Saudi Aramco’nun Petrol Tesisleri Yeniden Vuruldu: Yemen Savaşı Enerji Piyasalarını Tehdit Ediyor

Suudi Arabistan'ın Yemen sınırına yakın Jizan kentindeki Saudi Aramco petrol tesisleri yeni bir saldırının hedefi oldu. Yaklaşık bir ay önce aynı bölgedeki saldırının rafineri üretimini geçici olarak aksatmasının ardından gelen yeni saldırı, Kızıldeniz ve Bab al-Mandeb üzerinden petrol sevkiyatına ilişkin endişeleri artırdı. Brent petrol pazartesi günü %1,2 yükselerek 97,40 dolara çıktı.

Suudi Arabistan'ın enerji altyapısı yeniden saldırıların hedefinde. Saudi Aramco'nun ülkenin güneybatısındaki Jizan kentinde bulunan petrol tesisleri pazartesi günü vuruldu.

Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre saldırının ardından tesislerdeki hasarın boyutunu belirlemek için inceleme başlatıldı.

Yeni saldırı, yaklaşık bir ay önce Jizan'daki Saudi Aramco tesislerine düzenlenen ve rafineride üretimin bir bölümünü geçici olarak durduran saldırının ardından geldi.

Kaynaklardan biri son saldırının ölçeğinin geçen ayki saldırıya benzer olduğunu belirtti.

Saudi Aramco ise saldırının ardından tesislerdeki hasar veya üretim üzerindeki etkisi konusunda henüz açıklama yapmadı.

Jizan, Suudi petrol sistemi açısından kritik

Jizan, Suudi Arabistan'ın Yemen sınırına en yakın önemli sanayi kentlerinden biri.

Kentte Saudi Aramco'ya ait günlük 400 bin varil kapasiteli büyük bir petrol rafinerisinin yanı sıra çeşitli enerji ve sanayi tesisleri bulunuyor.

Saudi Aramco CEO'su Amin Nasser geçen ay yaptığı açıklamada, önceki saldırıların şirketin petrol üretiminde bazı kesintilere neden olduğunu ancak bunun operasyonlar veya mali sonuçlar üzerinde önemli bir etkisinin bulunmadığını söylemişti.

Bununla birlikte yeni saldırı, Yemen'deki çatışmaların yeniden tırmandığı ve Suudi enerji altyapısının bir kez daha doğrudan hedef haline geldiği bir dönemde gerçekleşti.

Husiler henüz saldırıyı üstlenmedi

İran destekli Husiler son saldırıyı henüz üstlenmedi.

Ancak grup geçmişte Jizan'ı birçok kez hedef aldı. Husiler, temmuz ayında Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz limanlarına abluka ilan ettikten sonra Riyad ile çatışmalarını yeniden yoğunlaştırdı.

O tarihten bu yana Suudi petrol altyapısını hedef alan çeşitli füze ve İHA saldırıları düzenlendi.

Suudi Arabistan, Husilerin bu saldırılarda Tahran tarafından teşvik edildiğini düşünüyor.

Son saldırının sorumluluğu henüz açıklanmamış olsa da Yemen'deki savaşın yeniden şiddetlenmesi, Suudi Arabistan'ın petrol üretim ve ihracat altyapısına yönelik risklerin kalıcı hale gelebileceği endişesini artırıyor.

Jizan'dan petrol ürünü sevkiyatı ağustosta durdu

Jizan'ın önemi ABD-İran savaşıyla birlikte daha da arttı.

Savaşın ilk aylarında Basra Körfezi üzerinden yapılan Suudi petrol ihracatının aksaması üzerine Jizan'dan normalden daha fazla rafine petrol ürünü sevk edilmişti.

Ancak Husilerin saldırıları yeniden başlatmasının ardından buradaki ihracat hacmi sert biçimde düştü.

Kpler tarafından derlenen verilere göre ağustos ayında Jizan'dan hiçbir petrol ürünü sevkiyatı yapılmadı.

Bu gelişme, Suudi Arabistan'ın alternatif ihracat güzergâhlarının da artan güvenlik riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Hürmüz'den sonra Bab al-Mandeb riski

Enerji piyasaları açısından asıl risk ise çatışmaların Bab al-Mandeb Boğazı'na doğru yayılması.

İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini kısıtlamasının ardından Bab al-Mandeb, Suudi petrol ihracatı açısından daha kritik bir güzergâh haline geldi.

Ancak Husiler şimdi Bab al-Mandeb Boğazı'nı kapatma tehdidinde bulunuyor.

Böyle bir gelişme, küresel enerji piyasaları açısından iki önemli deniz geçidinin aynı anda baskı altında kalması anlamına gelebilir.

Hürmüz, Basra Körfezi'nden dünya piyasalarına çıkan petrol açısından kritik öneme sahipken Bab al-Mandeb, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki deniz trafiğinin ana geçiş noktalarından biri.

Dolayısıyla Yemen savaşının Bab al-Mandeb'e yayılması, petrol tankerlerinin rotalarını ve nakliye maliyetlerini daha da olumsuz etkileyebilir.

Yemen'de altı yılın en şiddetli çatışmaları

Husiler hafta sonunda Yemen'in Kızıldeniz kıyısında yeni bir kara harekâtı başlattı. Operasyonun Bab al-Mandeb yönünde ilerlemeyi amaçladığı değerlendiriliyor.

Yemen'den gelen haberlere göre tarihi Mocha limanı ve Taiz kenti çevresinde yoğun çatışmalar yaşandı. Binlerce kişi çatışmalar nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kaldı.

Husilerin ilerleyişine karşı Suudi Arabistan destekli ve Yemen hükümetiyle bağlantılı güçler de karşı saldırılar düzenliyor.

Yaşanan çatışmaların Yemen'de son altı yılın en şiddetli çatışmaları olduğu belirtiliyor.

Suudi Arabistan, Husilerin 2015 yılında başkent Sana'yı ele geçirerek uluslararası alanda tanınan hükümeti devirmesinin ardından Yemen iç savaşına müdahale etmişti.

Ancak tarafların Nisan 2022'de ateşkes konusunda anlaşmasından sonra, temmuz ayına kadar büyük çaplı çatışmalar yaşanmamıştı.

“Yemen'de yeniden tam zamanlı savaşa döndük”

Chatham House araştırmacısı Farea al-Muslimi, Yemen'deki son gelişmelerin çatışmanın yeni bir aşamaya geçtiğine işaret ettiğini söyledi.

Al-Muslimi, “Yemen'de yeniden tam zamanlı savaşa döndük” değerlendirmesinde bulunarak çatışmaların artık karada, havada ve denizde sürdüğüne dikkat çekti.

Al-Muslimi'ye göre Suudi Arabistan doğrudan bir çatışmadan kaçınmaya çalışıyor, ancak aynı zamanda böyle bir olasılığa karşı hazırlık yapıyor.

Petrol 97 doların üzerine çıktı

Bölgedeki güvenlik risklerinin artması petrol fiyatlarına da yansıdı.

Brent petrol pazartesi günü %1,2 yükselerek 97,40 dolar/varil seviyesine çıktı.

Jizan saldırısı, ABD ile İran arasındaki çatışmalar ve Hürmüz'deki deniz trafiğine ilişkin risklerle birlikte değerlendirildiğinde, küresel petrol piyasasının jeopolitik risk primi yükselmeye devam ediyor.

Özellikle Hürmüz ile Bab al-Mandeb'in aynı dönemde petrol taşımacılığı açısından riskli hale gelmesi, küresel enerji arzı açısından daha ciddi bir senaryoyu gündeme taşıyor.

Bu nedenle Suudi Arabistan'daki enerji tesislerine yönelik saldırıların devam edip etmeyeceği ve Yemen'deki kara savaşının Bab al-Mandeb'e ne ölçüde yaklaşacağı, petrol fiyatlarının yeniden 100 dolar seviyesine yönelip yönelmeyeceği açısından kritik olacak.

FT