Küresel teknoloji hisselerinde satış dalgası derinleşiyor: YZ balonunda çatlaklar büyüyor

ABD'li teknoloji devlerinin beklentileri karşılamayan bilançoları ve yapay zekâ (YZ) yatırımlarının finansmanına ilişkin endişeler, küresel piyasalarda satış dalgasını derinleştirdi. Alphabet'in piyasa değerinden bir günde yaklaşık 500 milyar dolar silinirken, SoftBank haziran zirvesinden yüzde 48 geriledi. Intel'in zayıf satış tahminleri, Asyalı çip üreticilerindeki sert düşüşler ve YZ veri merkezi şirketlerinin artan borç yükü, yatırımcıların sektöre yönelik risk algısını bozuyor. Ekim ayında CoreWeave yüzde 30, Nebius ise yaklaşık yüzde 27 değer kaybetme yolunda.

Teknoloji hisselerinde küresel satış dalgası

Küresel teknoloji hisselerinde satış baskısı cuma günü Asya piyasalarından başlayarak derinleşti. ABD'de açıklanan şirket bilançolarının ardından yatırımcıların yapay zekâ altyapısına yapılan devasa harcamaların sürdürülebilirliğini sorgulaması, sektör genelinde sert değer kayıplarına yol açtı.

Japonya'nın teknoloji ağırlıklı Nikkei 225 endeksi yüzde 2,5 geriledi. OpenAI yatırımcılarından SoftBank'ın hisseleri yüzde 6 düşerken, şirketin haziran ayındaki zirvesinden bu yana yaşadığı toplam değer kaybı yüzde 48'e ulaştı.

ABD vadeli işlemleri de Wall Street'in haftanın son işlem gününe sert satışlarla başlayabileceğine işaret etti.

• Nasdaq 100 vadeli işlemleri yüzde 2,2 geriledi.

• S&P 500 vadeli işlemleri yüzde 1 düştü.

• Nikkei 225 endeksi yüzde 2,5 değer kaybetti.

• SoftBank hisseleri yüzde 6 geriledi.

Piyasalardaki satışların merkezinde, teknoloji şirketlerinin YZ yatırımlarına ayırdığı kaynakların büyüklüğü ve bu yatırımların ne zaman yeterli gelir yaratacağı sorusu bulunuyor.

SoftBank zirveden yüzde 48 düştü: Yatırımcılar uzak duruyor

Japonya merkezli SoftBank, küresel YZ yatırımlarına yönelik risk algısındaki değişimden en fazla etkilenen şirketlerden biri oldu.

Şirketin hisseleri haziran ayındaki zirvesine kıyasla neredeyse yarı yarıya değer kaybetti.

Tokyo merkezli Astris Advisory Japonya Hisse Senedi Stratejisti Neil Newman, büyük teknoloji şirketlerinin yatırımcılar açısından giderek daha zor değerlendirilen bir konuma geldiğini söyledi.

Newman'a göre SoftBank gibi büyük şirketlerin birkaç ay içinde değerlerinin yarısını kaybetmesi, yatırımcılar için açık bir alım veya satım fırsatı oluşturmuyor.

Stratejist, bu ölçekte dalgalanmaların yaşandığı bir ortamda yatırımcıların pozisyon almak yerine piyasadan uzak durmayı tercih edebileceğini belirtti.

Bu değerlendirme, teknoloji hisselerindeki sert düşüşlerin otomatik olarak ucuzluk fırsatı şeklinde algılanmadığını gösteriyor.

Alphabet'te tarihi çöküş: Bir günde 500 milyar dolar silindi

Satış dalgasının en önemli tetikleyicilerinden biri Google'ın ana şirketi Alphabet'in bilançosu oldu.

Alphabet hisseleri perşembe günü yaklaşık yüzde 12-13 gerileyerek şirketin piyasa değerinden yaklaşık 500 milyar doların silinmesine neden oldu.

Şirket, üçüncü çeyrekte gelir ve kâr beklentilerini karşılayamadı.

Ayrıca 9,07 milyar dolarlık negatif serbest nakit akışı açıkladı.

Bu gelişme, Alphabet'in üst üste ikinci çeyrekte nakit tüketmesi anlamına geliyor.

Şirketin YZ altyapısına yönelik büyük sermaye harcamaları, yatırımcıların nakit yaratma kapasitesine ilişkin endişelerini artırdı.

Bunun yanında Google'ın YZ destekli arama hizmetlerinin geleneksel arama reklamcılığı iş modelini tehdit edebileceğine yönelik açıklamalar da satışları hızlandırdı.

Alphabet'in karşı karşıya olduğu temel sorun iki yönlü:

• YZ altyapısına yapılan büyük yatırımlar serbest nakit akışını baskılıyor.

• YZ destekli arama teknolojileri, şirketin mevcut reklam gelirlerini olumsuz etkileyebilecek bir dönüşüm yaratıyor.

Bu nedenle yatırımcılar, YZ yatırımlarının yalnızca maliyetini değil, şirketlerin mevcut kârlı iş alanları üzerindeki etkisini de sorgulamaya başladı.

Intel'de yüzde 22'lik çöküş: Sorun yalnızca YZ değil

ABD'li çip üreticisi Intel'in hisseleri de bilanço sonrasında sert değer kaybetti.

Şirketin piyasa beklentilerinin altında kalan satış tahmini açıklaması üzerine hisseleri seans sonrası işlemlerde yüzde 22 geriledi.

Zayıf görünümün temel nedenlerinden biri, Intel'in geleneksel kişisel bilgisayar işlemcileri faaliyetindeki yavaşlama oldu.

Intel'deki düşüş, teknoloji sektöründeki sorunların yalnızca YZ yatırımlarının finansmanıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.

Geleneksel bilgisayar pazarındaki zayıflık ve şirketlerin büyüme beklentilerindeki bozulma da teknoloji hisseleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

Muhteşem Yedili'de dengeler değişti

ABD borsalarının son yıllardaki yükselişinde belirleyici rol oynayan ve Muhteşem Yedili olarak adlandırılan büyük teknoloji şirketlerinde de ayrışma dikkat çekiyor.

Perşembe günkü satışların ardından yedi şirketten yalnızca üçü yılbaşından bu yana pozitif getiri bölgesinde kaldı.

Yılbaşından bu yana yükselişte olanlar:

• Apple

• Microsoft

• Nvidia

Yılbaşından bu yana değer kaybedenler:

• Alphabet (Google)

• Meta

• Tesla

• Amazon

Bu tablo, daha önce teknoloji sektörünün geneline yayılan yükselişin yerini şirketler arasında belirgin bir ayrışmaya bıraktığını gösteriyor.

Yatırımcılar artık YZ yatırımlarını tek başına olumlu bir büyüme hikâyesi olarak değerlendirmiyor.

Harcamaların büyüklüğü, finansman maliyeti ve yatırımların gelir yaratma kapasitesi giderek daha fazla önem kazanıyor.

YZ yatırımlarında finansman sorunu büyüyor

Küresel teknoloji şirketlerinin YZ altyapısı için ayırdığı sermaye harcamaları yüz milyarlarca dolarlık büyüklüklere ulaşıyor.

Veri merkezleri, gelişmiş işlemciler, bellek çipleri, elektrik altyapısı ve ağ bağlantıları için yapılan yatırımlar, sektörün finansman ihtiyacını hızla artırıyor.

Google gibi yüksek kârlılığa sahip şirketler bile serbest nakit akışlarının önemli bölümünü bu yatırımlara yönlendiriyor.

Bazı büyük teknoloji şirketleri ise finansman sağlamak amacıyla sermaye piyasalarına daha fazla başvuruyor.

BNP Paribas Asset Management Kıdemli Piyasa Stratejisti Ecaterina Bigos, yatırımcıların sermaye harcamalarının uygulanma hızını daha fazla sorguladığını söyledi.

Bigos'a göre yatırımların hayata geçirilmesindeki darboğazlar giderek daha görünür hale geliyor.

Bu değerlendirme, yatırımcıların yalnızca açıklanan yatırım bütçelerine değil, projelerin uygulanabilirliğine ve finansal geri dönüşüne de odaklandığını ortaya koyuyor.

CoreWeave ve Nebius'ta borç endişesi

YZ altyapısına yönelik endişeler, özellikle veri merkezi ve bulut bilişim hizmetleri sağlayan şirketlerde yoğunlaşıyor.

Sektörde neocloud olarak adlandırılan yeni nesil bulut bilişim şirketleri, YZ uygulamalarının ihtiyaç duyduğu yüksek işlem kapasitesini sağlamak amacıyla büyük yatırımlar gerçekleştiriyor.

Ancak bu şirketlerin borçluluk düzeyleri giderek daha fazla mercek altına alınıyor.

CoreWeave, artan finansman maliyetleri nedeniyle yatırımcıların yakından izlediği şirketlerden biri haline geldi.

Şirketin tahvil getirilerindeki yükseliş, borç finansmanına ilişkin endişelerin güçlendiğini gösteriyor.

CoreWeave hisseleri ekim ayında yaklaşık yüzde 30 değer kaybetti.

Bir diğer YZ altyapı şirketi Nebius'un hisseleri de ayı yaklaşık yüzde 27 düşüşle kapatma yolunda.

Bu kayıplar, yatırımcıların yüksek büyüme potansiyeli kadar finansman yapısına ve borç ödeme kapasitesine de önem vermeye başladığını gösteriyor.

YZ veri merkezi yatırımlarının büyük ölçüde borçlanmayla finanse edilmesi, finansal koşulların sıkılaştığı dönemlerde şirketleri daha kırılgan hale getirebilir.

Asya'da çip üreticileri sert düştü

Küresel satış dalgası, YZ altyapısında kullanılan çipleri üreten Asyalı şirketlere de yayıldı.

Dünyanın en büyük bellek çipi üreticileri arasında bulunan Samsung Electronics ve SK Hynix hisseleri sert geriledi.

Cuma günkü işlemlerde:

• Samsung Electronics yüzde 5,8 düştü.

• SK Hynix yüzde 8,4 geriledi.

• TSMC yüzde 2,1 değer kaybetti.

• Kioxia yüzde 8,3 düştü.

• Tokyo Electron yüzde 6 geriledi.

Dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi TSMC'nin de satış baskısından etkilenmesi, endişelerin yalnızca belirli şirketlerle sınırlı olmadığını gösterdi.

Japonya merkezli Fujitsu'nun hisseleri ise ikinci çeyrek sonuçlarının yatırımcı beklentilerini karşılamamasının ardından gün içinde yüzde 16'ya varan düşüş yaşadı.

Kendisini YZ altyapısı sağlayıcısı olarak konumlandıran Fujitsu'daki sert kayıp, sektöre ilişkin beklentilerin ne kadar hassas hale geldiğine işaret ediyor.

YZ fonlarında ekim ayı kayıpları çift haneye ulaştı

Teknoloji hisselerindeki gerileme, YZ yatırımlarına odaklanan borsa yatırım fonlarını da olumsuz etkiledi.

Micron ve Seagate Technology gibi bellek ve depolama teknolojisi şirketlerini içeren Roundhill Memory ETF, ekim ayında yaklaşık yüzde 14 değer kaybetti.

iShares A.I. Innovation and Tech Active ETF ise aynı dönemde yüzde 10 geriledi.

Sektördeki satışların belirli şirketlerden çıkarak daha geniş bir yatırım temasına yayıldığı görülüyor.

Özellikle YZ altyapısına doğrudan veya dolaylı biçimde bağlı şirketlerin hisse fiyatlarında yaşanan düşüşler, yatırımcıların büyüme beklentilerini yeniden değerlendirdiğine işaret ediyor.

Nasdaq düşerken Dow yükseliyor: Wall Street'te büyük ayrışma

Teknoloji hisselerindeki sert satışlara rağmen ABD borsalarının tamamı aynı ölçüde olumsuz etkilenmedi.

Perşembe günü Alphabet'teki düşüşün etkisiyle Nasdaq Composite yüzde 1,4 gerilerken, S&P 500 endeksi yüzde 0,3 kaybetti.

Ekim ayının son işlem gününe girilirken endekslerin aylık performanslarında belirgin bir ayrışma oluştu.

• Nasdaq Composite: Ekim ayını yaklaşık yüzde 2,5 düşüşle kapatma yolunda.

• S&P 500: Aylık bazda yaklaşık yüzde 0,9 yükselişe işaret ediyor.

• Dow Jones: Ekim ayında yaklaşık yüzde 2,8 artış kaydetme yolunda.

Bu tablo, teknoloji sektöründeki satışların ABD hisse senedi piyasasının tamamında aynı şiddette yaşanmadığını gösteriyor.

Yatırımcıların teknoloji dışındaki sektörlere yönelmesi, büyük endeksler arasındaki performans farkını artırıyor.

YZ yatırımlarında yeni dönem: Büyüme kadar nakit akışı da önemli

Son dönemde açıklanan bilançolar, YZ yatırımlarına yönelik piyasa yaklaşımında önemli bir değişime işaret ediyor.

Önceki dönemlerde yüksek yatırım harcamaları gelecekteki büyümenin göstergesi olarak değerlendirilirken, yatırımcılar artık bu harcamaların finansmanına ve getiri potansiyeline daha fazla odaklanıyor.

Alphabet'in negatif serbest nakit akışı, CoreWeave'in artan borçlanma maliyetleri ve Asyalı çip üreticilerindeki sert düşüşler bu değişimin farklı boyutlarını ortaya koyuyor.

Özellikle üç konu öne çıkıyor:

• Sermaye harcamalarının sürdürülebilirliği: Şirketler büyük YZ yatırımlarını ne kadar süre finanse edebilecek?

• Yatırımların geri dönüşü: Veri merkezleri ve yeni işlem kapasitesi yeterli gelir ve nakit akışı yaratabilecek mi?

• Finansman maliyetleri: Borçlanma koşullarının sıkılaşması yüksek yatırım bütçelerini nasıl etkileyecek?

Büyük teknoloji şirketlerinin sermaye harcaması tahminlerini artırmaması da yatırımcıların sektörün büyüme hızına ilişkin değerlendirmelerinde önem taşıyor.

Sonuç: YZ sektöründe risk algısı değişiyor

Küresel teknoloji hisselerinde yaşanan son satış dalgası, YZ yatırımlarının finansmanı ve kârlılığına ilişkin soruların giderek daha fazla önem kazandığını gösteriyor.

Alphabet'in piyasa değerinden yaklaşık 500 milyar dolar silinmesi, SoftBank'ın zirvesinden yüzde 48 gerilemesi ve CoreWeave ile Nebius'un ekim ayındaki sert kayıpları, yatırımcıların yüksek büyüme beklentilerine daha temkinli yaklaştığına işaret ediyor.

Asyalı çip üreticilerindeki düşüşler ise endişelerin teknoloji tedarik zincirinin geneline yayıldığını ortaya koyuyor.

Bununla birlikte YZ yatırımlarına ilişkin risklerin artması, teknolojinin uzun vadeli ekonomik potansiyelinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.

Piyasaların sorguladığı temel konu, yatırımların büyüklüğü ile gelecekte yaratılacak gelirler arasındaki ilişkinin ne kadar sürdürülebilir olduğu.

Ekim ayının sonunda ortaya çıkan tablo, YZ sektöründe yatırımcıların büyüme vaatlerinden çok nakit akışı, borçluluk ve sermaye verimliliğine odaklandığı yeni bir döneme işaret ediyor.

FT, CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.