Robin Brooks'tan salgın uyarısı: Rusya'daki gizemli hastalık Türkiye üzerinden dünyaya yayılabilir mi?

Ekonomist Robin Brooks, Rusya'da ortaya çıktığı öne sürülen ve niteliği henüz netleşmeyen salgın haberleri üzerine uluslararası seyahatlerin sınırlandırılması çağrısında bulundu. Türkiye'nin 2025 yılında yaklaşık 7 milyon Rus turisti ağırladığını hatırlatan Brooks, olası bir salgının diğer ülkelere taşınmasında Türkiye ve Tayland'ın önemli geçiş noktaları olabileceğini savundu. Brooks'a göre Batılı hükümetler, COVID-19 salgınının ilk döneminde yaptıkları hataları tekrarlamamalı.

Robin Brooks: Rusya'daki belirsizlik hafife alınmamalı

Ekonomist Robin Brooks, Rusya'da görüldüğü iddia edilen gizemli bir hastalığa ilişkin haberlerin uluslararası kamu sağlığı açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Brooks, yayımladığı değerlendirmede Rusya'dan gelen bilgilerin birbiriyle çeliştiğini, yetkililerin kamuoyunu sakinleştirmeye çalışmasına karşılık bazı haberlerde geniş çaplı karantina ve kapanma uygulamalarından söz edildiğini aktardı.

Ancak söz konusu hastalığın niteliği, bulaşıcılığı ve yaygınlığı konusunda henüz yeterli bilgi bulunmadığını da kabul etti.

Brooks'a göre asıl tehlike, belirsizlik ortamında hükümetlerin önlem almakta gecikmesi.

Ekonomist, COVID-19 salgınının ilk dönemindeki gelişmelerin uluslararası toplum için önemli dersler içerdiğini savunarak, Rusya kaynaklı olası bir salgının yayılmasını yavaşlatmak için erken seyahat kısıtlamalarının değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Önemli ayrım: Brooks'un değerlendirmesi, Rusya'da yeni ve geniş çaplı bir salgının doğrulandığı anlamına gelmiyor. Yazıda hastalığın etkenine, vaka sayısına veya uluslararası sağlık kuruluşlarınca doğrulanmış bir salgın ilanına ilişkin veri sunulmuyor.

COVID-19'un ilk günlerini hatırlattı

Brooks, değerlendirmesine Aralık 2019'da Çin'den gelen görüntüleri hatırlatarak başladı.

Çin yönetiminin COVID-19'un yayılmasını önlemek amacıyla bazı kentlerde apartman girişlerini kapattığını gördüğünü belirten ekonomist, Batılı ülkelerin ise uluslararası seyahatleri sınırlamakta geciktiğini savundu.

Brooks, ABD ve diğer Batılı ülkelerin sınırlarını daha erken kapatmasının salgını tamamen durduramayacağını, ancak hastalığın yayılmasını yavaşlatarak sağlık sistemlerine hazırlık için zaman kazandırabileceğini ileri sürdü.

İtalya ve Seattle'da başlayan salgın dalgalarının ardından virüsün dünyanın birçok bölgesine yayıldığını hatırlattı.

2021 yılında Hindistan'da ortaya çıkan Delta varyantı sırasında uluslararası uçuşların devam etmesini de eleştirdi.

Brooks'a göre pandemiden çıkarılması gereken en önemli derslerden biri, bulaşıcı hastalıklar konusunda erken davranmanın önemiydi.

Ekonomist, sınır kontrollerinin tek başına yeterli olmayacağını kabul etmekle birlikte, zaman kazanmanın can kayıplarını azaltabileceğini savundu.

Türkiye neden uyarının merkezinde?

Brooks'un değerlendirmesinde Türkiye özel bir yer tutuyor.

Ekonomistin kullandığı verilere göre Türkiye, 2025 yılında yaklaşık 7 milyon Rus turisti ağırladı.

Bu rakam, Türkiye'yi Brooks'un incelediği ülkeler arasında Rus turistlerin en fazla ziyaret ettiği destinasyon haline getiriyor.

Tayland ise yaklaşık 2 milyon Rus turistle ikinci sırada bulunuyor.

Brooks, Rusya'dan yoğun ziyaretçi alan bu iki ülkenin olası bir bulaşıcı hastalığın uluslararası yayılımında önemli bağlantı noktaları olabileceğini düşünüyor.

Ekonomist, Batılı ülkelerin yalnızca Rusya'dan gelen doğrudan uçuşları değil, Rus turistlerin yoğun biçimde ziyaret ettiği ülkelerle hava bağlantılarını da değerlendirmesi gerektiğini savundu.

Brooks'a göre Türkiye ve Tayland, olası seyahat kısıtlamaları açısından öncelikli ülkeler arasında yer almalı.

Bu yaklaşım, Türkiye'ye yönelik uçuşların askıya alınması ihtimalinin de değerlendirilmesi anlamına geliyor.

Ancak Brooks'un önerisi, Türkiye'de hastalığın görüldüğüne veya ülkeden başka bölgelere yayıldığına ilişkin somut epidemiyolojik kanıtlara dayanmıyor.

Değerlendirmesinin temelinde, Rusya ile yoğun turizm bağlantılarının yaratabileceği potansiyel risk bulunuyor.

Ukrayna savaşı turizm haritasını değiştirdi

Brooks, Rus turistlerin uluslararası seyahatlerini incelemek amacıyla altı ülkeye ait üç aylık turizm verilerini karşılaştırdı.

İncelenen ülkeler Türkiye, Tayland, Japonya, Güney Kore, İtalya ve ABD oldu.

Ekonomistin grafiklerinde Şubat 2022'de başlayan Rusya'nın Ukrayna işgali önemli bir dönüm noktası olarak ele alınıyor.

Savaşın ardından birçok Batılı ülke Rusya ile seyahat bağlantılarını sınırlandırdı.

Bu gelişme, Rus turistlerin tercih ettiği destinasyonların değişmesine yol açtı.

Brooks'a göre Türkiye ve Tayland, bu dönüşümden en fazla yararlanan ülkeler arasında yer aldı.

Rus turistler, seyahat olanaklarının devam ettiği destinasyonlara daha fazla yöneldi.

Bunun sonucunda Türkiye, Rusya kaynaklı uluslararası turizm hareketlerinin en önemli merkezlerinden biri haline geldi.

Ekonomist, olası bir bulaşıcı hastalığın Rusya dışına taşınması halinde yoğun seyahat bağlantılarının önem kazanabileceğini belirtti.

Rus turistlerin en yoğun ziyaret ettiği ülkeler

Brooks, farklı ülkelerin Rusya'dan aldığı ziyaretçi sayılarını ortak ölçekte karşılaştırdığı ikinci bir grafik de paylaştı.

Bu karşılaştırmada Türkiye açık ara ilk sırada yer aldı.

Tayland'ı ise İtalya, Güney Kore, Japonya, Almanya, ABD, Singapur, Kıbrıs, Finlandiya ve Vietnam izledi.

Brooks, bu dağılımdan hareketle Türkiye ve Tayland'ın Batılı ülkeler açısından potansiyel bağlantı riski taşıdığını savundu.

Ancak turist sayısının yüksek olması, tek başına bir ülkenin salgın yayma olasılığının diğerlerinden daha yüksek olduğunu kanıtlamıyor.

Böyle bir risk değerlendirmesi için hastalığın bulaşma yolları, vaka sayıları, seyahat edenlerin sağlık durumu, ülkeler arasındaki uçuş bağlantıları ve mevcut halk sağlığı önlemleri gibi bilgilerin de gerekli olduğu biliniyor.

Brooks'un çalışması ise esas olarak turizm hareketlerine odaklanıyor.

Rus yetkililerin açıklamalarına güvenmiyor

Brooks, değerlendirmesinde Rusya ve Çin gibi merkezi siyasi yönetimlere sahip ülkelerin kamu sağlığı krizlerinde yeterince şeffaf davranmayabileceğini ileri sürdü.

Ekonomist, COVID-19 dönemindeki deneyimlerden hareketle Batılı hükümetlerin resmî açıklamalarla yetinmemesi gerektiğini savundu.

Rusya'daki mevcut durum hakkında çelişkili haberler bulunduğunu belirten Brooks, güvenilir bilgiye ulaşılamadığı koşullarda ihtiyatlı hareket edilmesinden yana olduğunu ifade etti.

Brooks'un görüşüne göre, uluslararası uçuşların erken aşamada sınırlandırılması olası bir salgının yayılmasını tamamen önlemese bile hükümetlere hazırlık için ek zaman sağlayabilir.

Bununla birlikte seyahat yasaklarının etkinliği, hastalığın özelliklerine ve uygulamaların zamanlamasına bağlı.

Ayrıca bu tür önlemlerin turizm, havacılık ve uluslararası ticaret üzerinde önemli ekonomik sonuçları bulunuyor.

Brooks'un yazısında bu maliyetlere ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme yer almıyor.

Türkiye turizmi açısından olası sonuçlar

Brooks'un önerilerinin uygulanması halinde Türkiye, uluslararası turizm ve hava ulaşımı bakımından doğrudan etkilenebilecek ülkeler arasında bulunuyor.

Yaklaşık 7 milyon Rus turistin ziyaret ettiği Türkiye, Rusya ile güçlü bir turizm bağlantısına sahip.

Batılı ülkelerin Türkiye'ye yönelik uçuşları sınırlandırması, yalnızca Rus turistlerin seyahatlerini değil, Türkiye'nin diğer ülkelerle hava ulaşımını da etkileyebilir.

Bu nedenle Brooks'un çağrısı, halk sağlığı tartışmasının ötesinde önemli ekonomik sonuçlar doğurabilecek bir öneri niteliği taşıyor.

Ancak mevcut bilgiler, böyle bir önlemin gerekli veya orantılı olup olmadığını değerlendirmek için yeterli değil.

Rusya'da iddia edilen hastalığın ne olduğu, hangi bölgelerde görüldüğü ve insanlar arasında ne ölçüde bulaştığı netleşmeden somut bir uluslararası yayılma riski hesaplamak mümkün değil.

Dolayısıyla Türkiye'nin turizm bağlantıları nedeniyle olası bir geçiş noktası olarak değerlendirilmesi ile ülkede fiilî bir salgın tehdidi bulunduğunun gösterilmesi birbirinden farklı konular.

Brooks: 2020'nin hataları tekrarlanmamalı

Robin Brooks, yazısını Rusya'daki hastalık haberlerinin ciddi bir salgına dönüşmemesi temennisiyle tamamladı.

Ancak gelişmelerin beklenenden daha ciddi çıkması halinde Batılı hükümetlerin COVID-19 döneminden ders almış olmasını umduğunu belirtti.

Ekonomistin temel çağrısı, belirsizlik karşısında beklemek yerine erken önlem alınması.

Brooks, Rusya ile doğrudan hava ulaşımının yanı sıra Rus turistlerin yoğun biçimde ziyaret ettiği ülkeler üzerinden gerçekleşen uluslararası seyahatlerin de değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Bu çerçevede Türkiye ve Tayland'ı özellikle öne çıkarıyor.

Brooks'un uyarısının merkezinde, Türkiye'de doğrulanmış bir salgın değil, Rusya'dan kaynaklanabilecek olası bir sağlık tehdidinin yoğun turizm hareketleri aracılığıyla başka ülkelere taşınması ihtimali bulunuyor.

Yazıda aktarılan bilgiler, henüz yeni bir uluslararası sağlık krizinin başladığını göstermiyor. Ancak Brooks, belirsizliğin sürmesi halinde hükümetlerin COVID-19 dönemindeki gecikmeleri tekrarlamaması gerektiği görüşünde.