Kamuda yatırım freni: 2027’de zorunlu olmadıkça yeni proje başlatılmayacak

Kamuda tasarruf politikası yatırım harcamalarına da güçlü biçimde yansıyacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlanan 2027-2029 Dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlıkları Genelgesi'ne göre, zorunlu haller dışında 2027 Yılı Kamu Yatırım Programı'na yeni proje alınmayacak. Kaynaklar öncelikle devam eden ve kısa sürede tamamlanabilecek projelere yönlendirilecek. Ekonomiye doğrudan katma değer sağlamayan ve vatandaşların acil ihtiyaçlarına cevap vermeyen projeler ise yatırım tekliflerinin dışında tutulacak.

Türkiye, bütçe disiplinini güçlendirme ve kamu harcamalarını sınırlama politikasını 2027 yılında kamu yatırımlarında da sürdürecek.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan 2027-2029 Dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlıkları Genelgesi, gelecek yıl kamu yatırımlarında oldukça sıkı bir önceliklendirmeye gidileceğini ortaya koydu.

Genelgenin en dikkat çekici hükmü ise yeni yatırımlarla ilgili:

“Tasarruf tedbirleri kapsamında zorunlu haller dışında 2027 Yılı Kamu Yatırım Programı'na yeni proje alınmayacaktır.”

Böylece kamu kurumlarının yeni yatırım projeleri başlatması önemli ölçüde sınırlandırılırken, mevcut kaynakların tamamlanma aşamasındaki yatırımlara yönlendirilmesi hedefleniyor.

Öncelik yeni projeler değil, devam eden yatırımlar

Genelgeye göre, proje bazında ödenek teklifleri ve kaynak tahsislerinde devam eden öncelikli projelerden en kısa sürede tamamlanabilecek olanlara öncelik verilecek.

Mevcut kamu sermaye stokunun daha etkin kullanılması amacıyla bakım ve onarım harcamalarına da ağırlık verilecek.

Buna karşılık vatandaşların acil ihtiyaçlarına cevap vermeyen veya ekonomide doğrudan katma değer artışına katkıda bulunmayan projelerin teklif edilmemesi istendi.

Bu yaklaşım, 2027 kamu yatırım politikasının yeni projeler başlatmaktan çok mevcut yatırımları sonuçlandırmaya ve halihazırdaki kamu varlıklarını daha verimli kullanmaya odaklanacağını gösteriyor.

Tasarruf ve mali disiplin ön planda

Genelgede Türkiye'nin 2024-2028 döneminde On İkinci Kalkınma Planı'nı uyguladığı hatırlatılırken, sürdürülebilir büyümenin sağlanması için makroekonomik istikrarın korunmasının önemine dikkat çekildi.

Bu kapsamda hükümetin temel öncelikleri şöyle sıralanıyor:

• Kamu harcamalarında tasarruf sağlanması,

• enflasyonun düşürülerek fiyat istikrarının korunması,

• yurt içi tasarrufların artırılması,

• cari işlemler açığının azaltılması,

• kamu mali dengelerinin güçlendirilmesi,

• mali disiplinin korunması.

2027 yılı yatırım kararları da bu makroekonomik çerçeve içerisinde alınacak.

Kamu yatırımlarında “ekonomik ve sosyal fayda” kriteri

Yeni dönemde kamu yatırımlarına ayrılan kaynakların mümkün olan en yüksek ekonomik ve sosyal faydayı sağlayacak alanlarda kullanılması hedefleniyor.

Genelgeye göre, kamu yatırım harcamalarında azami tasarrufa gidilirken Türkiye'nin kalkınma potansiyelini destekleyen ekonomik ve sosyal altyapı yatırımları önceliğini koruyacak.

Kamu yatırımlarının özel sektör yatırımlarını tamamlayacak şekilde tasarlanması da temel ilkelerden biri olacak.

Bu çerçevede özel sektörün yenilikçi ve üretken yatırımlarını destekleyen, ticareti kolaylaştıran ve iş, üretim, yatırım ve yaşam ortamını iyileştiren altyapı projelerine öncelik verilmesi öngörülüyor.

Mevcut sermaye stokunun daha verimli kullanılması hedefleniyor

Yeni yatırım politikasının bir başka önemli ayağını mevcut kamu varlıklarının daha etkin kullanılması oluşturuyor.

Genelgede yatırımların maliyet etkin, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesine özellikle dikkat çekilirken, mevcut sermaye stokundan mümkün olan en yüksek kapasitede yararlanılması istendi.

Bunun için bakım ve onarım yatırımlarına önem verilecek.

Amaç, yeni tesisler ve altyapı projeleri başlatmadan önce mevcut kamu yatırımlarının kapasitesini ve kullanım verimliliğini artırmak.

Aynı zamanda yatırım harcamalarının mümkün olan en kısa sürede ekonomik ve sosyal faydaya dönüşmesi hedefleniyor.

2027-2029 OVP belirleyici olacak

2027 Yılı Kamu Yatırım Programı hazırlanırken hem On İkinci Kalkınma Planı hem de 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Programı (OVP) esas alınacak.

Kamu kurumlarının stratejik planları da OVP ile uyumlu olmaları koşuluyla yatırım kararlarında dikkate alınacak.

Böylece kamu yatırımlarının yalnızca kurumların kendi talepleri doğrultusunda değil, merkezi bütçe hedefleri ve hükümetin orta vadeli ekonomi politikası çerçevesinde şekillendirilmesi amaçlanıyor.

Kurumlara yatırım tavanı

Genelge kamu kurumlarının yatırım tekliflerinde belirlenen mali sınırlar içinde kalmasını da zorunlu tutuyor.

Kurumların Strateji ve Bütçe Başkanlığının 17 Haziran 2026 tarihli Yatırım Talepleri Duyurusu kapsamında daha önce sundukları yatırım tekliflerinde değişiklik yapmak istemeleri halinde, proje bazındaki önerilerini Kamu Yatırımları Bilgi Sistemi üzerinden Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletmeleri gerekiyor.

Genelge ekinde ayrıca 2027-2029 Dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi ile kurumların yatırım tavanlarını belirleyen tablolar yayımlandı.

Kamu yatırımlarında 2027'nin ana kelimesi: Önceliklendirme

Yeni genelge, hükümetin kamu harcamalarındaki tasarruf politikasını yalnızca cari harcamalarla sınırlı tutmayacağını gösteriyor.

2027'de kamu yatırımlarında üç temel kriter öne çıkacak: zorunluluk, tamamlanma süresi ve ekonomik-sosyal getiri.

Bu nedenle yeni büyük kamu projelerinin yatırım programına girmesi zorlaşırken, bütçe kaynaklarının mevcut ve tamamlanmaya yakın projelere yoğunlaştırılması bekleniyor.

Özellikle genelgede yer alan “zorunlu haller dışında yeni proje alınmayacaktır” hükmü, 2027 yatırım programının önceki yıllara göre daha sıkı bir mali çerçevede hazırlanacağının en açık işareti.

Hükümet böylece bir taraftan kamu altyapı yatırımlarını tamamen durdurmadan kalkınma hedeflerini sürdürmeye, diğer taraftan yatırım bütçesinin enflasyonla mücadele ve mali disiplin hedefleri üzerinde oluşturabileceği baskıyı sınırlamaya çalışacak.