Dış Ticarette Makas Açıldı: İthalat Fiyatları İhracatı Solladı, Dış Ticaret Haddi Azaldı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan eylül ayı dış ticaret endeksleri, dış ticarette maliyet baskısının arttığına işaret etti. Verilere göre, ithalat birim fiyatlarındaki hızlı yükseliş dış ticaret haddini olumsuz etkilerken, ihracatta miktar bazındaki büyüme ivmesini korudu.

İthalat Fiyatlarında Yüzde 12,7 Artış

Eylül ayında ithalat birim değer endeksi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 12,7 oranında arttı. Bu artışta en büyük payı yüzde 52,4'lük yükselişle yakıt grubu aldı. Ham maddelerdeki birim değer artışı yüzde 12,4 olurken, gıda, içecek ve tütün hariç imalat sanayinde bu oran yüzde 4,1 olarak gerçekleşti. Gıda grubunda ise birim değerler yüzde 1,4 gerileme gösterdi.

Fiyatlardaki bu artış, ithalat miktarını aşağı çekti. İthalat miktar endeksi yıllık bazda yüzde 6,3 azaldı. Yakıtlar ve ham maddelerde miktar düşüşleri yaşanırken, gıda grubunda yüzde 15, imalat sanayinde ise yüzde 1,6'lık miktar artışı kaydedildi.

Öte yandan, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler aylık bazda ithalatta bir hareketliliğe işaret etti. Ağustos ayında 111,7 olan arındırılmış ithalat miktar endeksi, eylülde yüzde 1,6 artarak 113,5 seviyesine çıktı.

İhracatta Hem Fiyat hem Miktar Artışı

İhracat cephesinde ise hem birim değerde hem de miktarda yukarı yönlü bir seyir izlendi. Eylül ayında ihracat birim değer endeksi yıllık bazda yüzde 7 yükseldi. Yakıt ihracatı birim fiyatlarındaki yüzde 59,9’luk artış dikkat çekerken, ham maddelerde yüzde 12,6, imalat sanayinde ise yüzde 3,8'lik fiyat artışı görüldü.

İhracat miktar endeksi de aynı dönemde yüzde 7,8 oranında arttı. Gıda, içecek ve tütünde miktar artışı yüzde 17,6’ya ulaşırken, ham maddelerde yüzde 11,6, imalat sanayinde yüzde 4,8 artış kaydedildi. Buna karşın yakıt ihracatının miktarı yüzde 18,6 azaldı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış ihracat miktar endeksi ise aylık bazda yüzde 0,1 artışla 145,5 oldu.

Dış Ticaret Haddi 88 Puan Seviyesine İndi

İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, dış ticaret dengesindeki maliyet dezavantajını gözler önüne serdi. Geçen yılın eylül ayında 92,7 olan dış ticaret haddi, bu dönemde 4,7 puanlık düşüşle 88’e geriledi. Bu düşüş, Türkiye’nin ihraç ettiği ürünlerin fiyatlarının, ithal ettiği ürünlerin fiyatlarına kıyasla daha yavaş arttığını ortaya koydu.