Fon Krizi Borsa Şirketlerinin Notunu Fena Kırdı: 50 Şirketin Kredi Notu Düştü

Yatırım fonlarında patlak veren manipülasyon skandalı ve ardından gelen likidite daralması, halihazırda yüksek borç yükü ve finansman zorluğuyla mücadele eden reel sektör ve finans şirketlerini vurdu. Krizin yarattığı tahvil ödeme riskleri ve piyasadaki belirsizlikler üzerine harekete geçen kredi derecelendirme kuruluşu JCR Avrasya, 16 Eylül’den bu yana Borsa İstanbul’da işlem gören tam 50 şirketin kredi notunda indirime gitti.

Kriz Öncesi Yüksek Notlar Tartışma Konusu Oldu

Ekonomim'den Şebnem Turhan'ın özel haberine göre, JCR Avrasya’nın Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yaptığı bildirimler, şirketlerin mali yapılarındaki hızlı bozulmayı gözler önüne sererken, kriz öncesinde bu kurumlara verilen yüksek kredi notlarının güvenilirliğini de tartışmaya açtı.

Derecelendirme kuruluşunun "yatırım yapılabilir" (AAA ile BBB arası), "spekülatif" (BB ile C arası) ve "temerrüt" (prD ve D) olarak üç ana kategoride değerlendirdiği şirketlerde, not indirimlerinin temelini iki ana unsur oluşturdu:

• Doğrudan Fon Bağlantısı: Tasfiye sürecine giren veya adli soruşturmaya konu olan fonlarla ortaklık ve finansal ilişkisi bulunan şirketler.

• Makroekonomik ve Operasyonel Baskılar: Ciro kaybı, eriyen FAVÖK marjları, düşen faiz karşılama kapasitesi ve ödenemeyen finansman bonoları.

Tasfiye Sürecindeki Fonlarla İlişkili Şirketlerde Sert Düşüşler

Krizin merkezindeki fonlarla bağı bulunan veya bu fonların ortaklık yapısında yer aldığı şirketlerde keskin not kayıpları yaşandı:

• Tera Grubu ve İştirakleri: Kriz öncesinde "A" seviyesinde nota sahip olan Tera Yatırım, ilk şokun ardından "CC"ye çekildi; faaliyet izinlerinin iptali ve tasfiye kararıyla birlikte "D" (temerrüt) seviyesine düştü. Benzer şekilde Tera Yatırım Bankası'nın "A-" olan notu önce "CC"ye, ardından kısmi temerrüt anlamına gelen "prD"ye indirildi. Tera Finans Faktoring de "A-" seviyesinden "CC"ye geriledi. Tera Grubu ile yoğun finansal ilişkileri bulunan Peker GYO'nun notu ise "BBB"den "CC"ye çekildi.

• Golden Global Yatırım Bankası: Faaliyet izninin kaldırılması sonrası "B" olan notunu kaybederek doğrudan "D" (temerrüt) kategorisine alındı.

• Bulls ve Birleşim Grubu: Geçici faaliyet durdurma kararı alınan Bulls Yatırım’ın notu "B-"den "CC"ye indi. Bulls Portföy'ün kurucusu olduğu bazı fonların tasfiye kararı nedeniyle Escar Filo’nun "A+" olan notu "B-"ye düşürüldü. Tasfiye edilen fonlardaki hisse işlemlerine yönelik adli süreçler nedeniyle Birleşim Mühendislik "A"dan "BBB-"ye, Birleşim Grup Enerji ise "BBB+"dan "BBB-"ye çekildi.

• Diğer Fon Bağlantılı İndirimler: Ortaklık yapısındaki fonların tasfiye belirsizliği ve finansman bonosu çevirme riski nedeniyle Altınkılıç Gıda ("BBB+"dan "BB+"ya), Özata Denizcilik ("BBB-"den "B-"ye) ve yüzde 11,06'lık hissedarı tasfiye sürecinde olan İzdemir Enerji ("BBB"den "BBB-"ye) not kaybı yaşadı. Hedef Yatırım Bankası ilişkili taraflara yönelik gelişmelerle "A-"den "B-"ye gerilerken, fon ve aracı kurum kredisi detayları temin edilemeyen Kuyaş’ın notu "BB-"den "B-"ye indirildi.

Borç Çevirme Sorunları ve Konkordato Etkisi

Piyasadaki likidite sıkışıklığı, tahvil ve bono ödemelerinde aksamalara, yeniden yapılandırma başvurularına ve konkordato kararlarına yol açarak not indirimlerini tetikledi:

• Konkordato ve Yapılandırma: Konkordato ilan eden Ral Yatırım Holding’in notu "BBB"den "CCC"ye, konkordato talebi kabul edilen ve Haziran 2027 vadeli bonolarının ödemesi belirsizleşen Kayatur Filo’nun notu ise "BB"den önemli kredi riskini işaret eden "CCC"ye düşürüldü. Finansal yeniden yapılandırmaya başvuran Kale Seramik "BBB+"dan "BB+"ya inerken, yapılandırma süreci henüz sonuçlanmayan Arzum "BB"den "BB-"ye geriledi.

• Kupon Erteleme ve Likidite Riski: Kupon ödemelerini erteleyen Zorlu Enerji’nin notu "BBB+"dan "BB"ye çekildi. Olası bir ihtiyaç anında finansman bonolarını çevirememe riski taşıyan Lider Turizm "A+"dan "BBB"ye, mevcut piyasa koşullarında borç çevirme riski artan Sümer Faktoring ise "A+"dan "BB+"ya indirildi.

Yüksek Borçluluk ve Daralan Kârlılık Ortak Payda Oldu

Fon krizinin yarattığı güven bunalımına yüksek finansman giderleri ve operasyonel daralma eklenince sanayi devleri de not indirimlerinden kaçamadı:

• Finansman Gideri Baskısı: Yüksek borç yükü nedeniyle Türk Prysmian Kablo "AA"dan "A"ya, Korteks Mensucat ise "BBB-"den "BB+"ya geriledi. Yüksek finansman giderlerinin kârlılığı ve borç karşılama oranlarını baskılaması sonucu Kayseri Şeker ve Rainbow Polikarbonat’ın "BBB" olan notları "BBB-"ye çekildi.

• Satış ve Kârlılık Kaybı: Negatif FAVÖK yaratımının borç ödeme kapasitesini sınırladığı Eczacıbaşı İlaç "AA+"dan "A+"ya; iç talep ve kârlılık düşüşü yaşayan Alkim Kağıt "A+"dan "A-"ye indi. Satış hacmi ve ciro düşüşü nedeniyle Sun Tekstil "AA-"den "A+"ya, BOSSA ise "A-"den "BBB"ye geriledi. Brüt ve faaliyet zararı derinleşen Hatsan ise "BBB+" olan notunu korumasına rağmen görünümünü "durağan"dan "negatif"e çevirdi.