Dünya ekonomisi kabına sığamıyor

J.P. Morgan Küresel Bileşik PMI Endeksi ağustosta 53,5'e yükselerek son 27 ayın en güçlü küresel ekonomik büyümesine işaret etti. Yeni siparişler Mayıs 2023'ten bu yana en hızlı artışı kaydederken, küresel istihdam üç yılı aşkın sürenin en güçlü performansını gösterdi. Altı aydır gerileyen uluslararası ticaretin yeniden büyümeye geçmesi de küresel ekonomideki toparlanmanın tabana yayıldığına işaret ediyor.

Küresel ekonomide İran savaşı, yüksek enerji fiyatları ve gelişmiş ülkelerde yükselen tahvil faizlerine rağmen büyüme ivmesi güçleniyor.

J.P. Morgan ve S&P Global tarafından ISM ve IFPSM işbirliğiyle hazırlanan J.P. Morgan Küresel Bileşik PMI Üretim Endeksi, temmuzdaki 52,7 seviyesinden ağustosta 53,5'e yükseldi.

Endeks böylece üst üste beşinci ay yükselirken küresel ekonomik aktivite 27 ayın en yüksek büyüme hızına ulaştı.

PMI'ın 50 seviyesinin üzerinde olması ekonomik aktivitede büyümeye, altında olması ise daralmaya işaret ediyor. Küresel bileşik endeks son 43 aydır kesintisiz biçimde 50'nin üzerinde seyrediyor.

J.P. Morgan ekonomistlerine göre mevcut 53,5 seviyesi küresel ekonominin uzun dönem eğiliminin üzerinde büyüdüğüne işaret ediyor.

Üstelik güçlenme yalnızca hizmetlerden kaynaklanmıyor. Hem imalat hem de hizmet sektörlerinde üretim artıyor.

Hizmetler 20 ayın zirvesinde

Ağustos ayında büyümenin en önemli motoru hizmet sektörü oldu.

Küresel Hizmetler PMI İş Aktivitesi Endeksi 53,7'ye yükselerek son 20 ayın en yüksek seviyesine çıktı.

Hizmetler endeksi aynı zamanda şubattan bu yana ilk kez imalat sanayinin önüne geçti.

Küresel İmalat PMI Üretim Endeksi ise 53,0 seviyesinde gerçekleşti.

Hizmet sektöründeki genişleme iş hizmetleri, tüketici hizmetleri ve finansal hizmetlerin tamamına yayıldı.

En güçlü büyüme açık ara finansal hizmetlerde kaydedildi. Sektörde faaliyet artışı 20 ayın zirvesine çıktı.

Tüketici hizmetlerinde büyüme son altı ayın en yüksek hızına ulaşırken iş hizmetlerinde genişleme temmuz ayında görülen dokuz aylık zirve seviyesinde kaldı.

İmalat yeniden hızlandı

Küresel imalat sanayisinde de temmuz ayında görülen yavaşlamanın ardından ağustosta yeniden hızlanma yaşandı.

İmalat üretimindeki artışın önemli bölümü tüketim malları sektöründen geldi.

Buna karşılık ara malı ve yatırım malı üreten sektörlerde büyüme hızında bir miktar yavaşlama görüldü.

Dolayısıyla küresel sanayi tablosu pozitif olmakla birlikte sektörler arasında farklılaşma devam ediyor.

Vietnam imalat verilerinin normalden geç açıklanması nedeniyle ülkeye ait rakamların ağustos küresel hesaplamalarına dahil edilmediği de belirtildi.

ABD büyüme liginde ilk sıraya çıktı

Bileşik imalat ve hizmet PMI verilerinin mevcut olduğu 15 ülkenin 11'inde ekonomik aktivite büyüdü.

ABD, ağustosta büyüme sıralamasında ilk sıraya yükseldi.

ABD'yi İspanya ve İrlanda takip etti.

Ekonomik aktivitenin daraldığı yalnızca dört ülke oldu:

Fransa, Kanada, Brezilya ve Kazakistan.

Bu tablo küresel büyümenin birkaç büyük ekonomiye bağımlı olmadığını, birçok ülkeye yayılan daha geniş tabanlı bir genişleme yaşandığını gösteriyor.

Bununla birlikte ülkeler arasındaki performans farklarının yüksek kalması, küresel ekonomide homojen bir toparlanmadan söz etmek için henüz erken olduğuna işaret ediyor.

Yeni siparişler üç yılın zirvesinde

Ağustos PMI raporunun gelecek aylara ilişkin en güçlü sinyallerinden biri yeni siparişlerden geldi.

Küresel özel sektörde alınan yeni siparişler üst üste 34'üncü ay arttı.

Daha önemlisi, yeni siparişlerdeki artış hızı Mayıs 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

Yeni siparişlerin mevcut üretimin gelecekteki seyri açısından öncü gösterge niteliğinde olması, küresel büyümenin önümüzdeki aylarda da güçlü kalabileceğine işaret ediyor.

J.P. Morgan'a göre yeni sipariş PMI'ındaki aylık artış 0,7 puan oldu.

İleriye dönük diğer göstergeler de benzer şekilde olumlu sinyal verdi.

Dünya ticareti altı ay sonra yeniden büyüyor

Küresel görünüm açısından bir başka önemli gelişme dış ticarette yaşandı.

Yeni ihracat siparişleri altı aylık daralmanın ardından ilk kez arttı.

Böylece uluslararası ticaret hacimleri yeniden genişleme sinyali verdi.

ABD, Euro Bölgesi, Çin ana karası ve Japonya dış ticaret akımlarında artış kaydeden büyük ekonomiler arasında yer aldı.

Küresel ticaretin yeniden büyümeye başlaması özellikle imalat sanayisi açısından önemli.

Son yıllarda ticaret savaşları, jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirlerindeki değişim küresel mal ticaretinin büyüme hızını baskı altında tutuyordu.

Ağustos verileri bu cephede en azından kısa vadede bir iyileşmeye işaret ediyor.

İstihdamda üç yılı aşkın sürenin en güçlü artışı

Raporun belki de en dikkat çekici göstergelerinden biri küresel istihdam oldu.

Özel sektör istihdamı ağustosta üç yılı aşkın sürenin en hızlı artışını kaydetti.

Araştırmanın kapsadığı altı ana sektörün tamamında yeni istihdam yaratıldı.

En güçlü işe alım yine finansal hizmetlerde gerçekleşti.

ABD, Euro Bölgesi, Çin ana karası ve Japonya'da istihdam artarken Fransa, İngiltere, Rusya ve Brezilya'da şirketler çalışan sayılarını azalttı.

J.P. Morgan Küresel Ekonomisti Maia Crook, istihdam PMI'ının bir ayda 0,9 puan yükselmesini raporun en dikkat çekici gelişmelerinden biri olarak değerlendirdi.

Crook'a göre istihdam endeksinin 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşması, bugüne kadar küresel büyümenin zayıf noktalarından biri olarak görülen işgücü piyasası açısından güven verici bir gelişme.

Şirketlerin gelecek beklentileri de iyileşiyor

Mevcut ekonomik aktivitenin yanı sıra şirketlerin geleceğe ilişkin beklentileri de güçleniyor.

Önümüzdeki 12 aya ilişkin işletme iyimserliği üst üste üçüncü ay yükselerek şubattan bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Hem imalatçılar hem de hizmet şirketleri gelecek döneme ilişkin daha olumlu beklentiler bildirdi.

Yeni siparişler, istihdam ve şirket beklentilerinin aynı anda yükselmesi, ağustos PMI verilerinin yalnızca geçmiş ekonomik aktivitenin güçlü olduğunu değil, büyüme momentumunun yakın vadede devam edebileceğini de düşündürüyor.

J.P. Morgan'dan Maia Crook tabloyu şöyle değerlendirdi:

“Küresel bileşik üretim PMI ağustosta 0,8 puan yükselerek iki yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı.”

Crook, 53,5 seviyesindeki endeksin trend üzeri küresel büyümeyle uyumlu olduğunu, hem imalat hem de hizmetlerde güçlenme görüldüğünü vurguladı.

Enflasyon cephesinden de sınırlı iyi haber

Güçlenen ekonomik aktiviteye rağmen ağustos verilerinde maliyet ve satış fiyatlarının artış hızında hafif bir yavaşlama yaşandı.

Şirketlerin ortalama girdi maliyetleri şubattan bu yana en düşük hızda arttı.

Bunun etkisiyle şirketlerin müşterilerine uyguladığı satış fiyatlarındaki enflasyon da benzer şekilde şubattan bu yana en düşük seviyeye geriledi.

Ancak burada önemli bir uyarı bulunuyor.

Hem girdi maliyetleri hem de satış fiyatlarındaki artış hızları uzun dönem ortalamalarının üzerinde kalmaya devam ediyor.

Dolayısıyla PMI verileri enflasyon baskılarının ortadan kalktığını göstermiyor.

Buna karşılık büyümenin hızlandığı bir ayda fiyat artış hızının yükselmek yerine sınırlı biçimde gerilemesi, küresel ekonomi açısından olumlu bir kombinasyon oluşturuyor.

Küresel ekonomi beklentilerden daha dirençli

Ağustos PMI verilerinin ortaya koyduğu genel tablo, küresel ekonominin çok sayıda olumsuz şoka rağmen beklenenden daha dirençli kaldığı yönünde.

Bileşik PMI 27 ayın zirvesinde. Hizmetler 20 ayın en hızlı büyümesini kaydediyor. Yeni siparişler üç yılı aşkın sürenin en güçlü seviyesinde. İstihdam üç yılı aşkın sürenin en hızlı artışını gösteriyor. Uluslararası ticaret ise altı aylık aradan sonra yeniden büyüyor.

Üstelik şirketlerin gelecek 12 aya ilişkin güveni de artıyor.

Bütün bunlar küresel ekonominin yakın vadede ciddi bir durgunluğa sürüklendiği tezini desteklemiyor.

Tam tersine PMI verileri, dünya ekonomisinin trendin üzerinde bir büyüme dönemine girdiğine işaret ediyor.

Bununla birlikte riskler ortadan kalkmış değil. Girdi ve satış fiyatlarındaki artış uzun dönem ortalamalarının üzerinde. Enerji ve emtia fiyatlarındaki yeni şoklar enflasyonu yeniden hızlandırabilir ve merkez bankalarının para politikalarını daha uzun süre sıkı tutmasına neden olabilir.

Ancak ağustos ayı itibarıyla küresel ekonomiden gelen mesaj güçlü:

Yeni siparişler artıyor, şirketler daha fazla işçi alıyor, dünya ticareti yeniden genişliyor ve ekonomik aktivite iki yılı aşkın sürenin en hızlı temposuna ulaşıyor. Dünya ekonomisi, karşı karşıya olduğu bütün risklere rağmen, şimdilik kabına sığmıyor.