Petrol sert düştü: Suudi Arabistan’ın kritik boru hattı günler içinde yeniden açılabilir

Petrol fiyatları, ABD yönetiminin İHA saldırılarında hasar gören Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı petrol boru hattının birkaç gün içinde kısmen yeniden faaliyete geçebileceğini açıklamasının ardından sert geriledi. WTI %3,7 düşerek 102 dolar civarına, Brent ise %3 kayıpla 105 dolar seviyesine indi. Ancak bağımsız uzmanlar hasarın daha ciddi olabileceği konusunda uyarıyor.

Petrol fiyatları çarşamba günü sert gerilerken, satışlarda Suudi Arabistan'ın kritik Doğu-Batı petrol boru hattının beklenenden daha kısa sürede yeniden faaliyete geçebileceği beklentisi etkili oldu.

ABD tipi WTI ham petrol vadeli kontratları %3,7 düşüşle varil başına 101,92 dolara gerilerken, uluslararası gösterge Brent petrol %3 kayıpla 105,39 dolar seviyesinde işlem gördü.

Petrol fiyatları, Basra Körfezi'ndeki çatışmaların sertleşmesi ve enerji arzına ilişkin endişelerin büyümesi nedeniyle eylül ayında %16'dan fazla yükselmişti.

ABD: Kesinti kısa ve geçici olacak

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattındaki kesintinin “kısa ve geçici” olduğunu belirterek, sorunun çözülmesinin haftalar değil günlerle ölçüleceğini söyledi.

Bu açıklama, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri bir miktar hafifleterek fiyatlarda kâr satışlarını hızlandırdı.

Ancak bağımsız analistler Washington kadar iyimser değil.

Uydu görüntülerini inceleyen uzmanlar, boru hattının önemli pompalama istasyonlarından birinde ciddi hasar bulunduğunu ve hattın tamamen yeniden faaliyete geçmesinin haftalar sürebileceğini belirtiyor.

Hattın yarısı birkaç gün içinde devreye alınabilir

Suudi Arabistan'ın ilk hedefinin Doğu-Batı boru hattının kapasitesinin yaklaşık yarısını birkaç gün içerisinde yeniden kullanıma açmak olduğu belirtiliyor.

Konuya yakın kaynaklara göre devlet petrol şirketi Saudi Aramco, hasar gören bölümü devre dışı bırakacak alternatif bir bağlantı üzerinde çalışıyor.

Bu çözüm sayesinde boru hattının kapasitesinin bir bölümünün kısa sürede yeniden kullanılmaya başlanması hedefleniyor.

Ancak hattın tam kapasiteyle çalışmasının yaklaşık altı hafta sürebileceği belirtiliyor.

Suudi Arabistan yönetimi ise henüz hasarın büyüklüğüne veya hattın tamamen ne zaman faaliyete geçeceğine ilişkin resmi bir takvim açıklamadı.

İran savaşı hattı stratejik hale getirdi

Doğu-Batı boru hattı, ABD-İran savaşı sırasında Suudi Arabistan açısından kritik öneme sahip bir enerji koridoruna dönüştü.

Hat, ülkenin doğusundaki petrol sahalarından çıkarılan ham petrolün Kızıldeniz kıyısına taşınmasına ve buradan dünya piyasalarına gönderilmesine imkân sağlıyor.

Savaş öncesinde Körfez ülkelerinin en önemli enerji ihracat güzergâhı olan Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin ciddi biçimde aksaması, Doğu-Batı hattının önemini çok daha artırmıştı.

Suudi Arabistan geçen hafta Irak yönünden düzenlenen İHA saldırılarında hattın hasar görmesinin ardından sistemi kapatmıştı.

Kesinti, küresel piyasaya ulaşabilecek günlük milyonlarca varil petrolün risk altına girmesine neden olmuştu.

Suudi petrolü yeniden Hürmüz’e yöneliyor

Boru hattının devre dışı kalmasının ardından Riyad, ABD ordusunun desteğiyle Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı petrol ihracatını artırmaya başladı.

ABD Enerji Bakanı Wright, Suudi Arabistan'ın boru hattındaki kesintiye karşı hızla harekete geçtiğini ve ABD'nin askeri desteğiyle daha fazla petrolün Hürmüz üzerinden taşındığını söyledi.

Kpler Emtia Araştırma Direktörü Matt Smith'e göre toplam 8 milyon varil petrol taşıma kapasitesine sahip dört süper tanker, salı günü Suudi Arabistan'ın Basra Körfezi kıyısındaki Ras Tanura ve Juaymah terminallerinde yükleme yaparken gözlendi.

Bu tankerlerin ABD'nin korumasında Umman kıyısı boyunca oluşturulan güzergâh üzerinden petrol taşımak için kullanılabileceği değerlendiriliyor.

ABD ordusu Umman kıyısında güvenli koridor oluşturdu

ABD ordusu savaş sırasında Umman kıyıları boyunca yeni bir deniz güzergâhı oluşturarak Körfez ülkelerinin Hürmüz üzerinden petrol ihracatını artırmasına yardımcı oldu.

Bununla birlikte bölgeden geçen petrol miktarı hâlâ savaş öncesindeki seviyelerin oldukça altında bulunuyor.

Üstelik ABD askeri korumasına rağmen güzergâh güvenli olmaktan uzak.

İran'ın tankerleri hedef alan saldırıları devam ederken, Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi'nin (UKMTO) olay raporlarına göre cumartesi gününden bu yana Hürmüz Boğazı'nda en az iki gemi saldırıya uğradı.

Dolayısıyla Suudi Arabistan'ın petrol ihracatını yeniden Basra Körfezi'ne yönlendirmesi arzı artırabilecek olsa da tankerlerin karşı karşıya olduğu güvenlik riski devam ediyor.

Petrol piyasası altı haftalık takvimi izleyecek

Petrol yatırımcıları açısından şimdi iki farklı takvim önem taşıyor.

İlk olarak Saudi Aramco'nun hattın yaklaşık yarısını birkaç gün içinde yeniden devreye sokup sokamayacağı izlenecek.

İkinci kritik konu ise Doğu-Batı boru hattının yaklaşık altı hafta içerisinde tam kapasiteye dönüp dönemeyeceği.

Hattın kısmen yeniden açılması Suudi petrolünün Kızıldeniz üzerinden dünya piyasalarına ulaşmasını kolaylaştırarak arz endişelerini azaltabilir.

Ancak onarımın uzaması veya Hürmüz'deki tanker saldırılarının yoğunlaşması durumunda küresel petrol piyasasındaki risk primi yeniden yükselebilir.

Çarşamba günü Brent petrolün 105 dolar seviyesine gerilemesi, piyasanın şimdilik boru hattının kısa sürede kısmen yeniden devreye alınacağı senaryosunu fiyatlamaya başladığını gösteriyor.

CNBC, Bloomberg