Otomotivde Çin Şoku: Dünya Ticaret Örgütü Türkiye Aleyhine İhlal Kararı Verdi

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Türkiye’nin Çin menşeli elektrikli ve bazı hibrit araçlara uyguladığı ek vergiler ile özel ithalat koşullarını uluslararası ticaret kurallarına aykırı buldu. DTÖ Uyuşmazlıkların Halli Organı’nın duyurduğu Panel kararı, Türkiye'nin araç ithalatında uyguladığı bazı mali yükümlülüklerin GATT 1994 anlaşmasını ihlal ettiğini ortaya koydu.

Süreç, Çin’in 8 Ekim 2024’te Türkiye’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı ek vergiler ile satış sonrası servis, yetkili temsilci ve çağrı merkezi şartı getiren İthalat İzin Belgesi Sistemi’ne karşı DTÖ’ye başvurmasıyla başladı. DTÖ Paneli, raporunu üyelerine dağıtarak incelemesini tamamladı.

Panel, Türkiye’nin elektrikli otomobillere ve belirli 34 tarife pozisyonundaki hibrit araçlara uyguladığı ek vergilerin DTÖ tarife taahhütlerini aştığına hükmetti.

Elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçlar için uygulanan servis ağı ve teknik altyapı zorunlulukları ayrımcı bulundu. Türkiye’nin "sağlık, doğal kaynakların korunması ve tüketicinin korunması" yönündeki savunmaları reddedildi.

Çin’in benzinli ve içten yanmalı motorlu araçlara getirilen ek vergilere ilişkin iddiaları yetersiz bulunarak reddedildi. Ayrıca Türkiye’nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) yaptığı ülkelere tanıdığı muafiyetler (Venezuela hariç) hukuka uygun bulundu.

Siyasi Tepkiler ve Olası Mali Etkiler

Yeni Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından kararı değerlendirerek iktidara yüklendi. BYD’ye verilen yatırım teşviklerine de değinen Yavuzyılmaz, bu kararla Türkiye’nin yıllık en az 100 milyon dolar (yaklaşık 4,5 milyar TL) maliyetle veya eşdeğer ticari yaptırımlarla karşılaşabileceğini öne sürdü.

Temyiz süresinin 26 Eylül 2026’da dolacağını hatırlatan Yavuzyılmaz, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a kararı temyize götürmesi ve istifa etmesi yönünde çağrıda bulundu.

DTÖ’nün resmi özetinde ise doğrudan bir tazminat miktarı belirtilmezken, Türkiye’nin ihlal tespit edilen uygulamalarını uluslararası kurallarla uyumlu hale getirmesi talep ediliyor.