol ve doğal gaz arzında güçlü bir toparlanmaya yol açabilir.

Özellikle gecikmiş sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) projelerinin devreye girmesiyle uluslararası piyasalara önemli miktarda yeni arz girebilir.

UEA, bu durumda petrol ve doğal gaz piyasalarında alıcıların daha avantajlı konuma geçtiği bir dönemin başlayabileceğini belirtti.

Arzın güçlenmesi, stokların yeniden doldurulmasına rağmen enerji fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir.

Aynı zamanda elektrifikasyonun hızlanması, petrol ve doğal gaza yönelik talebin uzun vadeli görünümünü değiştirebilir.

Dolayısıyla çatışmanın sona ermesi halinde bile enerji piyasalarının kriz öncesindeki yapıya dönmesi garanti değil.

Enerji krizi gelişmekte olan ülkeleri daha sert vurabilir

UEA, enerji arzındaki kesintilerin özellikle gelişmekte olan ekonomiler açısından ciddi riskler oluşturduğunu belirtti.

2025 yılında elektrik erişimi ve temiz pişirme teknolojilerinin kullanımında ilerleme kaydedilmişti.

Ancak 2026 yılında yükselen yakıt fiyatları ve enerji arzındaki sıkıntılar, bu kazanımların devamını tehlikeye atıyor.

Enerji maliyetlerinin yükselmesi, düşük gelirli hanelerin modern enerji hizmetlerine erişimini zorlaştırabilir.

UEA'ya göre kriz, enerjiye erişimde son yıllarda sağlanan ilerlemenin bir bölümünü tersine çevirebilir.

İklim hedefleri ile mevcut politikalar arasında büyük fark var

Raporda enerji güvenliği kadar iklim değişikliğiyle mücadele de ele alındı.

UEA, mevcut krizin düşük emisyonlu enerji teknolojilerine geçişi küresel ölçekte hızlandırabileceğini belirtti.

Ancak bu eğilim, uluslararası iklim hedeflerine ulaşılması için tek başına yeterli değil.

Mevcut ve açıklanmış enerji politikalarına dayanan senaryolar, küresel sıcaklık artışının 2,5 ile 2,9 derece arasında gerçekleşebileceğine işaret ediyor.

Bu sonuçlar, küresel ısınmayı sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlandırmayı hedefleyen patikadan önemli ölçüde uzak.

UEA, enerji güvenliği önlemlerinin uzun vadeli sürdürülebilirlik hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Fatih Birol: Enerji güvenliği ile temiz enerji dönüşümü birlikte ilerlemeli

UEA Başkanı Fatih Birol, raporun yayımlanması dolayısıyla yaptığı değerlendirmede hükümetlerin kısa vadeli kriz yönetimine odaklanırken uzun vadeli enerji politikalarını göz ardı etmemesi gerektiğini söyledi.

Birol, ülkelerin doğal kaynakları, ekonomik koşulları ve öncelikleri doğrultusunda farklı enerji politikaları izleyeceğini belirtti.

Bununla birlikte bütün ülkelerin daha güvenli, uygun maliyetli ve sürdürülebilir bir enerji sisteminin oluşturulmasında ortak çıkarları bulunduğunu ifade etti.

Birol, uluslararası iş birliğinin bu hedeflere ulaşılması açısından önemini koruduğunu vurguladı.

UEA'nın 2026 raporunun temel mesajı, Hürmüz krizinin süresi ne olursa olsun küresel enerji güvenliği anlayışında kalıcı değişiklikler yaratabileceği. Krizin uzaması ise alternatif tedarik yollarına, yerli enerji kaynaklarına ve elektrikleşmeye yönelik yatırımları daha da hızlandırabilir.

Kaynak: Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), World Energy Outlook 2026.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.

Piyasalarda yalnız değilsiniz

Bu haberle ilgili detaylı rapor ve analizlere, uzman desteğiyle Akanak Insights'a ulaşın.

Uzman Desteğine Göz Atın
Paylaş

İlgili Haberler

Tanker Saldırılarının Sürmesi ve ABD Stoklarındaki Düşüş Beklentisiyle Petrol Yükseldi
Altın, Petrol ve Emtia

Tanker Saldırılarının Sürmesi ve ABD Stoklarındaki Düşüş Beklentisiyle Petrol Yükseldi

Körfez ve Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların sürmesi ve ABD ham petrol stoklarında düşüş beklentisiyle petrol fiyatları yükseliş gösterdi; ancak Orta Doğu ihracatının toparlanmasıyla oluşabilecek arz fazlası ihtimali kazançları sınırladı. Bu gelişmelerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 93,14 dolara, ABD ham petrolü (WTI) ise 86,01 dolara yükselirken, ABD Stratejik Petrol Rezervi 1982'den bu yana en düşük seviyesine geriledi.

18 Kasım 2026
Güvenli Limanda Sert Fırtına: Altın Neden Düşüyor, Toparlanma Ne Zaman Başlayacak?
Altın, Petrol ve Emtia

Güvenli Limanda Sert Fırtına: Altın Neden Düşüyor, Toparlanma Ne Zaman Başlayacak?

Küresel piyasalarda güçlenen ABD doları, yükselen tahvil faizleri ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yeniden faiz artırımına gideceğine yönelik beklentiler, altın fiyatları üzerindeki satış baskısını derinleştirdi. Yıl başında kırdığı rekorun ardından yönünü aşağı çeviren ons altında, yeni zirve beklentileri uzun vadeye ötelenmiş durumda.

18 Kasım 2026