Haftanın olayı: Trump-Xi hesaplaşması küresel ekonominin üzerinde gölge oluşturuyor

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in perşembe günü Washington’da yapacağı görüşme haftanın en önemli küresel ekonomi gündemi olacak. Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderleri tarifelerden nadir toprak elementlerine, YZ teknolojilerinden ticaret hedeflerine kadar uzanan kritik başlıkları ele alacak. Piyasaların temel beklentisi büyük bir ABD-Çin uzlaşmasından ziyade, kırılgan ticaret ateşkesinin korunması ve yeni bir tarife savaşının önlenmesi.

Küresel piyasalar yeni haftada Washington’a kilitlenecek.

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in perşembe günü yapacağı görüşme, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkilerin değil, küresel ticaret ve ekonominin önümüzdeki aylardaki seyrini de etkileyebilecek.

İki liderin görüşmesinden kapsamlı bir ABD-Çin “reseti” çıkması beklenmiyor. Daha gerçekçi hedef, giderek kırılgan hale gelen ticaret ateşkesini ayakta tutmak ve dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında yeni bir gerilim dalgasını engellemek.

Ancak bu kez koşullar önceki görüşmeye kıyasla daha zor.

Trump ile Xi’nin mayıs ayında Pekin’deki son buluşmasından bu yana Çin’in ihracatı hızlandı, küresel YZ yarışı daha sert hale geldi ve Ortadoğu’daki savaş daha da genişledi.

Busan ateşkesi için kritik viraj

Görüşmenin merkezindeki başlıklardan biri ABD ile Çin arasında 2025 yılında Busan’da sağlanan ticaret ateşkesinin geleceği olacak.

Mevcut düzenlemenin kasım ayında sona ermesi beklenirken, iki taraf da büyük ölçekli yeni tarife artışlarından ve nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kısıtlamalarının daha fazla sıkılaştırılmasından kaçınmak için anlaşmanın uzatılması konusunda baskı altında.

Washington ile Pekin’in ticaret, YZ ve kritik mineraller alanlarında en azından sınırlı ilerleme sinyali vermesi bekleniyor.

Ancak müzakerelerin kolay geçmeyeceği tahmin ediliyor.

ABD'li yetkililer son dönemde Çin’i bir yıllık ticaret ateşkesinin bazı koşullarını yerine getirmemekle eleştiriyor.

Pekin ise daha uzun süreli ve öngörülebilir bir ateşkes istiyor.

Bir yıl mı, Trump döneminin sonuna kadar mı?

Tarafların anlaşamadığı önemli konulardan biri yeni uzlaşmanın ne kadar süreceği.

Birçok gözlemci mevcut ticaret ateşkesinin bir yıl daha uzatılabileceğini düşünüyor.

Ancak Washington’ın Çin’den daha fazla taviz koparmak amacıyla daha kısa süreli bir anlaşmada ısrar etmesi ihtimali de bulunuyor.

Pekin ise ticaret geriliminin yeniden yükselmesini önleyecek düzenlemenin Trump’ın görev süresinin sonuna kadar devam etmesini tercih ediyor.

Bu nedenle görüşmenin yalnızca tarifelerin seviyesi değil, iki ülkenin önümüzdeki birkaç yıl boyunca nasıl bir ekonomik ilişki kuracağı açısından da önemli olması bekleniyor.

Nadir toprak elementleri masanın en kritik başlıklarından

Trump-Xi görüşmesinde kritik mineraller ve nadir toprak elementleri özel önem taşıyor.

Çin’in bu ürünlerin ihracatına getirdiği kısıtlamalar ABD şirketlerinin yanı sıra dünyanın farklı bölgelerindeki üreticiler üzerinde de arz şoklarına yol açtı.

Nadir toprak elementleri savunma sanayisinden elektrikli araçlara, elektronik ürünlerden yenilenebilir enerji sistemlerine kadar çok sayıda stratejik sektörde kullanılıyor.

Dolayısıyla Pekin’in ihracat politikası Washington açısından yalnızca bir ticaret meselesi değil, aynı zamanda sanayi ve ulusal güvenlik konusu.

ABD’nin ise elindeki en önemli kozlardan biri Çin ürünlerine uyguladığı tarifeler.

Bu nedenle zirvenin temel pazarlıklarından biri, ABD tarifeleri karşılığında Çin’in kritik mineral ve nadir toprak ihracatındaki kısıtlamaları ne ölçüde gevşeteceği olacak.

YZ savaşı da masada

İki ülke arasındaki rekabet artık geleneksel ticaret anlaşmazlıklarının çok ötesine geçmiş durumda.

YZ teknolojileri ve ileri teknoloji ürünlerine yönelik ihracat kontrolleri de zirvenin önemli başlıkları arasında yer alacak.

ABD, Çin’in gelişmiş çiplere ve kritik teknolojilere erişimini sınırlamaya çalışırken Pekin kendi teknoloji ekosistemini geliştirmek ve dışa bağımlılığını azaltmak için yatırımlarını hızlandırıyor.

Bu nedenle Washington’daki görüşmede tarifelerin yanı sıra YZ, yarı iletkenler ve teknoloji ihracatı üzerindeki kısıtlamaların geleceği de yakından izlenecek.

Trump zirve öncesinde tansiyonu düşürüyor

ABD Başkanı Trump ise görüşme öncesinde Xi Jinping ile ilişkileri daha fazla germekten kaçınıyor.

Uzun süredir beklenen ve daha önce ertelenen Çin’in aşırı üretim kapasitesine ilişkin raporun zirve sonrasına bırakılması bu yaklaşımın göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Söz konusu düzenlemeler kapsamında Çin’e uygulanan birçok tarifenin askıya alınması ve bazı ürünlerde yalnızca %7,5 düzeyindeki gümrük vergisinin korunması gündemde.

Trump ayrıca Çin’in Ortadoğu’da İran’a, Amerikan askerlerini hedef alabilmesi için hedefleme verileri sağladığı yönündeki haberlerin önemini kamuoyu önünde azaltmaya çalıştı.

Bu adımlar, Washington’ın zirve öncesinde Xi’yi doğrudan karşısına almamaya çalıştığı şeklinde yorumlanıyor.

Bloomberg Economics: İki taraf da yeni kriz istemiyor

Bloomberg Economics ekonomistleri Nicole Gorton-Caratelli, Adam Farrar ve Maeva Cousin’e göre ABD-Çin ticaret gerilimi iki liderin son görüşmesinden bu yana önemli ölçüde azaldı.

Ekonomistler iki tarafın da yeni bir gerilim dalgasından kaçınmak istediğini ve ilişkilerde göreli istikrarın devam etmesinin muhtemel olduğunu düşünüyor.

Bununla birlikte ABD’nin tarife duvarını yeniden inşa etmesi, yeni bir tırmanış riskinin tamamen ortadan kalkmadığı anlamına geliyor.

Dolayısıyla piyasalar açısından zirvenin başarısı büyük bir ticaret anlaşmasından ziyade yeni bir ticaret savaşının önlenmesiyle ölçülebilir.

Avrupa da Washington’u izleyecek

Trump-Xi zirvesinin sonuçları yalnızca ABD ve Çin’i ilgilendirmiyor.

Avrupa Birliği de Washington’daki görüşmeyi yakından takip edecek.

AB, ekim ayı başında Çin ile kendi ticaret görüşmelerine hazırlanıyor.

AB Ticaret Komiseri Maros Sefcovic’e göre bu toplantıda Çin tarafından somut sonuçlar ortaya konulmaması halinde Brüksel karşı önlemler uygulamaya hazırlanabilir.

ABD-Çin ilişkilerinde sağlanacak bir uzlaşma, Avrupa’nın Pekin ile yapacağı görüşmelerin pazarlık zeminini de etkileyebilir.

Masada 30 milyar dolarlık ticaret paketi

Zirvede takip edilecek başlıklardan biri de iki ülke arasındaki ticareti artırmayı amaçlayan yaklaşık 30 milyar dolarlık “hassas olmayan” ürün sepeti olacak.

Yaklaşık 10 ürün kategorisinin tartışıldığı belirtilirken tarafların paketin kapsamı konusunda henüz anlaşamadığı ifade ediliyor.

Tarım, enerji ve uçak alımlarına yönelik sayısal hedeflerin belirlenip belirlenmeyeceği de önemli olacak.

Xi Jinping’in beraberinde Çinli şirket yöneticilerinden oluşan bir heyet getirip getirmeyeceği de piyasalar tarafından yakından izlenecek.

Geniş bir iş dünyası heyetinin Washington’a gelmesi, iki ülkenin ticari ilişkileri yeniden güçlendirme konusunda siyasi irade gösterdiğinin işareti olarak değerlendirilebilir.

Küresel ekonomi için neden önemli?

ABD ile Çin birlikte küresel ekonominin çok büyük bir bölümünü temsil ediyor ve iki ülke arasındaki ticaret çatışması dünyanın geri kalanına tarifeler, tedarik zincirleri, emtia fiyatları ve finansal piyasalar üzerinden yayılıyor.

Özellikle kritik mineraller ve teknoloji ürünlerinde uygulanacak yeni kısıtlamalar küresel şirketlerin üretim maliyetlerini artırabilir.

Yeni bir tarife savaşı ise zaten yüksek enerji fiyatları ve yüksek faizlerle mücadele eden dünya ekonomisi için ilave bir büyüme şoku yaratabilir.

Bu nedenle perşembe günkü zirvede piyasaların aradığı şey büyük bir diplomatik başarı olmayabilir.

Daha mütevazı fakat ekonomik açıdan kritik hedef şu:

Trump ve Xi’nin dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki kırılgan ateşkesi koruyarak yeni bir ticaret savaşını önleyip önleyemeyeceği.

Haftanın diğer önemli gündemi

Trump-Xi zirvesinin dışında küresel piyasalar yoğun bir veri ve merkez bankası gündemini de takip edecek.

Japonya’dan Euro Bölgesi’ne kadar açıklanacak iş dünyası anketleri küresel ekonominin yüksek enerji fiyatları ve faizlere karşı ne kadar dirençli olduğunu gösterecek.

Norveç’te olası bir faiz artışı gündemde bulunurken, OECD de çarşamba günü yeni küresel ekonomik tahminlerini yayımlayacak.

Ancak haftanın asıl piyasa riski Washington’da olacak.

Tarifeler, nadir toprak elementleri ve YZ rekabetinde çıkacak sonuç, ABD-Çin ilişkilerinin yeni bir gerilim dönemine girip girmeyeceğinin ilk işaretini verecek.

Bloomberg, World Economic Forum