Trump'tan İran'a Ültimatom: Ya Anlaşma Ya da Yeni Saldırı Dalgası

ABD Başkanı Donald Trump, İran konusunda karar aşamasına yaklaşıldığını belirterek Tahran ile anlaşmaya varmak veya askeri operasyonları yeniden başlatmak arasında seçim yapacağını söyledi. İranlı eski Bakan Ali Cenneti ise ABD'nin 3 Kasım ara seçimlerinden sonra Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak amacıyla geniş çaplı bir askeri harekât başlatabileceği uyarısında bulundu. Washington Orta Doğu'daki diplomatik ve askeri personelini azaltırken İran, olası Amerikan saldırılarına İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni de kapsayan misillemelerle karşılık vermeye hazırlanıyor.

Trump: İran Konusunda Karar Zamanı Yaklaşıyor

ABD ile İran arasındaki gerilim, yeni bir askeri çatışma ihtimaliyle yeniden yükseliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetimiyle anlaşmaya varılması veya askeri operasyonların yeniden başlatılması konusunda karar verme zamanının yaklaştığını açıkladı.

Trump, İran'la anlaşma sağlanamaması halinde saldırıların yeniden başlayabileceği mesajını verdi.

Washington'ın değerlendirmelerinde İran'ın Hürmüz Boğazı çevresindeki saldırıları ve Yemen'deki İran destekli Husilerin Amerikan çıkarlarına ve bölgesel güvenliğe yönelik tehditleri öne çıkıyor.

ABD yönetimi, artan güvenlik riskleri nedeniyle Orta Doğu'nun bazı bölgelerindeki diplomatik ve askeri personel sayısını azaltmaya başladı.

Gelişmeler, İran savaşında diplomatik çözüm arayışları devam ederken yeni bir çatışma dönemine girilebileceği endişelerini güçlendiriyor.

İranlı Eski Bakan: Büyük Savaş Ara Seçimlerden Sonra Başlayabilir

İran'ın eski Kültür Bakanı Ali Cenneti, ABD'nin kasım ayındaki Kongre ara seçimlerinden sonra İran'a karşı geniş çaplı bir askeri operasyon başlatabileceğini öne sürdü.

Eski Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani döneminde bakanlık yapan Cenneti, İran Anayasayı Koruyucular Konseyi Başkanı Ahmed Cenneti'nin de oğlu.

Khabar Online'a konuşan Cenneti, ABD ve İsrail'in askeri hareketliliğinin yeni saldırılara hazırlık yapıldığına işaret ettiğini savundu.

Cenneti'ye göre Washington, 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce uzun süreli bir savaşa girmek istemiyor.

Ancak Trump yönetimi, seçim öncesinde siyasi avantaj sağlayabileceğini düşündüğü sınırlı askeri saldırılar gerçekleştirebilir.

Eski bakana göre asıl tehlike seçimlerden sonra ortaya çıkacak.

Yükselen petrol fiyatları ve enflasyon baskısı, Washington'ı Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak amacıyla daha kapsamlı bir askeri harekâta yöneltebilir.

Cenneti, ABD'nin bu amaçla Avrupa ülkeleri ve bölgesel müttefiklerinden oluşan uluslararası bir koalisyon kurabileceğini ileri sürdü.

Böyle bir operasyonun Cumhuriyetçilerin ara seçimleri kazanmasından veya kaybetmesinden bağımsız olarak gündeme gelebileceğini belirtti.

En Tehlikeli Dönem: Seçim ile Yeni Kongre Arası

Haberde aktarılan değerlendirmelere göre ABD'deki ara seçimlerin ardından yeni Kongre'nin göreve başlayacağı tarihe kadar geçen dönem, İran açısından özellikle riskli olabilir.

Bu süreçte Trump yönetiminin askeri seçeneklere daha fazla ağırlık verebileceği değerlendiriliyor.

Bununla birlikte diplomatik anlaşma, çatışmanın sona erdirilmesi açısından temel seçenek olmaya devam ediyor.

Washington'ın önünde iki farklı yol bulunuyor: İran ile müzakere edilmiş bir uzlaşmaya ulaşmak veya askeri baskıyı artırarak Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığını yeniden güvence altına almaya çalışmak.

Ancak geniş çaplı bir harekâtın bölgesel savaşı büyütme ve enerji fiyatlarını daha da yükseltme riski bulunuyor.

ABD Orta Doğu'daki Personelini Çekiyor

Artan tehditler nedeniyle ABD, Orta Doğu'daki bazı diplomatik temsilciliklerinde ve askeri tesislerinde personel azaltımına gidiyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı başlangıçta yalnızca Suudi Arabistan'daki diplomatların ayrıldığını doğrulamıştı.

Ancak Bloomberg'e konuşan Amerikalı bir yetkili, personel düzenlemelerinin daha geniş bir coğrafyada uygulandığını belirtti.

Bu önlemlerin arkasında İran'ın Hürmüz Boğazı yakınlarında ticari gemilere yönelik saldırılarını yoğunlaştırması ve Husilerin bölgedeki faaliyetleri bulunuyor.

Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki havalimanını tekrar tekrar hedef aldı.

Saldırılardan etkilenen Riyad Havalimanı'nın pazar günü ticari uçuşlara yeniden açıldığı bildirildi.

ABD'nin personel azaltma kararı, Washington'ın bölgedeki güvenlik risklerini ciddi biçimde değerlendirdiğine işaret ediyor.

İran Misilleme İçin Hazırlanıyor: İsrail ve BAE Hedefte

Bloomberg'e konuşan ve Tahran yönetiminin değerlendirmeleri hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen bir kaynağa göre İran, ABD'nin ara seçimler döneminde veya sonrasında yeni bir bombardıman başlatabileceğini düşünüyor.

İran yönetimi bu olasılığa karşı Orta Doğu genelinde misilleme hazırlıkları yapıyor.

Olası hedefler arasında İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri de bulunuyor.

Bu durum, ABD'nin İran'a yönelik yeni bir askeri harekâtının iki ülke arasındaki çatışmayla sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor.

İran'ın bölgesel hedeflere saldırması, Körfez ülkelerinin güvenliğini ve uluslararası enerji ticaretini doğrudan etkileyebilir.

Hürmüz Boğazı'nda Saldırılar Sertleşiyor

Deniz taşımacılığı ve deniz güvenliği yetkililerine göre İran, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki gemilere yönelik saldırılarını artırıyor.

Son saldırıların önceki dönemlere kıyasla daha ağır hasara yol açtığı belirtiliyor.

Yetkililer, bunun nedenlerinden birinin İran'ın saldırı dronları yerine daha fazla güdümlü füze kullanmaya başlaması olduğunu ifade ediyor.

Bu değişim, ticari gemiler açısından risklerin arttığına işaret ediyor.

Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri.

Boğazdaki taşımacılığın aksaması, yalnızca bölge ülkelerini değil, enerji ithalatçısı ekonomilerin tamamını etkiliyor.

Özellikle petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu artırması, ABD ve diğer büyük ekonomiler üzerinde ekonomik baskı oluşturuyor.

Bu nedenle Hürmüz'ün yeniden güvenli geçişe açılması, Washington'ın İran politikasının merkezindeki konulardan biri haline gelmiş durumda.

Brookings Uzmanı: Bütün İşaretler Savaşın Yeniden Başlayacağını Gösteriyor

Brookings Institution Orta Doğu uzmanı Aslı Aydıntaşbaş, askeri gelişmelerin yeni ve kapsamlı bir bombardıman harekâtına işaret ettiğini söyledi.

Aydıntaşbaş, bütün göstergelerin savaşın yeniden başlamasına ve büyük bir bombardıman kampanyasına işaret ettiğini, ancak zamanlamanın belirsizliğini koruduğunu belirtti.

Bu değerlendirme, ABD'nin ara seçimlerden sonraki dönemde askeri operasyonları artırabileceği yönündeki beklentilerle örtüşüyor.

Bununla birlikte yeni saldırıların kapsamı, hedefleri ve başlayacağı tarih konusunda kesinleşmiş bir karar açıklanmış değil.

İsrail Seçimleri de İran Savaşının Geleceğini Etkileyebilir

İran'a yönelik olası operasyonların zamanlamasında İsrail'deki siyasi gelişmeler de önemli rol oynayabilir.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, önceden duyurulmayan bir ziyaretle İsrail'e giderek Başbakan Binyamin Netanyahu ile görüştü.

Ziyaret, Netanyahu'nun siyasi geleceği açısından kritik görülen seçimlerden yalnızca birkaç gün önce gerçekleşti.

İsrail'de salı günü yapılacak seçimler, Hamas'ın 2023'teki saldırılarından ve ardından Gazze ile Lübnan'da yaşanan savaşlardan sonraki ilk genel seçim olacak.

Netanyahu'nun seçimleri kaybetmesi halinde İran'a yönelik askeri politikanın değişebileceği değerlendiriliyor.

Başlıca rakibi Gadi Eisenkot'un göreve gelmesi durumunda, yeni hükümetin ilk döneminde İran savaşını yeniden başlatma konusunda Netanyahu kadar istekli olmayabileceği belirtiliyor.

Bu nedenle Washington'ın kararları kadar İsrail'deki seçim sonucu da bölgesel çatışmanın geleceği açısından önem taşıyor.

Petrol, Enflasyon ve Savaş Riski Birbirini Besliyor

İran krizinde Washington'ın karşı karşıya bulunduğu temel ikilem, askeri ve ekonomik hedefler arasındaki gerilim.

Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılar petrol fiyatlarını yükselterek enflasyon baskısını artırıyor.

ABD açısından deniz taşımacılığının güvenliğini yeniden sağlamak ekonomik bir öncelik haline geliyor.

Ancak bu amaçla düzenlenecek geniş çaplı bir askeri operasyon, İran'ın bölgesel misillemelerini tetikleyerek enerji arzını daha da olumsuz etkileyebilir.

Dolayısıyla petrol fiyatlarını düşürmek amacıyla başlatılabilecek bir harekâtın kısa vadede fiyatları daha da yükseltmesi mümkün.

Bu risk, yalnızca ABD ekonomisini değil, enerji ithalatına bağımlı Avrupa ve gelişmekte olan ülkeleri de ilgilendiriyor.

Sonuç: Kasım Ayı İran Savaşında Dönüm Noktası Olabilir

Trump'ın İran konusunda karar zamanının yaklaştığını açıklaması, Washington'ın diplomatik ve askeri seçenekleri yeniden değerlendirdiğini gösteriyor.

İranlı eski Bakan Ali Cenneti'nin açıklamaları, Tahran'daki bazı siyasi çevrelerin özellikle ABD ara seçimlerinden sonraki dönemi yüksek riskli gördüğüne işaret ediyor.

ABD'nin bölgedeki personelini azaltması, İran'ın misilleme hazırlıkları ve Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların ağırlaşması, askeri gerilimin sürdüğünü ortaya koyuyor.

Öte yandan İsrail seçimleri ve olası bir diplomatik anlaşma, çatışmanın seyrini değiştirebilecek unsurlar arasında bulunuyor.

Önümüzdeki dönemin belirleyici sorusu, Trump'ın İran'la bir anlaşmaya mı yöneleceği, yoksa Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için daha geniş çaplı bir askeri harekâtı mı tercih edeceği olacak.

Bloomberg, Iran International

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.