Husiler Yemen'de 800 Bin Kişiyi Kuşattı, Petrol Piyasası Aldırmadı: Brent 107 Dolara Geriledi

Yemen'in üçüncü büyük kenti Taiz'de Husilerin kuşatmayı sıkılaştırması, yaklaşık 800 bin sivili ağır bir insani krizle karşı karşıya bıraktı. Gıda ve yakıt sevkiyatları durma noktasına gelirken, Kızıldeniz'deki enerji taşımacılığına yönelik riskler de büyüyor. Ancak petrol piyasaları Yemen'deki gelişmelerden çok ABD'nin Rus petrolüne yönelik yaptırımları gevşetmesine odaklandı. Brent petrol yüzde 2,38 düşüşle 107,25 dolara geriledi.

Yemen'de savaş yeniden şiddetleniyor: Taiz kuşatma altında

Yemen'de İran destekli Husi güçlerinin (Ensarullah) ülkenin üçüncü büyük kenti Taiz çevresindeki askeri operasyonlarını yoğunlaştırması, bölgedeki insani krizi derinleştirdi.

Husilerin kente giriş ve çıkış noktalarını büyük ölçüde kapatması sonucunda yaklaşık 800 bin kişinin dış dünyayla bağlantısı ciddi biçimde kısıtlandı.

On yıldır aralıklarla çatışmalara ve kuşatmalara sahne olan Taiz, Yemen'deki savaşın yeniden yoğunlaşmasıyla stratejik bir cephe haline geldi.

Husi yönetimi, hükümet güçlerinin kontrolündeki bölgelerde bulunan savaşçılara bazı yerel uzlaşma ve güvenlik garantileri önerirken, çatışmaların en ağır bedelini siviller ödüyor.

Uluslararası yardım kuruluşları, daha büyük bir insani felaketin önlenmesi için acilen insani yardım koridorları açılması çağrısında bulunuyor.

BM'den gıda uyarısı: Un stokları tükenebilir

Birleşmiş Milletler kuruluşları ve Dünya Gıda Programı'nın değerlendirmelerine göre, Taiz'e temel gıda maddeleri, yakıt ve tıbbi malzeme sevkiyatı ciddi biçimde aksıyor.

Özellikle buğday unu stoklarının kritik seviyelere gerilediği ve yeni sevkiyat yapılamaması halinde birkaç hafta içerisinde tükenebileceği belirtiliyor.

Ulaşım yollarının kapanması ve ticaretin aksaması, temel tüketim ürünlerinin fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu.

Ekmek ve buğday gibi temel gıda maddelerinin fiyatları yüzde 50'nin üzerinde arttı.

Çatışmalar nedeniyle Taiz vilayetinde 121 binden fazla kişi yerinden edildi. Evlerini terk eden ailelerin önemli bir bölümü okullara ve geçici barınma alanlarına sığınmak zorunda kaldı.

Kentte belediye hizmetleri de büyük ölçüde aksıyor. Çöp kamyonlarının hareket edememesi nedeniyle sokaklarda atıklar birikirken, sağlık kuruluşlarında yakıt sıkıntısı yaşanıyor.

Hastanelerdeki acil durum jeneratörlerinin çalıştırılmasında güçlük çekilmesi, yoğun bakım ve diğer kritik sağlık hizmetlerini tehdit ediyor.

Yakıt fiyatları ikiye, hatta üçe katlandı

Taiz kuşatmasının ekonomik etkileri özellikle enerji sektöründe hissediliyor.

Kente dizel, benzin ve mutfak tüpü sevkiyatının engellenmesi nedeniyle birçok akaryakıt istasyonu normal faaliyetlerini durdurdu.

Kent sakinleri ihtiyaçlarını karaborsadan karşılamaya çalışırken, yakıt fiyatlarının bazı bölgelerde iki veya üç katına çıktığı bildiriliyor.

Yakıt sıkıntısı elektrik üretimini, içme suyu pompalarını ve hastanelerin acil enerji sistemlerini de etkiliyor.

Yerel yetkililerin açıklamalarına göre bazı elektrik üretim tesisleri ve belediye altyapısı faaliyetlerini durdururken, diğerleri son yakıt rezervlerini kullanıyor.

Taiz'in önemli bir kara ulaşım merkezi olması nedeniyle kuşatma, Aden gibi güney limanlarından Yemen'in iç kesimlerine yapılan rafine petrol ürünü sevkiyatlarını da aksatıyor.

Husilerin yeni hedefi petrol zengini Marib mi?

Taiz çevresindeki askeri gelişmeler, Yemen'in enerji kaynaklarının kontrolü açısından da önem taşıyor.

Husilerin çok cepheli askeri faaliyetlerinin Marib vilayeti üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor.

Marib, Yemen'in başlıca petrol ve doğal gaz rezervlerine ve önemli gaz işleme tesislerine ev sahipliği yapıyor.

Husilerin Marib üzerindeki askeri baskıyı artırması veya bölgenin kontrolünü ele geçirmesi, ülkenin enerji gelirleri ve hidrokarbon kaynaklarının yönetiminde önemli değişikliklere neden olabilir.

Böyle bir gelişme, Yemen'in ham petrol ihracatını yeniden başlatma çabalarını da olumsuz etkileyebilir.

Ancak Taiz'deki kuşatmanın Marib'in kontrolünün değişeceği anlamına gelmediği de belirtilmeli.

Babülmendep Boğazı'nda yeni risk

Taiz vilayetinin coğrafi konumu, çatışmaların bölgesel enerji güvenliği açısından önemini artırıyor.

Vilayet, Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendep Boğazı'na uzanan stratejik bir bölgede bulunuyor.

Bu deniz geçidi, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığında küresel ticaretin kritik güzergâhlarından biri.

Husilerin bölgedeki askeri konumlarını güçlendirmesi, Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı'na yönelen ticari gemilere ilişkin güvenlik endişelerini artırabilir.

Çatışmaların deniz taşımacılığına sıçraması halinde petrol tankerleri ve LNG gemilerinin savaş riski sigorta primleri yükselebilir.

Gemi işletmecilerinin Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu güzergâhını tercih etmesi ise sevkiyat sürelerini uzatarak yakıt ve navlun maliyetlerini artırabilir.

Bununla birlikte Taiz kuşatmasının tek başına küresel petrol arzında doğrudan büyük bir kesintiye neden olması beklenmiyor.

Petrol piyasası Yemen'deki kuşatmayı görmezden geldi

Yemen'deki çatışmaların ve Basra Körfezi'nde tankerlere yönelik saldırıların artmasına rağmen, petrol fiyatları pazartesi günü geriledi.

Uluslararası petrol piyasalarında son fiyat hareketleri şöyle gerçekleşti:

• Brent petrol: Yüzde 2,38 düşüşle varil başına 107,25 dolar.

• ABD Batı Teksas petrolü (WTI): Yüzde 1,78 düşüşle varil başına 99,60 dolar.

Petrol piyasalarındaki düşüşün temel nedeni, ABD'nin cuma günü Rus petrolüne yönelik yaptırımları gevşetmesinin ardından küresel piyasaya daha fazla Rus petrolü çıkabileceği beklentisi oldu.

Yatırımcılar, olası arz artışının Orta Doğu'daki jeopolitik riskleri kısmen dengeleyebileceğini değerlendiriyor.

Ancak Rus enerji tesislerine yönelik Ukrayna saldırıları ve Basra Körfezi'nde petrol tankerlerinin hedef alınması, arz görünümündeki belirsizliği artırıyor.

Ukrayna, St. Petersburg'daki petrol tesislerini vurdu

Ukrayna'nın pazar günü Rusya'ya yönelik geniş çaplı insansız hava aracı saldırılarının ardından St. Petersburg'daki bir petrol terminali ve depolama tesisinde yangın çıktı.

St. Petersburg Valisi Alexander Beglov, saldırıların ardından tesislerde yangın meydana geldiğini Telegram üzerinden duyurdu.

Kpler verilerine göre St. Petersburg'daki terminal, başta fuel oil olmak üzere günlük yaklaşık 120 bin varil rafine petrol ürünü ihraç ediyor.

Tesiste meydana gelen hasarın boyutu ve ihracat kapasitesinin ne ölçüde etkilendiği henüz netleşmedi.

Bu nedenle saldırının küresel petrol arzına etkisi konusunda kesin bir değerlendirme yapmak için erken.

Basra Körfezi'nde iki petrol tankerine saldırı

Orta Doğu'da ise deniz taşımacılığına yönelik güvenlik tehditleri devam ediyor.

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi'nin (UKMTO) raporlarına göre cuma günü Suudi Arabistan açıklarında iki tanker saldırıya uğradı.

İlk olayda, Al Jubayl limanının yaklaşık 78 deniz mili kuzeydoğusunda bulunan kimliği açıklanmayan bir tankere küçük bir tekneden roket güdümlü el bombası atıldı.

İkinci olayda ise ST3 adlı tanker, kaynağı belirlenemeyen bir mühimmatla vuruldu.

İran'ın Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi'ndeki tanker trafiğine yönelik saldırılarını artırması, bölgeden yapılan petrol ihracatına ilişkin endişeleri canlı tutuyor.

Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, küresel petrol fiyatları açısından Yemen'deki kara çatışmalarından daha doğrudan bir tehdit oluşturuyor.

Petrol fiyatlarında asıl belirleyici arz beklentileri

Yemen'deki Taiz kuşatması, Kızıldeniz'deki deniz ticaretine yönelik potansiyel tehditleri artırırken, Rusya ve Basra Körfezi'ndeki gelişmeler küresel petrol arzına ilişkin belirsizlikleri büyütüyor.

Buna rağmen petrol fiyatlarının gerilemesi, yatırımcıların şimdilik ABD'nin Rus petrolüne yönelik yaptırım gevşemesinin yaratabileceği ek arza daha fazla ağırlık verdiğini gösteriyor.

Ancak Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarının sürmesi ve İran'ın Körfez'deki tanker trafiğini hedef almaya devam etmesi halinde, arz risklerinin yeniden fiyatlamalarda öne çıkması mümkün.

Taiz'de insani kriz ağırlaşırken petrol piyasaları şimdilik arz artışı ihtimaline odaklanıyor. Fakat Kızıldeniz, Hürmüz Boğazı ve Rus enerji altyapısında eş zamanlı yaşanan güvenlik sorunları, fiyatlarda oynaklığın devam edebileceğine işaret ediyor.

Grog, WNHub, CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.