Dolar/TL50,57
0.13%
Euro/TL55,51
0.10%
Gram Altın5.817,86
2.79%
BIST 10011.178,10
2.61%
Brent Petrol$88,40
1.16%
Gümüş/Ons$42,36
4.52%
Gedik Yatırım
Politika

BM'den Türkiye'ye örgütlenme özgürlüğü uyarısı: “Son derece endişe verici”

BM İnsan Hakları Komitesi, Türkiye'yi örgütlenme özgürlüğü konusunda uyardı. Komite, terörle mücadele yasalarının sivil toplumu susturmak için kullanılamayacağını belirtti.

20 Kasım 2026

BM'den Türkiye'ye örgütlenme özgürlüğü uyarısı: “Son derece endişe verici”

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komitesi, örgütlenme özgürlüğüne yönelik kısıtlamaların dünya genelinde arttığı uyarısında bulundu. Türkiye'yi de endişe duyulan ülkeler arasında sayan Komite Başkan Yardımcısı Helen Tigroudja, sivil toplum kuruluşları, sendikalar, siyasi partiler ve insan hakları savunucularının karşılaştığı baskıların küresel bir sorun hâline geldiğini belirtti. BM, terörle mücadele ve ulusal güvenlik yasalarının sivil toplumu susturmak amacıyla kullanılamayacağını vurguladı.

BM'den örgütlenme özgürlüğü konusunda küresel uyarı

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'ye taraf devletlere örgütlenme özgürlüğüne saygı gösterme yükümlülüklerini hatırlatan yeni bir kılavuz yayımladı.

Türkiye'nin de taraf olduğu sözleşmenin uygulanmasını denetleyen Komite, dünya genelinde sivil toplum kuruluşlarına, insan hakları savunucularına, sendikalara, siyasi partilere ve taban hareketlerine yönelik hukuki ve idari engellerin giderek arttığına dikkat çekti.

Komite tarafından yapılan yazılı açıklamada, hazırlanan kılavuzun sözleşmeye taraf ülkelere yönelik bir uyarı niteliği taşıdığı belirtildi.

BM, örgütlenme özgürlüğünün yalnızca sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini değil, demokratik katılımı ve diğer temel hakların kullanılmasını da doğrudan ilgilendirdiğini vurguladı.

Türkiye de BM'nin endişe duyduğu ülkeler arasında

BM İnsan Hakları Komitesi Başkan Yardımcısı Helen Tigroudja, örgütlenme özgürlüğü hakkının uygulanmasına ilişkin incelemelerde son derece kaygı verici gelişmelerle karşılaştıklarını söyledi.

Tigroudja, bu gelişmelerin gözlemlendiği ülkeler arasında Türkiye'yi de saydı.

Türkiye'nin yanı sıra İsrail, Rusya, İngiltere, Hong Kong, Hindistan ve Güney Kore'ye de dikkat çeken Tigroudja, farklı ülkelerdeki uygulamaların ortak bir eğilime işaret ettiğini belirtti.

Tigroudja, "Koşullar farklı olabilir ancak bu eğilimler küresel nitelikte ve son derece endişe verici" ifadelerini kullandı.

BM yetkilisinin açıklamaları, örgütlenme özgürlüğüne yönelik sınırlamaların yalnızca belirli siyasi sistemlerde değil, farklı yönetim biçimlerine sahip ülkelerde de gözlemlendiğini ortaya koydu.

“Örgütlenme özgürlüğüne saldırılar daha geniş bir baskı dalgasının göstergesi”

BM İnsan Hakları Komitesi, yayımladığı basın açıklamasında örgütlenme özgürlüğünün demokrasinin temel taşlarından biri olduğunu vurguladı.

Komiteye göre bu hak, diğer insan haklarından etkin biçimde yararlanılabilmesi açısından da vazgeçilmez bir öneme sahip.

Açıklamada şu değerlendirmeye yer verildi:

"Örgütlenme özgürlüğü hakkına yönelik saldırılar ve ihlaller, insan hakları, hukukun üstünlüğü ve demokrasiye yönelik daha geniş çaplı bir baskı dalgasının önemli bir göstergesidir."

Komite, örgütlenme özgürlüğünün sınırlandırılmasının yalnızca doğrudan etkilenen kuruluşları değil, toplumun demokratik işleyişini de olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.

BM: Örgütlenme özgürlüğü insan onurunun ayrılmaz parçası

Yayımlanan kılavuzun giriş bölümünde, örgütlenme özgürlüğünün insan onuru açısından vazgeçilmez bir temel hak olduğu belirtildi.

Komite, bu hakkın bireylerin ve toplulukların kendilerini kolektif biçimde ifade etmelerine, ortak hedefler doğrultusunda hareket etmelerine ve toplumlarının şekillenmesine katkıda bulunmalarına olanak tanıdığını vurguladı.

Kılavuzda, örgütlenme özgürlüğünün bireysel ve toplu özerkliğin kullanılmasını güvence altına aldığı ifade edildi.

Bu hakkın ortak değerlerin savunulması, fikir alışverişinde bulunulması ve insan haklarının korunması gibi sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi amaçların gerçekleştirilmesinde önemli bir araç olduğu kaydedildi.

BM'ye göre örgütlenme özgürlüğü, demokrasi ve hukukun üstünlüğüne dayanan katılımcı yönetim sistemlerinin temel unsurlarından birini oluşturuyor.

Komite ayrıca olağanüstü durumlarda dahi bu hakkın güvence altına alınmasının, açık, çoğulcu, kapsayıcı ve çeşitliliğe dayanan bir sivil toplum alanının korunması için zorunlu olduğunu vurguladı.

“Örgütlenme özgürlüğü devletlerin iznine tabi değildir”

BM İnsan Hakları Komitesi, açıklamasında Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'nin 22. maddesinde düzenlenen örgütlenme özgürlüğünün devletlerin iznine bağlı bir hak olmadığının altını çizdi.

Komite, bireylerin ortak amaçlar doğrultusunda bir araya gelme ve örgütlenme hakkının uluslararası insan hakları hukukuyla güvence altına alındığını hatırlattı.

Bu çerçevede devletlerin yalnızca örgütlenme özgürlüğüne doğrudan müdahale etmekten kaçınmakla değil, söz konusu hakkın etkin biçimde kullanılabileceği koşulları sağlamakla da yükümlü olduğu belirtildi.

Terörle mücadele yasalarının kötüye kullanılmasına karşı uyarı

BM'nin açıklamasında en dikkat çekici başlıklardan biri, terörle mücadele ve ulusal güvenlik mevzuatının sivil toplum faaliyetlerini sınırlandırmak amacıyla kullanılmasına yönelik uyarılar oldu.

Komite, terörle mücadele yasalarının sivil toplumu susturmak için kötüye kullanılamayacağını açık biçimde vurguladı.

Sözleşmeye taraf devletlere, muğlak ifadeler içeren ve sözde "aşırıcı" ya da "istenmeyen" örgütleri hedef alan düzenlemeler konusunda dikkatli olmaları çağrısı yapıldı.

BM, terörle mücadele ve ulusal güvenlik gerekçelerinin örgütlenme özgürlüğünü hukuka aykırı biçimde kısıtlamak amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirtti.

Komitenin uyarısı, insan hakları savunucuları, sendikalar, siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini etkileyen yasal düzenlemeleri de kapsıyor.

Türkiye'de LGBTİ+ hak savunucularına yönelik operasyonlar gündemde

Türkiye'de örgütlenme özgürlüğüne ilişkin tartışmalar, sivil toplum kuruluşları ve hak savunucularına yönelik adli ve idari uygulamalar nedeniyle devam ediyor.

"Ailem Güvende" adı verilen operasyon kapsamında çok sayıda LGBTİ+ hak savunucusu ve derneğine yönelik işlemler gerçekleştirildiği, birçok kişinin cezaevinde tutulduğu bildiriliyor.

BM İnsan Hakları Komitesi'nin yayımladığı kılavuz, bu tür uygulamaların uluslararası insan hakları yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatıyor.

Komite, örgütlenme özgürlüğünün korunmasının demokratik toplum düzeninin, hukukun üstünlüğünün ve insan haklarının güvence altına alınmasının temel koşullarından biri olduğunu vurguluyor.

Deutsche Welle

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.

Piyasalarda yalnız değilsiniz

Bu haberle ilgili detaylı rapor ve analizlere, uzman desteğiyle Akanak Insights'a ulaşın.

Uzman Desteğine Göz Atın
Paylaş

İlgili Haberler