Şimşek: Zengin mükellef vergiden kaçamayacak

Hazine ve Maliye Bakanlığı vergi denetimlerinde rotayı büyük şirketler ve yüksek gelir grubundaki mükelleflere çevirdi. Bu yıl büyük ölçekli mükelleflerin yüzde 31,3’ü vergi incelemesine alınırken, yüksek gelir grubuna yönelik program kapsamında 16 bin 307 kişi gözetim altına alındı. Yaklaşık 7 bin kişinin daha önce hiç beyanname vermediği tespit edilirken, program sonucunda beyan edilen matrah 48,7 milyar TL arttı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, denetim kapasitesinin büyük ölçekli ve yüksek gelirli mükelleflere yöneltildiğini söyledi.

Vergi denetiminde hedef büyük ve yüksek gelirli mükellefler

Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi denetimlerinde yüksek gelir grupları ve büyük ölçekli mükelleflere yönelik kontrolleri sıkılaştırıyor.

Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından yürütülen çalışmalarda vergi incelemesi, izaha davet ve gözetim gibi farklı yöntemler kullanılıyor. Denetimin kapsamı ve yöntemi ise mükellefin büyüklüğüne ve tespit edilen risklere göre belirleniyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, teknolojinin daha etkin kullanılmasının vergi denetim kapasitesini önemli ölçüde güçlendirdiğini belirtti.

Şimşek, “Vergide adaleti artırmaya yönelik çalışmalarımız kapsamında denetim kapasitemizi, büyük ölçekli ve yüksek gelir grubundaki mükelleflere yöneltiyoruz. Bu mükelleflerimizi, vergiye gönüllü uyuma davet ediyoruz” dedi.

Her üç büyük mükelleften biri incelemede

Yeni denetim politikasının en dikkat çekici sonucu büyük ölçekli mükelleflerde ortaya çıktı.

VDK tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında bu yıl büyük ölçekli mükelleflerin yüzde 31,3’ü vergi incelemesine alındı.

Başka bir ifadeyle, yaklaşık her üç büyük mükelleften biri vergi incelemesiyle karşı karşıya kaldı.

Geçmiş yıllarda büyük ölçekli mükelleflerde inceleme oranının yüzde 11 civarında olduğu dikkate alındığında, denetim yoğunluğunda ciddi bir artış yaşandığı görülüyor.

Buna karşılık orta ölçekli mükelleflerin yüzde 7,3’ü, küçük ölçekli mükelleflerin ise yalnızca yüzde 1,1’i vergi incelemesine alındı.

Orta ölçekli mükelleflerde doğrudan inceleme yerine daha çok “izaha davet” yöntemi kullanılırken, küçük ölçekli mükelleflerde uyarı niteliğindeki gözetim uygulamaları tercih ediliyor.

Bu tablo, vergi idaresinin sınırlı denetim kapasitesini giderek daha fazla büyük ölçekli ve yüksek gelirli mükelleflere yönelttiğini ortaya koyuyor.

Yüksek gelir grubunda 16 bin 307 kişi gözetimde

VDK bu yıl ayrıca yüksek gelir grubundaki mükelleflerin 2025 yılı kazançlarını doğru şekilde beyan etmelerini sağlamak amacıyla 2’nci Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı’nı başlattı.

Program kapsamında yüksek gelir grubunda bulunduğu değerlendirilen 16 bin 307 mükellef gözetim kapsamına alındı.

Çalışmalar sonucunda mükelleflerin beyanlarını artırmasıyla ortaya çıkan ilave matrah 48,7 milyar TL’ye ulaştı.

Program kapsamındaki mükellefler iki ana gruba ayrıldı.

Büyük şirketlerin ortakları mercek altında

Birinci grupta Türkiye’nin ölçek bakımından en büyük 42 bin firmasında ortaklığı bulunan kişiler yer aldı.

Yapılan risk analizlerinde bu kişilerin beyan ettikleri gelir vergisi tutarları ile sistem tarafından tespit edilen kazançları arasında uyumsuzluk bulunduğu belirlendi.

Vergi idaresi böylece yalnızca şirketlerin ödediği vergileri değil, şirket ortaklarının kişisel gelirleri ve beyanlarını da incelemeye başladı.

Lüks yaşam ile ödenen vergi karşılaştırılıyor

İkinci grupta ise herhangi bir şirkette ortaklığı bulunmamasına rağmen yaşam standardı ile ödediği vergi arasında belirgin uyumsuzluk bulunduğu değerlendirilen kişiler yer aldı.

Başka bir ifadeyle, yüksek harcama ve lüks tüketim göstergeleri sergileyen ancak buna karşılık düşük vergi beyan eden mükellefler risk analizine tabi tutuluyor.

Teknolojik altyapının gelişmesi, vergi idaresinin farklı veri kaynaklarını karşılaştırarak mükelleflerin gelir, servet ve harcama profilleri arasındaki uyumsuzlukları daha kolay tespit etmesine olanak sağlıyor.

Yaklaşık 7 bin kişi daha önce hiç beyanname vermemiş

Gözetim programının en çarpıcı sonuçlarından biri ise yüksek gelir grubunda değerlendirilen bazı kişilerin geçmişte hiç gelir beyanında bulunmadığının ortaya çıkması oldu.

Gözetim kapsamındaki yaklaşık 7 bin mükellefin daha önce hiç beyanname vermediği belirlendi.

Bakanlık verilerine göre bu kişilerin büyük bölümü program kapsamında yapılan çalışmaların ardından ilk kez beyanname vererek gelirlerini vergi idaresine bildirdi.

Program sonucunda yalnızca kişisel gelir vergisi matrahlarında değil, bu kişilerin ortak olduğu şirketlerin vergi matrahlarında da önemli artışlar meydana geldi.

Matrah artışı 48,7 milyar TL’ye ulaştı

Gözetim ve uyum çalışmaları sonucunda yüksek gelir grubundaki kişilerin gelir vergisi beyanındaki artış 6,7 milyar TL oldu.

Bu kişilerin ortak olduğu şirketler tarafından yapılan vergi kesintilerinin matrahında 4,2 milyar TL, ortak oldukları şirketlerin kurumlar vergisi matrahında ise 33,9 milyar TL artış kaydedildi.

Böylece program kapsamında ortaya çıkan toplam matrah artışı 48,7 milyar TL’ye ulaştı.

Rakamlar, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın vergi denetim stratejisinde belirgin bir değişime gittiğini gösteriyor. Küçük mükelleflerde gözetim ve uyarı mekanizmaları öne çıkarken, denetim kapasitesi giderek daha fazla büyük şirketler, şirket ortakları ve yüksek gelir grubundaki kişilere yöneltiliyor.

Şimşek’in mesajı da bu stratejiyi açık biçimde ortaya koyuyor: Vergide adalet hedefi doğrultusunda yüksek gelirli ve büyük ölçekli mükelleflerin beyanları daha yakından takip edilecek.