HABAŞ faciası Türkiye'yi ayağa kaldırdı: 18 işçinin ölümünün ardından patron gözaltında, birçok kentte protestolar

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 18 işçinin hayatını kaybettiği, 14 işçinin yaralandığı patlama Türkiye genelinde protestolara yol açtı. İşçi ve emek örgütleri, faciadan önceki işçi ölümlerini ve denetim eksikliklerini gündeme getirerek sorumluların cezalandırılmasını istedi. Hakkında yakalama kararı çıkarılan HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran İstanbul'da gözaltına alındı. Soruşturma kapsamında 11 şüpheli hakkında işlem başlatıldı.

HABAŞ'ta 18 işçinin ölümünün ardından tepkiler büyüyor

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım'da meydana gelen patlamanın ardından Türkiye'nin birçok kentinde protestolar düzenlendi.

Fabrikanın çelikhane bölümündeki patlamada 18 işçi yaşamını yitirirken 14 işçi yaralandı.

İstanbul, İzmir, Ankara ve Balıkesir'de düzenlenen eylemlerde işçi sağlığı ve güvenliği önlemleri, çalışma koşulları ve kamu denetimlerinin yeterliliği tartışmaya açıldı.

Emek örgütleri, patlamanın bütün yönleriyle araştırılmasını, geçmişte yaşanan işçi ölümlerinin incelenmesini ve ihmali bulunan şirket yöneticileri ile kamu görevlilerinin yargılanmasını talep etti.

Protestolarda en sık dile getirilen slogan ise "Artık çalışırken ölmek istemiyoruz" oldu.

HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı İstanbul'da gözaltına alındı

Faciaya ilişkin yürütülen adli soruşturmada önemli bir gelişme yaşandı.

Hakkında yakalama kararı çıkarılan HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran, İstanbul'un Kartal ilçesinde gözaltına alındı.

Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı, patlamanın ardından derhal soruşturma başlatıldığını ve dört Cumhuriyet savcısının görevlendirildiğini açıkladı.

Cumhuriyet savcısının gözetiminde uzman bilirkişiler tarafından olay yerinde inceleme yapıldı.

İlk değerlendirmelerde olayda kusurları bulunduğu düşünülen 11 şüpheli hakkında gözaltı işlemi gerçekleştirildiği bildirildi.

Soruşturma kapsamında adı geçen görevler arasında şunlar bulunuyor:

• Şirket yönetim kurulu başkanı

• Fabrika müdürü ve işveren vekili

• Kalite ve planlama müdürü

• İdari müdür

• Şirketin Aliağa şube müdürü

• Çelikhane müdürü ve çelikhane şefi

• Mekanik bakım şefi

• Periyodik kontrol mühendisi

• Bölüm mühendisi

• Vinç mekanik bakım mühendisi

Soruşturmanın, patlamanın teknik nedenleri ile iş güvenliği önlemlerindeki olası eksiklikler üzerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.

Gözaltı işlemleri, şüphelilerin suçluluğunun kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Şişli'de protesto: Son 10 yılda en az 11 işçi daha ölmüştü

İstanbul Emek, Barış ve Demokrasi Güçleri, Şişli'deki Cevahir Alışveriş Merkezi önünde toplanarak HABAŞ'taki işçi ölümlerini protesto etti.

Yapılan açıklamada, fabrikanın daha önce de ölümlü iş kazalarıyla gündeme geldiği vurgulandı.

Emek örgütleri, son patlamadan önceki 10 yıllık dönemde aynı fabrikada en az 11 işçinin hayatını kaybettiğini ileri sürdü.

Son patlamada yaşamını yitiren 18 işçiyle birlikte fabrikanın iş güvenliği sicilinin ayrıntılı biçimde incelenmesi istendi.

Açıklamada Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na şu sorular yöneltildi:

• HABAŞ fabrikası son yıllarda kaç kez denetlendi?

• Denetimlerde hangi iş güvenliği eksiklikleri belirlendi?

• Daha önce yaşanan ölümlü olayların ardından hangi yaptırımlar uygulandı?

• İşçilerin can güvenliğini sağlamak için hangi önlemler alındı?

Emek örgütleri, iş cinayetlerinin ardından yalnızca soruşturma açılmasının ve gözaltı işlemleri yapılmasının yeterli olmadığını savundu.

Bağımsız iş güvenliği denetimlerinin artırılması ve geçmişteki ihmallerin ortaya çıkarılması talep edildi.

Zeytinburnu'nda HABAŞ protestosu: Bakan Işıkhan'a istifa çağrısı

İstanbul'daki bir diğer protesto, HABAŞ'ın Zeytinburnu'ndaki binası önünde gerçekleştirildi.

Halkevleri, Devrimci Hareket, Umut-Sen, Kızıl Parti, Öğrenci Kolektifleri, Devrimci Gençlik Dernekleri ve Gençlik Komiteleri'nin katıldığı eylemde şirket yönetimi ve kamu otoriteleri eleştirildi.

Göstericiler, işçi ölümlerinin münferit olaylar olmadığını, ağır çalışma koşulları ve denetim eksiklikleriyle bağlantılı olduğunu savundu.

Eylemde açıklanan talepler arasında patlamanın bağımsız biçimde soruşturulması, ihmallerin açığa çıkarılması ve sorumluların yargılanması yer aldı.

Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın istifası istendi.

Protestocular, HABAŞ ve Aliağa'daki diğer ağır sanayi tesislerinde bağımsız denetim yapılması, taşeronlaştırmaya son verilmesi ve işçilerin örgütlenme haklarının güvence altına alınması çağrısında bulundu.

Yetkili sendika Türk Metal'in de iş güvenliği konusunda daha etkin sorumluluk üstlenmesi gerektiği belirtildi.

Aliağa'da işçiler üretimin durdurulmasını istedi

Facianın yaşandığı Aliağa'da da geniş katılımlı protestolar düzenlendi.

Aliağa Emek ve Demokrasi Platformu üyeleri, Zeytinli Park'ta toplanarak Demokrasi Meydanı'na yürüdü.

Platform adına açıklama yapan Mustafa Gök, patlamanın önlenebilir olduğunu savundu.

Gök, bölgedeki ağır sanayi tesislerinde yaşanan işçi ölümlerinin nedenleri arasında ertelenen bakım faaliyetlerini, eskiyen ekipmanları, taşeronlaştırmayı ve yetersiz yaptırımları gösterdi.

Patlamanın Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ve ilgili meslek odalarının da katılacağı bağımsız bir heyet tarafından araştırılmasını istedi.

İnceleme sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması ve ihmali bulunan yetkililerin yargılanması çağrısında bulundu.

Gök, işçi sağlığı ve güvenliği koşulları sağlanıncaya kadar fabrikada üretimin durdurulmasını talep etti.

İşçiler daha önce teknik riskleri bildirmiş miydi?

Aliağa'daki protestoda konuşan Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı Selma Gürkan, fabrikanın geçmişindeki işçi ölümlerine dikkat çekti.

Gürkan, HABAŞ'ta son 10 yılda toplam 28 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi.

İşçilerin daha önce tankların ağırlığı ve kolonların taşıma kapasitesi konusunda raporlar hazırladığını ileri süren Gürkan, gerekli önlemler alınmış olsaydı patlamanın önlenebileceğini savundu.

Bu iddialar, soruşturma kapsamında geçmiş teknik raporların ve iş güvenliği uyarılarının incelenmesi gerektiği yönündeki talepleri güçlendirdi.

Öte yandan farklı emek örgütlerinin geçmiş işçi ölümlerine ilişkin açıkladığı sayılar arasında farklılıklar bulunuyor. Bu rakamların resmî kayıtlarla karşılaştırılması gerekiyor.

HABAŞ'ta 85 işçinin direnişi sürüyor

DİSK Enerji-Sen Genel Başkanı Süleyman Keskin, HABAŞ'ta işten çıkarılan 85 işçinin 35 gündür fabrika önünde direnişte olduğunu açıkladı.

Keskin, işçilerin İş Kanunu'ndaki Kod 46 gerekçesiyle işten çıkarıldığını belirtti.

İşçilerin haklarını aramaya devam edeceğini söyleyen Keskin, çalışma koşullarının ve iş güvencesinin önemine dikkat çekti.

KESK Genel Başkanı Ayfer Koçak da fabrikanın geçmişte birçok ölümlü iş kazasıyla gündeme geldiğini belirtti.

Koçak, taşeron işçilerin çalıştığı alanlardaki iş kazalarının şirketin doğrudan istihdam ettiği işçilerin bulunduğu alanlara kıyasla iki kat fazla olduğunu ifade etti.

Ankara'da protesto: İşçi ölümlerinde cezasızlık eleştirisi

Ankara Emek ve Demokrasi Güçleri, HABAŞ Ankara Bölge Müdürlüğü önünde basın açıklaması düzenledi.

Eyleme çeşitli siyasi parti ve emek örgütlerinin temsilcileri ile ODTÜ öğrencileri katıldı.

Göstericiler, iş cinayetlerinin önlenmesi için denetimlerin artırılması ve sorumluların cezalandırılması gerektiğini savundu.

Açıklamada, HABAŞ'ta son üç hafta içinde Hakan Doğan ve Eyüp Eğinli isimli iki işçinin daha hayatını kaybettiği ileri sürüldü.

Emek örgütleri, bu olayların ardından şirket yöneticilerinin yeterince sorgulanmadığını iddia etti.

Protestocular ayrıca faciaya ilişkin yayın yasağı getirildiğini belirterek karara tepki gösterdi.

Soma, Ermenek, Bartın ve Dilovası'nda yaşanan ölümlü iş kazaları hatırlatılarak iş güvenliği ihlallerine karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanması istendi.

Edremit'te SGK verileri hatırlatıldı: 10 yılda 15 bin 650 işçi öldü

Balıkesir'in Edremit ilçesinde de emek ve demokrasi örgütleri Cumhuriyet Meydanı'nda bir araya geldi.

Eyleme Eğitim Sen, DİSK Dev Emekli-Sen, EMEP, SOL Parti, DEM Parti, Türkiye İşçi Partisi ve Yeni Parti temsilcileri katıldı.

Platform tarafından yapılan açıklamada Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine dikkat çekildi.

Aktarılan rakamlara göre Türkiye'de son 10 yılda:

• 5 milyon 164 binden fazla iş kazası meydana geldi.

• 15 bin 650 işçi hayatını kaybetti.

Platform temsilcileri, bu verilerin iş sağlığı ve güvenliği alanındaki sorunların yalnızca HABAŞ ile sınırlı olmadığını gösterdiğini savundu.

Açıklamada taşeron çalışma sistemi, yetersiz denetimler ve ağır çalışma koşulları eleştirildi.

Patlamanın işçilerin ve meslek odalarının katılacağı bağımsız bir heyet tarafından araştırılması istendi.

Soruşturmanın odağında iş güvenliği ve olası ihmaller var

HABAŞ'taki patlamanın ardından başlatılan adli soruşturma sürerken emek örgütleri, geçmiş iş kazalarına ilişkin denetim kayıtlarının da incelenmesini talep ediyor.

Özellikle fabrikanın teknik altyapısı, bakım faaliyetleri, ekipman kontrolleri ve iş güvenliği raporlarının soruşturmada değerlendirilmesi isteniyor.

Şirket yöneticilerinin gözaltına alınmasının ardından olayın nedenleri ve sorumlulukların belirlenmesi açısından bilirkişi incelemeleri önem taşıyor.

Patlamanın kesin teknik nedeni ve olası ihmallerin kapsamı henüz açıklığa kavuşmuş değil.

İşçi örgütleri ise soruşturmanın yalnızca patlamayla sınırlı kalmamasını, geçmişte yaşanan ölümlü olayların da araştırılmasını istiyor.

Türkiye'nin farklı kentlerinde düzenlenen protestolar, ağır sanayi tesislerindeki iş güvenliği koşullarını ve kamu denetimlerinin etkinliğini yeniden ülke gündemine taşıdı.

Cumhuriyet

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.