TCMB Faiz İndirimine Ne Zaman Başlayacak? Gözler Ekim Toplantısında

Ağustos enflasyonunun beklentilerin hafif altında kalması ve iç talepteki zayıflama, TCMB’nin faiz indirimine ne zaman başlayacağı tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Piyasa genelinde 10 Eylül toplantısında politika faizinin %37’de sabit tutulması beklenirken, ilk indirime ilişkin beklentiler giderek Ekim ayına yoğunlaşıyor. Ancak yüksek petrol fiyatları, hizmet enflasyonu ve jeopolitik riskler TCMB’nin acele etmeyeceğine işaret ediyor.

Eylül ayı hem küresel hem de Türkiye piyasaları açısından yoğun bir veri akışı ve sert fiyat hareketleriyle başladı.

Orta Doğu’daki belirsizliğin yeniden artmasıyla petrol fiyatları geçen hafta %8,56 yükselerek varil başına 95,85 dolara çıktı. Petrolün 70-80 dolar bandındaki varsayımlardan uzaklaşması, küresel enflasyon baskılarının daha uzun süre devam edebileceği beklentisini güçlendirdi.

ABD ve Japonya başta olmak üzere gelişmiş ülke tahvil faizleri de uzun yılların en yüksek seviyelerine yakın seyrederken, Türkiye piyasaları ikinci çeyrekte beklentilerin altında kalan %2,3’lük büyüme ve ağustos enflasyon verilerini fiyatladı.

Ağustos enflasyonu beklentilerin altında kaldı

TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi ağustos ayında aylık %1,84 arttı.

Yıllık enflasyon ise %31,75’ten %31,51’e geriledi.

Piyasa beklentisi aylık enflasyonun yaklaşık %1,95 seviyesinde gerçekleşmesi yönündeydi. Böylece veri sınırlı da olsa tahminlerin altında kaldı.

Ağustos ayında enflasyona en güçlü katkı ulaştırma, konut, eğitim ile alkollü içecekler ve tütün gruplarından geldi.

Ulaştırma fiyatları aylık %4,82 artarken, bu kalem aylık enflasyona yaklaşık 0,82 puan katkı yaptı.

Motorin, benzin ve havayolu taşımacılığı fiyatlarındaki artışlar öne çıktı.

Eğitim fiyatları %8,62, alkollü içecekler ve tütün fiyatları ise %6,89 yükseldi.

Gıda ve giyim enflasyonu sınırladı

Manşet enflasyonun beklentilerin altında kalmasında gıda fiyatları önemli rol oynadı.

Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları aylık yalnızca %0,22 yükseldi.

Özellikle taze meyve ve sebze fiyatlarındaki mevsimsel düşüşler gıda enflasyonunu sınırladı.

Giyim ve ayakkabı fiyatlarının aylık %3,54 gerilemesi de enflasyonu yaklaşık 0,24 puan aşağı çekti.

Bu tablo, manşet verinin olumlu görünmesine katkıda bulundu.

Ancak finans kuruluşları ağustos verisinin yalnızca mevsimsel unsurlarla açıklanamayacağı görüşünde.

Akbank ve İş Yatırım, çekirdek mal fiyatlarındaki zayıflığın ve iç talepteki yavaşlamanın maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına geçişini sınırladığını vurguladı.

İş Yatırım ayrıca temel enflasyon eğiliminin üç aylık ortalamasının 2021 sonundan bu yana en düşük seviyesine gerilediğini belirtti.

Hizmet enflasyonu hâlâ sorun

Ağustos verisinin olumlu taraflarına rağmen hizmet enflasyonu yüksek seyrini koruyor.

Aylık hizmet enflasyonu %3’ün üzerinde kalırken, yıllık hizmet enflasyonu yaklaşık %40 seviyesine çıktı.

Özellikle iletişim ve ulaştırma hizmetlerindeki fiyatlamalar yukarı yönlü baskı yarattı.

Buna karşılık kira enflasyonundaki yavaşlama olumlu bir gelişme olarak öne çıktı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de yıllık çekirdek mal enflasyonunun %15,9 ile Kasım 2020’den bu yana en düşük seviyesine gerilediğini, yıllık kira enflasyonunun ise son 46 ayın en düşük düzeyine indiğini söyledi.

Petrol fiyatları yeni risk

Enflasyon görünümündeki en önemli dış risk ise enerji fiyatları.

Petrol ve rafine petrol ürünlerindeki yükseliş, üretim maliyetlerini artırarak önümüzdeki aylarda tüketici fiyatlarına yansıyabilir.

Piyasa kurumlarının önemli bölümü enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmeleri enflasyon görünümündeki başlıca yukarı yönlü riskler arasında sıralıyor.

Akbank, akaryakıtta eşel mobil sisteminin kademeli biçimde devreden çıkarılması ile yüksek petrol fiyatlarının aynı anda devam etmesi halinde yılın geri kalanında enerji kaynaklı enflasyon baskısının belirginleşebileceğini belirtiyor.

Goldman Sachs da yükselen enerji fiyatlarının kendi enflasyon tahmini açısından riskleri yukarı yönlü çevirdiği görüşünde.

Yıl sonu enflasyon tahminleri %28-30 bandında

Piyasa kurumlarının yıl sonu enflasyon beklentileri genel olarak %28-30 aralığında yoğunlaşıyor.

Tacirler Yatırım %28, Kuveyt Türk Yatırım %28,8, Alnus Yatırım %28,81, İntegral Yatırım ve Goldman Sachs %29 tahmininde bulunuyor.

OYAK Yatırım, Yatırım Finansman ve İş Yatırım %29,5 beklerken, Garanti BBVA Yatırım, Gedik Yatırım, BBVA Research ve Akbank yıl sonu için %30 tahminini koruyor.

Citi ise enflasyonun yılı %30,9’un biraz üzerinde tamamlayabileceği görüşünde.

Eylül toplantısında faiz indirimi beklenmiyor

Piyasanın kısa vadeli odağı şimdi 10 Eylül’de yapılacak TCMB Para Politikası Kurulu toplantısında.

Kurumların büyük bölümü politika faizinin %37’de sabit bırakılmasını bekliyor.

Ağustos sonunda bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanması ve fonlama maliyetinin gecelik faizden politika faizine doğru gerilemesi, para politikasında kademeli normalleşme sinyali olarak değerlendiriliyor.

Ancak bu gelişmeler henüz doğrudan faiz indiriminin başlayacağı anlamına gelmiyor.

Matriks’in derlediği değerlendirmelere göre en az altı kurum, yeni Orta Vadeli Program’ın TCMB’ye hızlı ve güçlü faiz indirimleri için geniş bir alan açmadığı görüşünde.

Kuruluşlar, indirimlerin gerçekleşen enflasyon, ana eğilim, beklentiler, iç talep ve kur istikrarına bağlı olarak kademeli ilerlemesini bekliyor.

Kuveyt Türk Yatırım da 10 Eylül toplantısında politika faizinin %37’de sabit tutulacağını öngörüyor.

İlk indirim için Ekim öne çıkıyor

Faiz indirim döngüsünün başlangıcına ilişkin beklentiler ise giderek Ekim toplantısında yoğunlaşıyor.

Alnus Yatırım, Kuveyt Türk Yatırım ve İntegral Yatırım, Ekim ve Aralık toplantılarında faiz indirimi bekliyor.

Yatırım Finansman da ilk faiz indirimi için 22 Ekim tarihine işaret ediyor.

BBVA Research daha önce Aralık ayında beklediği 100 baz puanlık indirimi Ekim ayına çekti.

İş Yatırım da TCMB’nin Ekim ayında 100 baz puanlık faiz indirimiyle gevşeme döngüsünü başlatabileceğini değerlendiriyor.

Yabancı kurumlar arasında Citi ve ING ise Eylül toplantısında faizin değişmeyeceği görüşünü koruyor.

Yıl sonu faiz beklentisi %35-36

Kurumların yıl sonu politika faizi tahminleri büyük ölçüde %35-36 bandında yoğunlaşıyor.

Alnus Yatırım, Kuveyt Türk Yatırım, İntegral Yatırım, Citi ve İş Yatırım yıl sonunda politika faizinin %35’e gerilemesini bekliyor.

BBVA Research ve Akbank %36 tahmininde bulunurken, Gedik Yatırım yılı %35-36 aralığında görüyor.

Şeker Yatırım ise temel enflasyon eğilimine bağlı olarak yılın geri kalanında toplam 200-400 baz puanlık faiz indirimi alanı oluşabileceğini düşünüyor.

Bu tablo, agresif bir gevşeme döngüsünden çok sınırlı ve veri odaklı bir indirim sürecine işaret ediyor.

Eylül ve Ekim kritik olacak

Piyasa kurumlarının ortak görüşü, ağustos enflasyonunun manşet düzeyde olumlu olduğu ancak ayrıntıların hâlâ temkin gerektirdiği yönünde.

Hizmet enflasyonunun yüksek kalması, üretici maliyetlerindeki artış, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve eğitim sezonuyla birlikte ortaya çıkabilecek fiyat artışları temel riskler olarak öne çıkıyor.

Buna karşılık çekirdek mal ve kira enflasyonundaki yavaşlama, zayıf iç talep ve kontrollü kur politikası dezenflasyon sürecini destekleyen unsurlar.

Kurumların çoğu eylül ayında aylık enflasyonun yeniden yükseleceğini tahmin ediyor.

BBVA Research eylül için yaklaşık %2, İş Yatırım ise %2,05 aylık enflasyon bekliyor.

Ağustosta gıda fiyatlarını aşağı çeken taze meyve ve sebze etkisinin aynı ölçüde tekrarlanmasının güç olduğu değerlendirilirken, eğitim ve akaryakıt fiyatları kısa vadede yukarı yönlü risk yaratıyor.

Bu nedenle Eylül-Ekim dönemi hem dezenflasyonun kalıcılığı hem de faiz indirim döngüsünün başlangıcı açısından kritik olacak.

Pusula Yatırım ise yeni OVP’nin büyümeden bir miktar feragat ederek enflasyon tarafında TCMB ile hükümet arasındaki uyumu artırdığı ve önceki beklentilere göre daha şahin bir politika çerçevesi ortaya koyduğu görüşünde.

Mevcut tablo, TCMB’nin Eylül ayında bekle-gör politikasını sürdürmesinin, ilk faiz indiriminin ise en erken Ekim ayında ve sınırlı ölçekte başlamasının daha olası olduğuna işaret ediyor.

Ömer Faruk Bingöl, Matriks Haber