Akademik Boykot İsrail Üniversitelerini Kuşattı, Avrupa Fonları %67 Düştü

İsrail gazetesi Calcalist tarafından yapılan bir araştırma, artan akademik boykot ve uluslararası iş birliği reddi nedeniyle İsrail akademisinin Avrupa’nın en önemli araştırma fonlarına erişimde sert bir düşüş yaşadığını ortaya koydu. Bu durumun, ülkedeki bilimsel araştırmalara ve uluslararası iş birliklerine uzun vadeli ağır darbeler vurmasından endişe ediliyor.

Araştırmaya göre, kariyerinin başındaki İsrailli araştırmacıların kazandığı Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) fonlarının sayısı 2024’teki 30 seviyesinden 2025’te 10’a, 2026’da ise sadece 11’e gerileyerek %67 oranında çakıldı. Bu düşüşle birlikte İsrail, söz konusu kategorideki ülkeler sıralamasında 6. sıradan 12. sıraya geriledi. Toplam bütçesi 7 yıl için 95,5 milyar avro olan ve İsrail’in 26 yıldır parçası olduğu Horizon Europe (Ufuk Avrupa) programındaki bu kan kaybı, akademik çevrelerde alarm zillerinin çalmasına neden oldu.

Üniversitelerde Fon Krizi Derinleşiyor

Düşüş eğilimi sadece genç akademisyenlerle sınırlı kalmayıp kıdemli araştırmacıları da vurdu. Kıdemli İsrailli akademisyenlerin aldığı fon sayısı 2022'de 16 iken 2025'te 7'ye geriledi. Ülkenin köklü üniversitelerindeki tablo ise şu şekilde şekillendi:

• İbrani Üniversitesi: 2023'te 10 genç araştırmacı fonu kazanmışken, 2026 yılında hiç fon alamadı.

• Weizmann Enstitüsü: 2024'te 8 fon kazanmışken bu yıl yalnızca 1 fon elde edebildi.

• Tel Aviv Üniversitesi: Fon sayısı 2024'teki 11 seviyesinden bu yıl 5'e düştü.

• Technion ve Bar-Ilan Üniversitesi 2'şer, Ben-Gurion Üniversitesi ise sadece 1 fon alabildi.

Akademik Boykot Vakkalarında %150 Artış

Haberde; İsviçre’nin fon rekabetine geri dönmesi ve başvuru değerlendirme kriterlerinin değişmesi gibi teknik etkenlerin yanında, temel nedenin genişleyen akademik boykot olduğuna dikkat çekildi. İsrail Üniversite Rektörleri Komitesi bünyesindeki Akademik Boykotla Mücadele Birimi verilerine göre, kayıtlı boykot vakaları Kasım 2025'teki 20 seviyesinden Mayıs 2026 itibarıyla %150 artarak 50'ye yükseldi.

Yabancı araştırmacıların ve üniversitelerin İsraillilerle ortak proje sunmayı reddettiği, sunulmuş projelerden çekildiği ya da İsrailli akademisyenlerin projeden çıkarılmasını talep ettiği belirtiliyor.

"Akademi İçin Ölüm Kalım Meselesi"

Tel Aviv Üniversitesi'nden Prof. Itai Ater, İsrail hükümetinin son yıllardaki politikalarının ülkenin uluslararası imajına ağır zarar verdiğini ve bunun Avrupa fonlarının çöküşüyle somutlaştığını vurguladı. Ater, iş birliği ve fon eksikliğinin İsrail'den beyin göçünü hızlandıracağı konusunda uyardı.

Ben-Gurion Üniversitesi Rektör Yardımcısı Michal Bar-Asher Siegal, Horizon Europe programını "İsrail akademisinin oksijen borusu" olarak tanımlayarak durumun bir "ölüm kalım meselesi" olduğunu ifade etti. İsrail Yükseköğretim Konseyi ve Ulusal Bilimler Akademisi Başkanı Prof. David Harel de verileri "son derece endişe verici" olarak nitelendirerek, boykotun kalıcı bir trende dönüşmesinden korktuklarını doğruladı.