Nuriel Rubini: İran Savaşı’nda Tırmanma En Olası Senaryo

Ünlü ekonomist Nouriel Roubini’ye göre ABD’nin İran savaşından geri adım atması düşük ihtimal. Aksine, Donald Trump’ın siyasi ve ekonomik baskılar nedeniyle çatışmayı tırmandırarak “işi bitirmeye” çalışması daha olası görünüyor. Bu süreç, kısa vadede küresel piyasalarda ciddi dalgalanmalara yol açarken, uzun vadede ya istikrar ya da derin bir stagflasyon riski yaratabilir.

Savaşın Süresi Ekonomiyi Belirleyecek

Roubini’ye göre savaşın ekonomik etkisi doğrudan süresine bağlı: Savaş uzadıkça: 👉 Petrol, doğalgaz, gübre ve diğer emtia fiyatları yüksek kalacak Körfez’de enerji altyapısına verilen zarar arttıkça: 👉 Küresel stagflasyon baskısı güçlenecek Bu durum: Hisse senetleri Tahvil faizleri Kredi risk primleri üzerinde ciddi etkiler yaratacak.

En Büyük Darbeyi Asya Alacak

Ekonomik etkiler bölgelere göre farklılaşacak: Asya Enerji fiyatı ve arz şoku birlikte yaşanıyor 👉 En ağır darbe burada Avrupa Enflasyon riski yüksek Ancak enerji arz şoku daha sınırlı ABD Net enerji ihracatçısı olduğu için avantajlı Ancak: 👉 Enflasyon yine yükselecek 👉 Büyüme yavaşlayacak ABD ve İsrail’in Kritik Hataları Roubini’ye göre iki büyük yanlış hesap yapıldı: İran rejiminin hızla çökeceği varsayıldı İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatamayacağı düşünüldü 👉 Her iki varsayım da yanlış çıktı Piyasalar şu anda: 👉 Trump’ın geri adım atacağı (TACO senaryosu) ihtimalini fiyatlıyor Ancak Geri Adım Senaryosu da Sorunlu Roubini’ye göre Trump’ın savaşı bitirmesi: Hürmüz Boğazı riskini ortadan kaldırmaz Petrol fiyatlarında kalıcı risk primi yaratır (en az %20) Trump’ın siyasi desteğini zayıflatır Ayrıca: 👉 İran rejimi güçlenerek çıkabilir 👉 Nükleer programını hızlandırabilir

Bu Nedenle Tırmanma Daha Olası

Roubini’nin temel tezi: 👉 ABD ve İsrail savaşı tırmandıracak Muhtemel adımlar: Kharg Adası’nın ele geçirilmesi İran’ın enerji ihracatının kesilmesi Yoğun bombardımanla rejimin zayıflatılması Amaç: 👉 Rejimin çökmesini sağlamak İyimser Senaryo Eğer tırmanma başarılı olursa: İran rejimi birkaç ay içinde çöker Hürmüz riski ortadan kalkar Enerji piyasaları istikrar kazanır 👉 Küresel ekonomi üzerindeki “şantaj riski” sona erer

Kötümser Senaryo Ancak risk büyük: Rejim ayakta kalırsa Hürmüz ve Bab el-Mandeb tehdit altında kalır 👉 1970’lere benzer bir stagflasyon dönemi başlayabilir Jeopolitik Hesap: Liderlerin Zorunlu Kararı Roubini’ye göre: Trump ve Netanyahu mevcut durumdan geri dönemiyor Siyasi olarak başarısız görünme riski yüksek 👉 Bu da tırmanmayı teşvik ediyor İran Rejimi Tartışması Roubini, İran rejiminin: Bölgesel istikrarsızlığın kaynağı olduğunu Terör ve vekalet savaşlarını desteklediğini Avrupa ve Orta Doğu için uzun vadeli tehdit oluşturduğunu savunuyor.

Sonuç: Yüksek Riskli Yol Ayrımı

Roubini’ye göre dünya üç senaryodan biriyle karşı karşıya: 1. Tırmanma + Rejim çöküşü 👉 Orta vadede istikrar 2. Tırmanma + başarısızlık 👉 Küresel kriz ve stagflasyon 3. Statükonun korunması 👉 Kalıcı belirsizlik Genel Değerlendirme Roubini’nin net mesajı: 👉 En olası yol tırmanma Ancak bu yol: Kısa vadede ekonomik türbülans Orta vadede ya istikrar ya da kriz getirecek.

Project Syndicate Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail.com