Batı'da Genç Kuşak Ebeveynlerinden Daha mı Fakir Olacak?

İngiliz The Times gazetesinde yayımlanan bir analiz, İngiltere'deki genç nesillerin mevcut mali politikalar, nüfusun yaşlanması ve tırmanan genç işsizliği nedeniyle önümüzdeki yıllarda ebeveynlerine kıyasla çok daha ağır finansal baskılarla karşılaşacağını ortaya koydu. Uzmanlara göre bu tablo, reel gelirlerde gerilemeye ve yaşam standartlarında belirgin bir düşüşe yol açacak.

The Times yazarı ve The Sunday Times Ekonomi Editörü David Smith, İngiltere’nin kamu borcunun yaklaşık 3 trilyon sterline (yaklaşık 4 trilyon dolar) ulaştığını belirtti. Borç yükünün son 12 yılda iki katından fazla arttığına dikkat çeken Smith, bu rakamın COVID-19 salgını öncesindeki seviyenin de üçte iki oranında üzerinde olduğunu vurguladı.

Kamu Borcu ve Faiz Yükü Tırmanışta

Politika Araştırmaları Enstitüsü (IPPR) tarafından hazırlanan ve Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR) verilerine dayandırılan güncel bir rapora atıfta bulunan Smith, kamu borç faiz ödemelerinin önümüzdeki 50 yıl içinde devlet gelirlerinin %21’ine ulaşabileceği uyarısında bulundu. Halihazırda %9 seviyesinde olan bu oranın, en kötü senaryoda %47’ye kadar yükselme riski taşıdığı ifade ediliyor.

İngiltere Avam Kamarası verilerine göre, kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı 2007-2008 döneminde %35 seviyesindeyken günümüzde %94,9’a fırladı. Raporlar, bu sert tırmanışın temel nedeni olarak küresel finans krizini ve salgın döneminde yapılan devasa harcamaları gösteriyor.

Hızla artan kamu borcu, devletin tahvil sahiplerine ödediği faiz faturasını da kabartıyor. Resmi verilere göre İngiliz hükümeti, 2025-2026 mali yılında borç faiz ödemeleri için yaklaşık 109 milyar sterlin (147 milyar dolar) harcadı. Bu miktar, GSYH’nin %3,6’sına ve toplam kamu harcamalarının %8’ine denk geliyor.

Yaşlanan Nüfus Sosyal Hizmet Maliyetlerini Artırıyor

IPPR’ın araştırmaları, önümüzdeki yarım asırda kamu harcamalarındaki artışın büyük bir kısmının yaşlanan nüfustan, dolayısıyla emekli maaşları ve sağlık hizmetleri maliyetlerinden kaynaklanacağını gösteriyor. Enstitü, bu baskıyı hafifletmek adına vergi sisteminde reforma gidilerek gençlerin vergi yükünün azaltılmasını, buna karşın gayrimenkul ve servet sahiplerinden alınan vergilerin artırılmasını öneriyor.

Ancak Smith, mevcut emeklilik taahhütleri ve genç kuşaklara destek sağlama ihtiyacı nedeniyle vergi sisteminde yapılacak bu tür radikal değişikliklerin oldukça zor olduğuna dikkat çekiyor. Devlet tarafından sağlanan emekli maaşlarının sosyal yardım bütçesindeki en büyük kalemi oluşturduğunu belirten Smith, yaşlanan nüfusla birlikte artan bu maliyetlerin devleti gençlere yönelik destekleri kısmak zorunda bırakacağını vurguluyor.

Öte yandan kamu ve özel emeklilik fonlarının ekonomik büyümeye doğrudan bağlı olduğu, ancak İngiltere’de ekonomik büyümenin son derece zayıf seyrettiği ifade ediliyor. Kamu borcunun mevcut hızla tırmanmaya devam etmesi halinde, önümüzdeki yıllarda borç/GSYH oranının kontrol edilmesi güç seviyelere ulaşacağı öngörülüyor.

Genç İşsizliği 11 Yılın Zirvesinde

Genç işgücü arasındaki işsizlik oranının %16,2 ile son 11 yılın en yüksek seviyesine çıkması, yeni nesil üzerindeki baskıyı daha da artırıyor. Resmi veriler; İngiltere’de yaklaşık 1 milyon gencin istihdamda, eğitimde veya mesleki kuruluşlarda yer almadığını (NEET) gösteriyor. Eğitimini tamamlayıp iş bulamayan bu kitleye, mezuniyet sonrası sırtlarına binen öğrenim kredisi borçları da ek yük getiriyor.

Smith, son 18 yılda kişi başına düşen reel GSYH artışının toplamda sadece %8 kaldığını (yıllık ortalama %0,5’in altında) hatırlatıyor. Oysa bu artış oranı önceki 18 yıllık dönemde %43, ondan önceki 18 yılda ise %53 olarak gerçekleşmişti. Bu durum, İngiltere’deki ekonomik büyüme temposunun kademeli olarak yavaşladığını kanıtlıyor.

Yavaşlayan büyüme piyasadaki iş fırsatlarını daraltırken, tecrübesiz genç nüfus arasındaki işsizlik oranlarını yukarı çekiyor. Büyümenin yavaşlaması ve kamu borç faizlerinin artması, sosyal destek programlarına ayrılan kaynakların küçülmesi anlamına geliyor. Sonuç olarak gelecek nesiller, ebeveynlerinin faydalandığı devlet desteklerinden mahrum kalıyor.

Ev Sahibi Olmak Hayal Haline Geldi

Mali baskıların en somut görüldüğü alanlardan biri de barınma sektörü. Financial Times’ın aktardığı verilere göre, son 20 yılda konut fiyatları ortalama %152 oranında artarken, 25-34 yaş grubundaki hanelerin net gelirlerindeki artış %22 seviyesinde kaldı.

Habere göre bu kriz sadece İngiltere ile sınırlı değil. İtalya, İspanya ve Yunanistan gibi küresel finans krizi sonrasında genç işsizliğinin patlama yaptığı ülkelerde de Y kuşağı, ebeveynlerinin aynı yaşlardaki gelir seviyelerinin çok gerisinde yaşıyor. ABD’de ise benzer bir eğilimin İngiltere’den çok daha önce başladığı belirtiliyor.