Endonezya Borsasında MSCI Depremi: 82 Milyar Dolarlık Kayıp Sonrası Sert Toparlanma

MSCI'nın Endonezya'yı gelişmekte olan piyasalar kategorisinden çıkararak bağımsız piyasa statüsüne düşürebileceği uyarısı, Jakarta Borsası'nda tarihi satışlara yol açtı. İki günde 82 milyar dolarlık piyasa değeri silinirken, yetkililerin satışları sınırlayan ve şeffaflığı artırmayı hedefleyen önlemleri sonrasında borsa yüzde 4 yükseldi. Ancak yılbaşından bu yana yüzde 40 değer kaybeden piyasada güven sorunu devam ediyor.

İki günde 82 milyar dolar buharlaştı

Endonezya hisse senedi piyasası, küresel endeks sağlayıcısı MSCI'nın olası sınıflandırma değişikliğine ilişkin uyarısının ardından tarihinin en ağır satış dalgalarından biriyle karşı karşıya kaldı.

Jakarta Borsası'nın gösterge endeksi cuma ve pazartesi günleri toplam yüzde 14,8 gerilerken, şirketlerin piyasa değerinden yaklaşık 82 milyar dolar silindi.

Pazartesi günü altı yılın en düşük seviyesine inen endeks, yetkililerin açıkladığı yeni önlemlerin ardından salı günü yüzde 4 yükseldi.

Ancak bu toparlanmaya rağmen Endonezya borsası yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 40 değer kaybetmiş durumda.

Bu performans, Endonezya'yı yılın en kötü performans gösteren hisse senedi piyasası konumuna taşıdı.

MSCI'dan beklenenden ağır tehdit: Bağımsız piyasa statüsü

Krizin merkezinde MSCI'nın cuma günü yaptığı açıklama bulunuyor.

MSCI, Endonezya'nın mevcut gelişmekte olan piyasalar statüsünden çıkarılarak standalone market, yani bağımsız piyasa kategorisine düşürülebileceğini duyurdu.

Bu olasılık, yatırımcıların beklediğinden çok daha ağır bir yaptırım anlamına geliyor.

MSCI, ocak ayında Endonezya'nın gelişmekte olan piyasalar kategorisinden sınır piyasa statüsüne düşürülebileceği uyarısında bulunmuştu.

Ancak son açıklamada doğrudan bağımsız piyasa statüsünün gündeme gelmesi, ülkenin küresel endekslerden daha kapsamlı biçimde dışlanabileceği endişesini yarattı.

Böyle bir karar, MSCI endekslerini takip eden pasif yatırım fonlarının Endonezya hisselerini portföylerinden çıkarmasına neden olabilir.

Bu nedenle MSCI'nın açıklaması, yalnızca teknik bir endeks değişikliği olarak değil, ülkenin uluslararası sermaye piyasalarına erişimini etkileyebilecek ciddi bir tehdit olarak değerlendiriliyor.

MSCI'nın temel endişesi: Şeffaflık ve koordineli işlemler

MSCI'nın uyarısının arkasında Endonezya sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin yapısal sorunlar bulunuyor.

Endeks sağlayıcısı, özellikle şirketlerdeki gerçek pay sahipliğinin yeterince şeffaf olmamasından ve koordineli alım satım işlemlerine karşı etkili önlemler alınmamasından endişe duyuyor.

Bazı şirketlerde hisselerin çok büyük bölümünün az sayıda kişi veya kuruluşun elinde toplanması, piyasadaki gerçek halka açıklık ve likidite düzeyine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.

Bu durum, büyük uluslararası fonların söz konusu hisselerde işlem yapabilmesini zorlaştırabiliyor.

MSCI'nın ocak ayındaki uyarısına rağmen bu alanlarda yeterli ilerleme sağlanamadığı değerlendirmesi, son açıklamanın daha sert olmasına yol açtı.

Endonezya açısından sorun yalnızca borsadaki kayıplarla sınırlı değil.

Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisi, Devlet Başkanı Prabowo Subianto yönetiminde kamu maliyesinin sağlığı ve merkez bankasının bağımsızlığına ilişkin artan yatırımcı endişeleriyle de mücadele ediyor.

Jakarta Borsası'ndan yeni karar: Yoğun ortaklık yapısına sahip hisseler endeksten çıkarılacak

MSCI ile pazartesi günü çevrim içi görüşme gerçekleştiren Endonezya Borsası (IDX), yatırımcı güvenini yeniden kazanmak amacıyla önemli bir düzenleme açıkladı.

Borsa yönetimi, belirli kişi veya kuruluşların yüksek oranda pay sahibi olduğu şirketlerin hisselerini gösterge endeksten çıkaracağını duyurdu.

IDX Başkanı Jeffrey Hendrik, kararın piyasanın gerçek hareketlerini daha doğru yansıtan bir endeks oluşturmayı amaçladığını söyledi.

Hendrik'e göre yeni düzenlemeden etkilenecek şirketler, mevcut endeks ağırlığının yaklaşık yüzde 18'ini oluşturuyor.

Bu nedenle değişiklik, Jakarta Borsası'nın gösterge endeksinin yapısını önemli ölçüde değiştirebilir.

Allspring Global Investments Portföy Yöneticisi Gary Tan, ortaklık yapısı yoğunlaşmış şirketlerin endeksten çıkarılmasının yatırım yapılabilirlik konusundaki bazı endişeleri giderebileceğini belirtti.

Ancak Tan'a göre düzenlemenin nasıl uygulanacağı kritik önem taşıyor.

Yurt içindeki şirketlerden ve yatırımcılardan gelebilecek tepkiler, reformların uygulanmasını zorlaştırabilir.

Tan ayrıca bundan sonraki dönemde sermaye çıkışları açısından daha büyük ilave riskin pasif fonlardan ziyade aktif yönetilen yatırım fonlarından gelebileceğini düşünüyor.

Günlük düşüş sınırı yüzde 15'ten yüzde 7'ye indirildi

Endonezya yetkilileri, hisse senetlerindeki sert satışları yavaşlatmak için piyasa kurallarını da değiştirdi.

Jakarta Borsası, hisse fiyatlarında izin verilen günlük azami düşüş sınırını yüzde 15'ten yüzde 7'ye indirdi.

Ayrıca fiyatı 14 Endonezya rupisi veya altında bulunan hisselerde günlük düşüş sınırı bir rupi olarak belirlendi.

Bu önlemler, panik satışlarının kısa sürede daha büyük fiyat kayıplarına dönüşmesini engellemeyi amaçlıyor.

Ancak fiyat hareketlerine getirilen sınırlamalar, yatırımcıların hisse satma isteğini tamamen ortadan kaldırmıyor.

Piyasa uzmanları, bu tür düzenlemelerin kısa vadeli dalgalanmayı azaltabileceğini ancak güven sorununun çözümü için daha kapsamlı reformların gerekli olduğunu vurguluyor.

Devlet Başkanı Prabowo ekonomi yönetimini topladı

Piyasalardaki sert düşüşün ardından Devlet Başkanı Prabowo Subianto, pazartesi günü üst düzey ekonomi yetkilileriyle bir araya geldi.

Toplantıya Maliye Bakanı, Endonezya Merkez Bankası Başkanı ve Finansal Hizmetler Otoritesi (OJK) Başkanı da katıldı.

Görüşmenin ardından açıklama yapan OJK Başkanı Friderica Widyasari Dewi, sermaye piyasalarındaki reformların sürdürüleceğini belirtti.

Dewi, özellikle şeffaflığın artırılması, likiditenin güçlendirilmesi ve piyasa ihlallerine karşı hukuki yaptırımların uygulanmasının öncelikli olacağını söyledi.

OJK Başkanı, koordineli alım satım işlemleri ve benzeri piyasa ihlallerine karışanlara karşı düzenlemelerin kararlılıkla uygulanması gerektiğini vurguladı.

Bu açıklamalar, Endonezya yönetiminin MSCI'nın eleştirilerini gidermek amacıyla piyasa gözetimi ve denetimini güçlendirmeye hazırlandığına işaret ediyor.

Endeksten çıkarılmak yatırımcı riskini ortadan kaldırmıyor

Piyasa uzmanları, yoğunlaşmış ortaklık yapısına sahip şirketlerin gösterge endeksten çıkarılmasını olumlu bir adım olarak değerlendiriyor.

Ancak bu kararın yatırımcıların söz konusu şirketlere yönelik risklerini otomatik olarak ortadan kaldırmayacağına dikkat çekiliyor.

Kiwoom Sekuritas Indonesia Araştırma Başkanı Liza Camelia Suryanata, hisselerin Jakarta Bileşik Endeksi'nden çıkarılmasının yeterli olmadığını belirtti.

Suryanata'ya göre bu şirketlerdeki yoğunlaşma riskinin yatırım fonları ve halka sunulan diğer finansal ürünlerde birikmeye devam etmemesi gerekiyor.

Başka bir ifadeyle, sorunlu ortaklık yapılarına sahip şirketlerin gösterge endeksten çıkarılması, bu hisseleri portföyünde bulunduran yatırım fonlarının riskini tek başına azaltmıyor.

Bu nedenle reformların yalnızca endeks hesaplama yöntemini değil, yatırım ürünlerinin içeriğini ve risk yönetimini de kapsaması önem taşıyor.

Endonezya rupisi rekor düşük seviyelere yakın

Hisse senedi piyasasındaki çalkantı Endonezya'nın para birimini de olumsuz etkiliyor.

MSCI'nın açıklamasının ardından baskı altında kalan rupi, salı günü dolar karşısında sınırlı değer kazanarak 18.000 seviyesine yükseldi.

Ancak kur, haziran ayında görülen 18.190 rupilik tarihi düşük seviyeye yakın bulunuyor.

Endonezya rupisi yılbaşından bu yana dolar karşısında yaklaşık yüzde 7 değer kaybetti.

Bu performans, rupiyi bölgenin en zayıf para birimi hâline getirdi.

Piyasalarda gözler şimdi Endonezya Merkez Bankasının çarşamba günü açıklayacağı faiz kararına çevrildi.

Ekonomistlerin genel beklentisi politika faizinin sabit tutulması yönünde.

Ancak bazı ekonomistler, rupideki değer kaybını durdurmak amacıyla faiz artırımının gündeme gelebileceğini düşünüyor.

Merkez Bankasının vereceği karar, hem para biriminin hem de yabancı yatırımcıların ülkeye yönelik risk algısının geleceği açısından önem taşıyor.

Fitch: Sermaye çıkışları kamu maliyesini de zorlayabilir

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings de Endonezya'daki gelişmeleri değerlendiriyor.

Fitch'in ülke kredi notları ekibinden Direktör George Xu, son gelişmelerin kuruluşun mart ayında Endonezya'nın kredi notu görünümünü negatife çekerken belirlediği riskleri güçlendirdiğini söyledi.

Xu, MSCI'nın değerlendirme sürecine ilişkin açıklamasının tek başına ülkenin kredi notu üzerinde hemen önemli bir etki yaratmasını beklemediklerini belirtti.

Bununla birlikte uluslararası sermaye piyasalarından kaynaklanabilecek baskının hükümetin borçlanma maliyetlerini artırabileceğini ve ülkenin dış finansal tamponlarını zayıflatabileceğini vurguladı.

Bu uyarı, borsadaki gelişmelerin zamanla ülkenin finansman koşullarına da yansıyabileceğine işaret ediyor.

Endonezya'daki kriz gelişmekte olan piyasalar için uyarı niteliğinde

Endonezya'da yaşananlar, küresel endeks sağlayıcılarının kararlarının gelişmekte olan ülke piyasaları üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koyuyor.

MSCI'nın olası statü değişikliği, kısa sürede milyarlarca dolarlık piyasa değeri kaybına ve ciddi sermaye çıkışı endişelerine neden oldu.

Yetkililerin aldığı önlemler salı günü yüzde 4'lük bir toparlanma sağlasa da piyasanın temel sorunları henüz çözülmüş değil.

Özellikle gerçek pay sahipliğinin şeffaflığı, koordineli işlemlerin denetlenmesi, yatırım ürünlerindeki yoğunlaşma riskleri ve merkez bankasının bağımsızlığı konusundaki endişeler önemini koruyor.

Endonezya'nın önündeki temel sınav, satışları geçici olarak durdurmaktan çok, uluslararası yatırımcıların güvenini yeniden kazanacak kalıcı sermaye piyasası reformlarını hayata geçirmek olacak.

MSCI'nın nihai kararı ise ülkenin küresel yatırım endekslerindeki geleceğini ve yabancı sermaye akımlarını belirleyebilir.

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.