France 24: Avrupa'nın plastik çöplüğü Adana'da çevre felaketi büyüyor

Avrupa'dan Türkiye'ye gönderilen yüz binlerce ton plastik atığın önemli bir bölümü Adana'da toplanıyor. France 24'ün haberine göre, geri dönüştürülemeyen atıkların doğaya bırakılması ve açık alanlarda yakılması, tarım arazilerini, bölge halkının sağlığını ve Akdeniz ekosistemini tehdit ediyor. Bilim insanları mikroplastik kirliliğinin tehlikeli boyutlara ulaştığı uyarısında bulunurken çevre örgütleri plastik atık ithalatının durdurulmasını istiyor.

Avrupa'nın plastik atıkları Adana'ya akıyor

Türkiye'nin Avrupa ülkelerinden gerçekleştirdiği plastik atık ithalatı, uluslararası basının gündeminde. Fransız yayın kuruluşu France 24, Adana'daki geri dönüşüm faaliyetlerinin yol açtığı çevre sorunlarını mercek altına aldı.

Haberde aktarılan verilere göre Türkiye, 2025 yılında Avrupa Birliği ülkelerinden 510 bin ton, İngiltere'den ise 140 bin ton plastik atık ithal etti. Avrupa Komisyonu'nun verilerine dayandırılan haberde, bu ticaretin değerinin 94 milyon avroya ulaştığı belirtildi.

İthal edilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 60'ının Adana'ya gönderildiği ifade edilirken kentte 170 geri dönüşüm şirketinin faaliyet gösterdiği kaydedildi.

Ancak atıkların tamamı geri dönüştürülemiyor. Bir kısmı boş arazilere, su kanallarının çevresine ve tarım alanlarına bırakılırken bazı plastiklerin açık havada yakıldığı belirtiliyor.

France 24, Adana'daki arazilerde Fransa'dan gelen jambon ambalajlarına, Avusturya menşeli cips paketlerine ve İngiltere'den gönderilen domates sosu poşetlerine rastlandığını aktardı.

Bölgede hayvancılıkla uğraşan İbrahim Yıldız, hayvanlarını otlattığı alanın yakınındaki su kanalını "pislik kanalı" olarak tanımladı. Yıldız, çevredeki kirliliğin hayvanlarını olumsuz etkilediğini ve süt veriminin düştüğünü söyledi.

Bakanlık: Çöp değil, sanayi ham maddesi ithal ediliyor

Hükümet ise Türkiye'nin Avrupa'nın çöplüğüne dönüştüğü yönündeki eleştirileri reddediyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Türkiye'ye getirilen maddelerin çöp olarak değerlendirilmesinin doğru olmadığını savunuyor.

Kurum'a göre ithal edilen atıklar, geri dönüştürülebilir nitelikte ve sanayi üretiminde ham madde olarak kullanılabiliyor.

Bakanlık, Adana'da yasa dışı atık ithalatı yaptığı tespit edilen işletmelere idari yaptırımlar uygulandığını ve bazı tesislerin kapatıldığını da belirtiyor.

Ancak çevre örgütleri, mevcut denetimlerin ve para cezalarının çevre kirliliğini önlemekte yetersiz kaldığı görüşünde.

Bilim insanından çarpıcı uyarı: Mikroplastik yoğunluğu 65 katına çıkabiliyor

Plastik atıkların yarattığı tehlike yalnızca depolandıkları veya yakıldıkları alanlarla sınırlı değil.

Deniz biyoloğu Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, Adana ve çevresindeki plastik parçacıklarının yağışlar, sel suları ve nehirler aracılığıyla Akdeniz'e taşındığını belirtiyor.

Gündoğdu'nun araştırmalarına göre, bazı ölçümlerde Akdeniz'deki mikroplastik yoğunluğu daha önce kaydedilen seviyelerin 65 katına kadar ulaşabiliyor.

Araştırmalarda incelenen plastik parçacıklarının yüzde 93'ünün geri dönüşüm tesislerinde parçalanan atıklarla bağlantılı olduğunu ifade eden Gündoğdu, kirliliğin denize ulaştıktan sonra çok daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine dikkat çekiyor.

Mikroplastikler, büyük plastik atıkların zamanla parçalanması sonucunda oluşan, genellikle beş milimetreden küçük parçacıklardan meydana geliyor.

Bu parçacıklar deniz canlıları tarafından tüketilebiliyor ve besin zincirine karışabiliyor. Plastiklerin içerdiği kimyasal maddeler de çevresel risklere ilişkin kaygıları artırıyor.

Gündoğdu, plastik atık ticaretinin devam etmesi halinde yalnızca Adana'nın değil, Akdeniz havzasının da giderek büyüyen bir kirlilik sorunuyla karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunuyor.

Tarım alanları ve hayvancılık da tehdit altında

Adana'nın Türkiye'nin en önemli tarım merkezlerinden biri olması, plastik kirliliğinin ekonomik ve çevresel sonuçlarını daha da önemli hale getiriyor.

Geri dönüşüm tesislerinden çevreye yayılan plastik parçacıkları, tarım topraklarına ve sulama kanallarına karışma riski taşıyor.

Özellikle kontrolsüz biçimde depolanan ve yakılan atıklar, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından endişe yaratıyor.

Çevre uzmanları, plastiklerin açık havada yakılmasının zararlı gazların ve kimyasal bileşiklerin atmosfere salınmasına neden olabileceğine dikkat çekiyor.

Bu nedenle sorunun yalnızca atık yönetimiyle sınırlı olmadığı, tarım, hayvancılık ve halk sağlığı açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Küçükdikili sakinleri: Nefes almakta zorlanıyoruz

France 24'ün haberinde, Adana'nın Seyhan ilçesine bağlı Küçükdikili Mahallesi'nde yaşayanların şikâyetlerine de geniş yer verildi.

Bölge sakinleri, geri dönüşüm tesislerinden yayılan ağır kokuların ve zaman zaman ortaya çıkan yoğun dumanın günlük yaşamlarını olumsuz etkilediğini anlatıyor.

Tesislerin yakınında yaşayan Murat Esin, plastiklerin yakılması sonucunda çevreye kül yayıldığını, nefes almakta zorlandıklarını ve bölgede kanser vakalarının arttığını ileri sürdü.

Esin, yetkililere yaptıkları başvurulardan sonuç alamadıklarını da savundu.

Haberde, Türkiye genelindeki geri dönüşüm tesislerinde yılda yaklaşık 200 yangın meydana geldiği bilgisine yer verildi.

Bölge halkı, ağustos ayında düzenlediği protestoda "Adana, Avrupa'nın çöplüğü değildir" sloganıyla atık ithalatına ve tesislerin yol açtığını öne sürdükleri çevre kirliliğine tepki göstermişti.

Greenpeace yıllar önce uyarmıştı

Adana'daki plastik atık sorunu yeni değil.

Çevre örgütü Greenpeace, 2021 yılında yayımladığı araştırmada İngiltere'deki süpermarketlerden çıkan plastik ambalajların Adana'daki arazilere bırakıldığını, bazı atıkların toprağa gömüldüğünü ve yakıldığını ortaya koymuştu.

The Guardian'ın aktardığına göre Türkiye, aynı yıl bazı plastik atık türlerinin ithalatını yasaklama kararı aldı.

Yasak kapsamına yoğurt kapları, salata ambalajları ve plastik filmler gibi ürünler de giriyordu.

Ancak geri dönüşüm sektöründen gelen itirazların ardından söz konusu yasak kaldırıldı.

Çevre örgütleri, bu gelişmenin Türkiye'nin Avrupa'dan gelen plastik atıklara bağımlılığını sürdürmesine yol açtığını savunuyor.

COP31 öncesinde plastik atık ithalatı tartışması

Antalya'da düzenlenmesi planlanan Birleşmiş Milletler COP31 İklim Konferansı da plastik atık ticaretine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıyor.

Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, konferansın Türkiye'nin plastik atık politikalarını gözden geçirmesi açısından önemli bir fırsat oluşturabileceğini belirtiyor.

Gündoğdu'ya göre yalnızca denetimlerin artırılması veya yasa dışı faaliyet gösteren tesislere para cezası uygulanması, sorunun kalıcı biçimde çözülmesi için yeterli değil.

Plastik atık ithalatının tamamen sona erdirilmesini savunan Gündoğdu, böyle bir adımın Türkiye'nin sıfır atık hedefleriyle de uyumlu olacağını ifade ediyor.

Türkiye'de kişi başına yılda yaklaşık 48 kilogram plastik atık üretildiğine ilişkin veriler de ülkenin kendi plastik atıklarını yönetme kapasitesinin önemini ortaya koyuyor.

Avrupa'dan gelen atıkların yarattığı ek yük, özellikle Adana gibi geri dönüşüm faaliyetlerinin yoğunlaştığı bölgelerde çevre ve halk sağlığına ilişkin tartışmaları büyütüyor.

France 24'ün haberi, Avrupa'nın plastik atıklarını başka ülkelere göndermesinin çevresel maliyetini kimin üstlendiği sorusunu da yeniden gündeme getirdi.

TERCÜME: KARAR

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com