İran savaşı küresel gıda krizini tetikliyor

Enerji şokunun ötesinde daha büyük risk İran savaşı yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel gıda arzını da tehdit etmeye başladı. Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanma tarım ürünlerinin taşınmasını zorlaştırırken, gübre ve enerji maliyetlerindeki artış milyonlarca üreticiyi zorluyor. Uzmanlara göre savaş uzarsa, dünya yeni bir gıda krizine sürüklenebilir ve en ağır etki gelişmekte olan ülkelerde hissedilecek.

Enerji krizi gölgede bırakıyor: Asıl risk gıdada İran savaşıyla birlikte petrol ve gaz fiyatlarındaki artış gündemin merkezine otururken, uzmanlar asıl büyük riskin gıda tarafında olduğunu vurguluyor.

Hürmüz Boğazı sadece enerji değil, tarım ürünleri ve gübre ticareti açısından da kritik bir geçiş noktası.

Bu nedenle savaşın etkileri tarım ve gıda zincirinde hızla hissedilmeye başladı.

Tanzanya ve Kenya’da ihracat durma noktasında Savaşın doğrudan etkileri sahada görülüyor.

Tanzanya’da avokado üreticileri ürünlerini satacak pazar bulamıyor Deniz taşımacılığı büyük ölçüde aksadı Hava kargo kapasitesi ciddi şekilde düştü Benzer şekilde Kenya’da: Çay depoları dolup taşıyor İhracat yapılamadığı için üreticiler düşük fiyatlara razı oluyor Küçük üreticiler ağır darbe alıyor Uzmanlara göre savaşın görünmeyen en büyük mağdurları küçük çiftçiler.

Birçok üretici: Ürününü normal fiyatın %50’sine satmak zorunda kalıyor Ya da hiç alıcı bulamıyor Bu durum, özellikle Afrika ve Asya’daki kırılgan ekonomilerde ciddi gelir kayıplarına yol açıyor.

Gübre krizi kapıda Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’na (UNCTAD) göre enerji ve gübre fiyatları doğrudan bağlantılı.

Doğalgaz, gübre üretiminde temel girdi Hürmüz Boğazı, bu ürünlerin taşınmasında kritik rol oynuyor Ayrıca: Kükürt gibi gübre bileşenlerinin arzında da aksama yaşanıyor

Küresel maliyet şoku: “Çifte darbe” Savaşın tarım sektörüne etkisi iki yönlü: Enerji maliyetleri artıyor Gübre fiyatları yükseliyor Bu durum, üreticiler için “çifte darbe” anlamına geliyor.

En çok etkilenecek ülkeler Bazı ülkeler gübre tedarikinde Körfez’e yüksek bağımlılık nedeniyle daha büyük risk altında: Sudan: gübrenin yarısından fazlasını Hürmüz üzerinden alıyor Sri Lanka: üçte birden fazla Tanzanya: %31 Bu ülkelerde gıda fiyatlarının daha hızlı artması bekleniyor.

Küresel açlık riski büyüyor Dünya Gıda Programı’na (WFP) göre savaşın uzaması halinde: 45 milyon kişi daha akut açlık riskiyle karşı karşıya kalabilir Bazı bölgelerde temel gıda fiyatları şimdiden %20 arttı Özellikle Afrika ve Asya ülkeleri bu süreçten en fazla etkilenecek.

Borç yükü krizi derinleştiriyor Gelişmekte olan ülkeler zaten yüksek borç yükü altında.

Artan: Faiz oranları Enerji maliyetleri Gıda fiyatları bu ülkelerin krize müdahale kapasitesini daha da sınırlıyor.

Tedarik zinciri aylarca etkilenebilir Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı açılsa bile: Hasar gören altyapı Bekleyen gemi trafiği nedeniyle tedarik zincirindeki sorunlar aylarca sürebilir.

Sonuç: Savaşın görünmeyen maliyeti İran savaşı, sadece enerji piyasalarında değil, küresel gıda güvenliğinde de ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Uzmanlara göre savaş uzadıkça: Gıda fiyatları artacak Açlık riski büyüyecek Küresel eşitsizlik derinleşecek Bu nedenle enerji krizinin ötesine bakmak ve gıda arzına yönelik riskleri dikkate almak kritik önem taşıyor.

Kaynak: The Guardian