Hürmüz krizi Habur’u parlattı: Türkiye-Irak hattı Körfez ticaretinin yeni koridoruna dönüşüyor

Hürmüz Boğazı’nda süren güvenlik krizi, Körfez’e yönelik ticarette alternatif güzergâh arayışını hızlandırırken Türkiye-Irak kara koridorunun stratejik önemini artırıyor. Habur Sınır Kapısı’nda günlük TIR çıkışı 2 bin 454 ile 2026’nın rekorunu kırarken, Irak uzun bir aradan sonra yeniden Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ilk beş ülke arasına girdi.

Ticaretteki canlanma yalnızca Hürmüz krizinin yarattığı geçici bir gelişme de olmayabilir. Ankara ile Bağdat arasında petrol boru hattından Kalkınma Yolu’na uzanan enerji ve altyapı projeleri, Türkiye-Irak eksenini Körfez ile Avrupa arasındaki önemli ticaret ve enerji koridorlarından birine dönüştürme potansiyeli taşıyor.

Irak yeniden Türkiye’nin ilk beş ihracat pazarı arasında Irak, Körfez Savaşı sonrasındaki toparlanma döneminde uzun yıllar Türkiye’nin en önemli ihracat pazarlarından biri olmuştu. Ancak Irak ve Suriye’de yaşanan güvenlik sorunları ve siyasi gerilimler ikili ticaretin potansiyelinin altında kalmasına yol açtı.

Son dönemde Ankara-Bağdat ilişkilerindeki normalleşmeyle birlikte ticaret yeniden hızlanırken, ABD-İran/İsrail savaşının Hürmüz Boğazı’nda yarattığı belirsizlik de Türkiye üzerinden Körfez’e ulaşan kara taşımacılığına yeni bir ivme kazandırdı.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre Türkiye, temmuz ayında Irak’a 1 milyar 113 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Almanya, ABD, İngiltere ve İtalya’nın ardından Irak, Türkiye’nin en büyük beşinci ihracat pazarı oldu.

Son resmi verilere göre 17 milyar doları aşan Türkiye-Irak ticaret hacminde orta vadeli hedef ise 30 milyar dolar.

Habur’da günlük TIR rekoru Ticaretteki hareketlilik Habur Gümrük Kapısı’na da doğrudan yansıdı.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın verdiği bilgiye göre 7 Ağustos’ta Habur’dan 2 bin 454 TIR çıkışı gerçekleştirildi ve böylece 2026’nın günlük çıkış rekoru kırıldı.

Bolat, Habur’un artık yalnızca Türkiye-Irak ticaretinin değil, Türkiye’yi Irak üzerinden Körfez’e ve daha geniş pazarlara bağlayan stratejik ticaret koridorunun da en önemli geçiş noktalarından biri haline geldiğini söyledi.

Rekorun kırıldığı gün geçen araçların 906’sı Türkiye’den ihracat yükü taşıdı. 804 TIR Türk limanlarından ve Avrupa’dan gelen transit yükleri taşırken, 642 tanker çıkış yaptı. 102 araç ise Irak üzerinden doğrudan Körfez ülkelerine transit taşıma gerçekleştirdi.

Bu tablo, Hürmüz’deki risklerin devam etmesi halinde Türkiye-Irak kara koridorunun öneminin daha da artabileceğine işaret ediyor.

Enerjide de Türkiye-Irak ekseni güçleniyor Ticaret koridorundaki gelişmelere paralel olarak iki ülke enerji alanındaki işbirliğini de genişletiyor.

Temmuz sonunda Kirkuk-Ceyhan petrol boru hattını düzenleyen eski ikili çerçevenin sona ermesinin ardından Türkiye ve Irak, petrol akışının devam etmesini sağlayacak bir yıllık geçici anlaşmaya vardı.

Mevcut petrol akışı kapasitenin oldukça altında seyretmesine rağmen hattın resmi taşıma kapasitesi günlük yaklaşık 750 bin varil düzeyinde. Uzun vadede sistemin günlük 1,5 milyon varile kadar ulaşabilen kapasitesinden daha fazla yararlanılması hedefleniyor.

Hürmüz’deki kriz bu hattın ekonomik değerini daha da artırıyor. Irak açısından Türkiye güzergâhı, Basra Körfezi ve Hürmüz’e bağımlılığı azaltabilecek alternatif bir ihracat kapısı sunuyor. Türkiye açısından ise daha yüksek transit gelirlerinin yanı sıra rafinerilere yakın ve güvenli bir petrol kaynağı sağlama potansiyeli taşıyor.

TPAO Kirkuk’ta doğrudan oyuncu oluyor Enerji ilişkilerinde bir diğer önemli gelişme ise Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) Kirkuk petrol sahalarındaki faaliyetlere doğrudan katılması.

TPAO’nun BP’nin Kirkuk operasyonundaki şirkette yüzde 15 pay alması, Ankara açısından yalnızca petrolün taşınması değil, üretim aşamasında da Irak enerji sektörüne ortak olunması anlamına geliyor.

Bu adım Türkiye-Irak enerji ilişkisinin klasik “üretici ülke-transit ülke” modelinin ötesine geçebileceğine işaret ediyor.

Büyük hedef: Kalkınma Yolu Asıl büyük dönüşüm ise Kalkınma Yolu Projesi ile gündemde.

Proje, Irak’ın güneyindeki Büyük Faw Limanı’nı demiryolu ve otoyollarla Türkiye sınırına bağlamayı amaçlıyor. Böylece Basra Körfezi’ne deniz yoluyla gelen yüklerin Irak ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınabileceği yeni bir lojistik güzergâh oluşturulması hedefleniyor.

Koridor yalnızca demiryolu ve otoyollardan oluşmayacak. Planlarda fiber optik altyapı ile petrol ve doğal gaz bağlantılarının da ulaştırma ağına entegre edilmesi öngörülüyor.

Projenin hayata geçirilmesi halinde Türkiye-Irak ekseni, Körfez’den Avrupa’ya uzanan ticaret, enerji ve dijital altyapının birleştiği çok daha kapsamlı bir koridora dönüşebilir.

Hürmüz krizi Türkiye için stratejik fırsat yaratıyor Hürmüz Boğazı küresel petrol ve LNG ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. Bölgede yaşanan savaş, tanker saldırıları ve geçişlere ilişkin belirsizlikler, hem Körfez ülkelerini hem de küresel şirketleri alternatif güzergâh aramaya yöneltiyor.

Türkiye açısından Habur’daki rekor bu dönüşümün ilk somut göstergelerinden biri.

Ancak daha büyük fırsat, kara taşımacılığındaki geçici artıştan ziyade Kalkınma Yolu, Kirkuk-Ceyhan petrol hattı ve Irak enerji yatırımlarının tek bir ekonomik koridor halinde bütünleşmesinde yatıyor.

Hürmüz ve çevresindeki güvenlik sorunları kalıcı hale gelirse, Irak üzerinden Türkiye’ye ulaşan güzergâh yalnızca ikili ticaret açısından değil, Körfez ile Avrupa arasındaki enerji ve lojistik bağlantıları bakımından da çok daha değerli hale gelebilir.

Bu durumda Habur’da kırılan günlük TIR rekoru, daha büyük bir bölgesel ticaret dönüşümünün erken işaretlerinden biri olarak görülebilir.

Kaynak: Yeni Şafak, ParaAnaliz