Hürmüz Savaşı ve Kuraklık Vurdu: Küresel Gıda Fiyatları Son Yılların Zirvesinde!

Dünya gıda fiyatları, kötü hava koşulları, Körfez bölgesindeki savaş kaynaklı tedarik aksamalarının yanı sıra Karadeniz üzerinden yapılan tahıl ihracatına yönelik risklerin devam etmesi nedeniyle ağustos ayında Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), takip ettiği beş ana gıda grubunun tamamında yaşanan artışla birlikte Gıda Fiyat Endeksi'nin ağustos ayında bir önceki aya göre %1,9 artarak 133,3 puana yükseldiğini açıkladı (temmuz ayı revize değeri: 130,8 puan).

Endeks, Ağustos 2025'e kıyasla %2,5 artış gösterse de Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasıyla tahıl, bitkisel yağ ve gübre ticaretinde yaşanan büyük aksamaların etkisiyle Mart 2022'de kırılan tüm zamanların rekor seviyesinin %16,8 altında kaldı.

Gıda Fiyat Endeksi; tahıl, bitkisel yağ, et, süt ürünleri ve şekerden oluşan uluslararası ticarete konu gıda ürünleri sepetinin aylık fiyat değişimlerini takip ediyor.

Artışın Öncüsü Şeker Oldu

Fiyat artışına %11,9'luk aylık sıçramayla şeker öncülük etti. Şeker Fiyat Endeksi, 2026-2027 sezonundaki küresel arz endişeleriyle 106,4 puana çıkarak Haziran 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.

FAO bu yükselişi; Avrupa Birliği'nde şeker pancarı rekoltesini düşüren sıcak ve kurak havaya, Asyalı üreticiler üzerindeki El Niño etkisine, Brezilya'nın orta-güney bölgesindeki üretim düşüşüne ve Hindistan'ın ham şeker ithalatına gümrük muafiyeti getirmesine bağladı.

Tahıl Fiyat Endeksi ise güçlü talep, olumsuz hava koşulları ve Karadeniz sevkiyatlarındaki belirsizlikler nedeniyle %2,2 artarak 116,3 puana ulaştı ve Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Küresel buğday fiyatları Karadeniz'deki lojistik aksamalar ve Avrupa'daki kuraklık nedeniyle aylık %2,6, yıllık ise %15 arttı. Mısır fiyatları da ABD ve AB'deki üretim endişeleri ile Ukrayna ihracatındaki kesintiler yüzünden %2,5 yükseldi.

Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ve buna bağlı girdi tedariki endişelerinin mısır fiyatlarını desteklediği belirtilirken; akdarı %3,9, arpa %2,6 ve pirinç %0,5 oranında değer kazandı.

Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi; palm ve soya yağı artışlarının ayçiçeği ve kanola yağındaki düşüşleri dengelemesiyle üst üste üçüncü ayında da %0,6 artarak 196,9 puana çıktı ve Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Süt Ürünleri Fiyat Endeksi süt tozu ve peynir fiyatlarının etkisiyle 4 ay sonra ilk kez yükselerek %2,3 artış kaydetti. Et Fiyat Endeksi ise sığır eti fiyatlarındaki gerilemeye rağmen kanatlı, domuz ve koyun eti fiyatlarındaki artışla %1 yükseldi.

Tahıl Üretim Beklentisi Düşürüldü

FAO, 2026 yılı küresel tahıl üretim tahminini temmuz raporuna göre 3,4 milyon ton azaltarak 2,98 milyar tona çekti.

Bu miktar, 2025 rekoltesinin 61,1 milyon ton (%2) altında kalarak 2018'den bu yana yaşanan en büyük yıllık düşüşe işaret etse de tarihsel olarak en yüksek ikinci üretim seviyesi olmaya devam ediyor. Düşüşün ana nedeni olarak AB'deki mısır rekoltesindeki gerileme gösterildi.

Kuruluş; 1,309 milyar ton mısır, 810,7 milyon ton buğday ve 553,1 milyon ton pirinç üretimi öngörüyor.

2027 sezon sonu küresel tahıl stok tahmini 947,2 milyon tona düşürülse de %31,6 olarak tahmin edilen stok-kullanım oranının, artan hava ve savaş risklerine rağmen tarihsel standartlara göre makul bir arz seviyesine işaret ettiği vurgulandı.