Fon krizinde yeni aşama: Likidite enjeksiyonu, tasfiyeler ve soruşturmalar

Yatırım fonlarında başlayan likidite ve temerrüt sorunlarının sermaye piyasalarına yayılmasının ardından ekonomi yönetimi ve düzenleyici kurumlar peş peşe adımlar attı. TCMB bankacılık sistemine sağladığı likiditeyi artırırken, SPK yedi portföy yönetim şirketinin fonlarını TEFAS işlemlerine kapattı ve 130 fon için tasfiye kararı aldı. Sermaye piyasasındaki bazı işlemlere yönelik soruşturmalarda ise bir kişi tutuklandı, 48 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı getirildi. Türkiye Varlık Fonu da Borsa İstanbul’da güçlü alıcı olarak devreye girdi.

Türkiye sermaye piyasalarında yatırım fonlarından kaynaklanan likidite krizini kontrol altına almak amacıyla ekonomi yönetimi, düzenleyici kurumlar ve kamu kuruluşları eş zamanlı olarak harekete geçti.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Finansal İstikrar Komitesi’ni toplamasının ve gerekli tüm tedbirlerin alınacağını açıklamasının ardından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Türkiye Varlık Fonu’ndan piyasayı desteklemeye yönelik adımlar geldi.

TCMB likidite koşullarını gevşetirken SPK yedi portföy yönetim şirketinin fonlarını TEFAS’ta alım satıma kapattı ve bunlardan 130 yatırım fonunun tasfiye edilmesine karar verdi.

Sermaye piyasasındaki bazı işlemlere ilişkin yürütülen soruşturmalar da genişledi.

TCMB bankacılık sistemine likidite sağlıyor

TCMB, finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler doğrultusunda likidite imkanlarını gözden geçirdiğini açıkladı.

Merkez Bankası bu kapsamda üç temel önlem aldı.

Haftalık repo ihaleleriyle sağlanacak fonlama miktarının piyasanın likidite koşulları dikkate alınarak artırılması kararlaştırıldı.

TCMB bünyesindeki Bankalararası Para Piyasası’nda bankaların borçlanma limitlerinin, bankacılık sisteminin mevcut bilanço büyüklükleri dikkate alınarak güncellenmesi kararı alındı.

Ayrıca TCMB piyasalarında kabul edilen teminatlara uygulanan iskonto oranlarının düşürülmesi kararlaştırıldı. Böylece aynı miktardaki teminat karşılığında bankaların erişebileceği likiditenin artırılmasının önü açıldı.

300 milyar TL’lik repo ihalesine yoğun talep

TCMB dün miktar yöntemiyle iki ayrı repo ihalesi açtı.

22 Eylül vadeli ihale 150 milyar TL, 24 Eylül vadeli ikinci ihale de 150 milyar TL tutarında gerçekleştirildi.

Toplam 300 milyar TL büyüklüğündeki ihalelere, teklif edilen miktarın yaklaşık üç katı talep geldi.

Piyasa uzmanlarına göre TCMB’nin attığı adımların temel amaçlarından biri, nakit ihtiyacı içindeki yatırım fonlarının portföylerindeki hisseleri fiyat gözetmeden satmak zorunda kalmasını önlemek.

Bankacılık sistemindeki likiditenin artırılmasıyla bankaların fonlara daha uygun finansman sağlayabilmesinin ve böylece zorunlu hisse satışlarının azaltılmasının amaçlandığı belirtiliyor.

SPK’dan çok daha radikal müdahale

TCMB’nin likidite adımlarının ardından SPK da fon piyasasına yönelik kapsamlı bir müdahalede bulundu.

Kurul, yedi portföy yönetim şirketinin tüm fonlarını TEFAS üzerinden alım ve satım işlemlerine kapattı.

Bu şirketler:

Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy.

SPK ayrıca söz konusu şirketlere ait 130 yatırım fonunun, Kurul tarafından belirlenecek yöntem çerçevesinde tasfiye edilmesine karar verdi.

Karar piyasa uzmanları tarafından, fon krizinin kontrollü biçimde çözülmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendirildi.

İşleme kapatılan fonların büyüklüğü 1 trilyon TL’yi aşıyor

SPK’nın TEFAS işlemlerine kapattığı yedi portföy yönetim şirketinin toplam 222 yatırım fonu bulunuyor.

Bu fonların toplam portföy büyüklüğü 1 trilyon TL’nin üzerinde.

Fonlardaki toplam yatırımcı sayısı ise 934 bini aşıyor.

Tasfiye kararı verilen fonlar arasında büyüklükleri açısından iki Tera Portföy fonu öne çıkıyor.

TLY Tera Portföy Birinci Serbest Fon’un büyüklüğü 243,6 milyar TL, TP2 Tera Portföy Para Piyasası Fonu’nun büyüklüğü ise 224,4 milyar TL seviyesinde bulunuyor.

Tasfiye sürecinin hangi yöntemle ve hangi zaman diliminde gerçekleştirileceği, fonların portföylerinde bulunan hisse senetleri üzerindeki olası satış baskısı açısından yakından izlenecek.

Kredili işlemlerde özkaynak şartı gevşetildi

SPK, Borsa İstanbul’da zorunlu satışların önüne geçmeye yönelik bir başka önemli karar daha aldı.

Kredili sermaye piyasası aracı işlemlerinde normalde asgari %35 olarak uygulanan özkaynak koruma oranının, 2 Ekim seans sonuna kadar %20’ye kadar uygulanabilmesine imkan tanındı.

Düzenleme, özellikle piyasanın sert düştüğü dönemlerde teminat tamamlama zorunluluğundan kaynaklanabilecek satışların sınırlanması açısından önem taşıyor.

Türkiye Varlık Fonu alıcı olarak devrede

Fon piyasasındaki likidite sıkışıklığı nedeniyle Borsa İstanbul’da oluşan satış baskısına karşı Türkiye Varlık Fonu da piyasada alıcı olarak devreye girdi.

TVF’nin Borsa İstanbul’daki güçlü alımları, TCMB’nin likidite enjeksiyonu ve SPK’nın fonlara yönelik düzenlemeleriyle birlikte piyasalardaki satış baskısını sınırlamaya yönelik koordineli adımların bir başka ayağını oluşturdu.

Sermaye piyasası soruşturmasında dört gözaltı

Diğer taraftan sermaye piyasasında gerçekleştirilen bazı işlemlere yönelik adli soruşturmalar da devam ediyor.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Muhammed Yarız, Namık Kemal Gökalp, İbrahim Bekçi ve Altunç Kumova gözaltına alındı.

Muhammed Yarız çıkarıldığı mahkeme tarafından tutuklandı.

Diğer üç şüphelinin emniyetteki işlemleri ise sürüyor.

Emre Tezmen ve Serdar Turhan dahil 48 kişiye yurt dışı yasağı

Soruşturmanın bir başka ayağında ise toplam 48 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verildi.

İncelenen işlemler Katılımevim, Gündoğdu ve Destek Faktoring pay piyasalarını kapsıyor.

Katılımevim hisselerinde 19 Ekim 2023-28 Mayıs 2024 ile 4 Mart 2026-12 Haziran 2026 dönemlerinde; Gündoğdu hisselerinde 11 Şubat-8 Haziran 2026 arasında; Destek Faktoring hisselerinde ise 15 Ekim-2 Aralık 2025 döneminde gerçekleştirilen işlemler soruşturuluyor.

Yurt dışına çıkış yasağı getirilenler arasında Emre Tezmen ve Serdar Turhan da bulunuyor.

Adli kontrol tedbiri uygulanan diğer isimler arasında Ahmet Özcan, Ali Rıza İncekara, Alper Öztürk, Ayşe Seher Aydın, Berkan Gülen, Bülent Uygun, Büşra Alçelik, Celal Yarız, Enes Furkan Çetinkaya, Enes Yazıcı, Enver Çevik, Erdin Özel, Erkan Kilimci, Feryal Köker, Furkan Baki, Gözde Hacıoğlu, Haldün Saffet İnal, Halil İbrahim Ege, İbrahim Bekçi, İlhan Aygün, İsmail Ege, Kemal Akkaya, Lütfi Çetinel, Mehmet Erbey, Mehmet Salih Turhan, Mehmet Yıldırım, Murat Keçeci, Müjdat Ede, Mustafa Bor, Nilgül Sarıçalı, Oğuzhan Özerkaya, Onur Göğebakan, Orçun Berkay Kaya, Ömer Bedir Çetinel, Ramazan Erbey, Sabahattin Reha Şen, Salih Can Bülbül, Samet Çetinel, Selçuk Kahya, Serhat Güven, Sezai Bekgöz, Sezer Gümüş, Şerifegül Yıldırım ve Uğur Akkafa bulunuyor.

Fon krizinde gözler tasfiye sürecinde

Son gelişmelerle birlikte yatırım fonlarında başlayan kriz artık üç ayrı kanaldan yönetilmeye çalışılıyor.

TCMB likiditeyi artırarak zorunlu satış baskısını azaltmayı, SPK sorunlu fonları sistemden kontrollü şekilde çıkarmayı, adli makamlar ise belirli sermaye piyasası işlemlerini soruşturmayı sürdürüyor.

Piyasaların bundan sonraki aşamada yakından izleyeceği temel konu ise 130 fonun tasfiyesinin nasıl gerçekleştirileceği ve bu fonların sahip olduğu hisse senedi pozisyonlarının Borsa İstanbul üzerinde ne ölçüde satış baskısı yaratacağı olacak.

Cumhuriyet, Ekonomim