Fed’den şahin mesajlar: Talep kaynaklı enflasyon daha sert faiz artışı getirebilir

Fed yetkililerinden enflasyon konusunda peş peşe şahin açıklamalar geldi. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, enflasyonun yalnızca İran savaşı ve petrol şokundan değil, aşırı iç talep, hizmet fiyatları ve YZ yatırımlarından kaynaklandığının anlaşılması halinde Fed’in “daha agresif ve önden yüklemeli” faiz artırımlarına gitmesi gerektiğini söyledi. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari ise enflasyonun enerjiyle sınırlı olmadığını ve ekonominin hemen her alanına yayıldığını vurguladı.

ABD Merkez Bankası'nın üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artırmasının ardından Fed yetkililerinden gelen açıklamalar, para politikasında sıkılaşmanın devam edebileceği sinyalini veriyor.

Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee'ye göre kritik soru, son enflasyon dalgasının geçici bir enerji arz şokundan mı, yoksa ekonomideki aşırı talepten mi kaynaklandığı.

Goolsbee, talep kaynaklı enflasyonun güçlendiğine ilişkin kanıtların artması halinde yalnızca 25 baz puanlık ek faiz artışının yeterli olmayabileceğini söyledi.

Goolsbee: Daha agresif ve önden yüklemeli adımlar gerekebilir

Official Monetary and Financial Institutions Forum'da (OMFIF) konuşan Goolsbee, son verilerin enflasyonun bir bölümünün aşırı ısınan talepten kaynaklanabileceği yönünde işaretler verdiğini belirtti.

Özellikle hizmet enflasyonunun kalıcı olabileceğine dikkat çeken Goolsbee, şöyle konuştu:

“Eğer temel neden aşırı ısınan talep ise bunun sonucu, arz şoklarından kaynaklanan bir enflasyona kıyasla daha agresif ve daha önden yüklemeli bir faiz tepkisi olur.”

Fed geçen hafta üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artırmıştı. Fed üyelerinin medyan faiz tahminleri bu yıl 25 baz puanlık bir artış daha öngörürken 2027'de faizlerin sabit tutulacağına işaret ediyor.

Goolsbee'ye göre bu patika, enflasyonun esas olarak enerji arzındaki şoktan kaynaklanması halinde yeterli olabilir.

Ancak enflasyonun talep kaynaklı olduğunun ortaya çıkması durumunda bunun yeterli olmayacağını söyledi.

YZ yatırımları ekonomiyi aşırı ısıtıyor olabilir

Goolsbee'nin özellikle dikkat çektiği unsurlardan biri YZ (yapay zekâ) yatırım patlaması.

Veri merkezleri, yarı iletkenler, enerji altyapısı ve diğer YZ bağlantılı yatırımlara yönelen büyük miktardaki harcamanın toplam talebi ekonominin kaldırabileceğinden daha hızlı artırma ihtimali Fed açısından yeni bir risk oluşturuyor.

Goolsbee, YZ harcamalarının kendi sektörünün sınırlarını aşarak toplam ekonomik üretim ve talebi etkiliyor olabileceğini belirterek şu mesajı verdi:

“Talep aşırı ısınırsa Fed'in nasıl tepki vermesi gerektiği konusunda hiçbir belirsizlik yok.”

Goolsbee bu yıl faiz kararlarını alan Federal Açık Piyasa Komitesi'nde (FOMC) oy hakkına sahip değil. Ancak 2027'de oy kullanacak.

Fed’in önünde üç enflasyon senaryosu

Goolsbee, Fed'in karşı karşıya olduğu tabloyu üç farklı senaryoya ayırdı.

Birinci senaryo, petrol ve enerji fiyatlarındaki arz şokunun kısa süre içerisinde ortadan kalkması. Bu durumda Fed enerji kaynaklı geçici fiyat artışlarının etkisinin geçmesini bekleyebilir.

İkinci senaryo, arz şoklarının kalıcı hale gelerek enflasyonu yüksek tutması.

Üçüncü senaryo ise YZ yatırımları, güçlü hizmet talebi ve ekonomideki aşırı ısınmanın fiyat baskılarını canlı tutması.

Goolsbee'ye göre son iki senaryo daha yüksek faiz gerektiriyor.

Enflasyon yüzde 3,7’ye çıktı

Fed'in tercih ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi temmuz ayında yıllık bazda yüzde 3,7'ye yükseldi.

Söz konusu oran İran savaşının başladığı şubat ayında yüzde 2,8 seviyesindeydi.

ABD'de enflasyon beş yılı aşkın süredir Fed'in yüzde 2 hedefinin üzerinde bulunuyor.

Bu nedenle Fed açısından temel mesele, enerji fiyatlarındaki yükselişin geçici etkisini ekonominin diğer alanlarına yayılan daha kalıcı enflasyondan ayırmak.

Kashkari: Sorun sadece petrol değil

Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari de hafta sonunda yaptığı açıklamada enflasyonun halen “fazla yüksek” olduğunu söyledi.

Kashkari, enerji ve gıda fiyatları dışarıda bırakıldığında dahi enflasyonun rahatsız edici seviyelerde kaldığını vurguladı.

“Amerikan halkının her gün hissettiği enflasyon petrol fiyatlarının çok ötesinde. Ekonominin her alanında görülüyor.”

Kashkari'nin açıklamaları, Fed içinde enflasyonun yalnızca İran savaşı nedeniyle yükselen enerji fiyatlarına bağlanamayacağı görüşünün güçlendiğine işaret ediyor.

Warsh: Finansal koşullar yeterince sıkı değil

Fed Başkanı Kevin Warsh da geçen haftaki faiz kararının ardından finansal koşulların genel olarak kısıtlayıcı olarak tanımlanmasının zor olduğunu söylemişti.

Warsh, bu görüşün FOMC üyeleri arasında geniş ölçüde paylaşıldığını ve bu nedenle para politikasındaki gevşekliğin bir bölümünün geri çekildiğini belirtti.

Göreve geldiğinden bu yana fiyat istikrarını yeniden sağlamayı Fed'in temel önceliği olarak gösteren Warsh'ın mesajları da faizlerin kısa sürede aşağı gelmeyeceği beklentisini destekliyor.

Fed'in bundan sonraki faiz patikası açısından artık yalnızca petrol fiyatlarının seyri değil, hizmet enflasyonu, YZ kaynaklı yatırım harcamaları ve iç talebin ekonomiyi ne ölçüde aşırı ısıttığı belirleyici olacak.

Goolsbee'nin çizdiği çerçeve ise oldukça net: Enerji şoku geçiciyse mevcut faiz patikası yeterli olabilir. Ancak enflasyon ekonominin geneline yayılan talep baskısından kaynaklanıyorsa, Fed'in piyasaların şu anda fiyatladığından daha sert bir sıkılaştırmaya gitmesi gündeme gelebilir.

FT, The Hill