İran Riyali Tarihi Dipte: Yaptırımlar ve Ticaret Kesintileri Ekonomik Krizi Derinleştiriyor

İran riyali dolar karşısında tarihi düşük seviyeye geriledi. Mart ayından bu yana yaklaşık %60-63 değer kaybeden para birimi üzerindeki baskıyı ABD yaptırımları, petrol ihracatındaki kesintiler ve İran'ın uluslararası finans sisteminden giderek daha fazla dışlanması artırıyor.

İran riyalindeki değer kaybı hızlandı. Serbest piyasada dolar 2,1-2,2 milyon riyal bandını aşarken, bu seviye yaklaşık 220 bin İran tümenine karşılık geliyor.

Riyal mart ayından bu yana dolar karşısında yaklaşık %60-63 değer kaybetti. Kur şoku, İran ekonomisinin yaptırımlar ve dış ticarette yaşanan aksaklıklar nedeniyle karşı karşıya olduğu döviz sıkıntısını daha görünür hale getiriyor.

ABD yaptırımları finansman kanallarını hedef alıyor

Riyaldeki son değer kaybı, ABD yönetiminin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırdığı bir dönemde gerçekleşti.

Washington'ın “Operation Economic Outcast” adı verilen son yaptırım kampanyası İran'ın kalan uluslararası finansman kanallarını, deniz taşımacılığı sektörünü ve petrol alıcılarını hedef alıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, aralarında Çin, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin bulunduğu ülkelere İran'ın yaptırımları aşmasına yardımcı olmamaları yönünde uyarıda bulundu.

İran ekonomisi aynı zamanda Basra Körfezi'nde devam eden ABD deniz ablukasının ham petrol ihracatında yarattığı kesintilerden olumsuz etkileniyor.

Yıl içinde yaşanan bölgesel çatışmalar ve askeri saldırıların önemli petrokimya ve çelik tesislerine zarar vermesi de İran'ın petrol dışı ihracat gelirlerini baskılıyor.

BAE kanalı da daralıyor

İran'ın en önemli ticari ve finansal geçiş noktalarından biri olan Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde yaşanan kısıtlamalar da döviz piyasasındaki baskıyı artırıyor.

İran ile bazı finansal işlemlerin askıya alınması, sınır ötesi ödemeleri zorlaştırırken şirketlerin dövize erişimini de kısıtlıyor.

Yeni enflasyon dalgası riski

Riyaldeki sert değer kaybının İran'daki enflasyonist baskıyı daha da artırması bekleniyor.

Kurun zayıflaması özellikle ithal ürünlerin ve döviz girdisine bağımlı malların maliyetini yükseltirken, hanehalklarının satın alma gücünü daha fazla aşındırabilir.

Petrol gelirlerindeki düşüş, finansal izolasyon ve yaptırımların aynı anda ağırlaşması, İran ekonomisindeki döviz ve enflasyon krizinin önümüzdeki dönemde daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.