Atlantik akıntısı çöküşe sanılandan daha yakın: Bilim insanlarından korkutan uyarı

Yeni araştırmalar, küresel iklim sisteminin kilit bileşenlerinden biri olan Atlantik akıntı sisteminin (AMOC) beklenenden çok daha hızlı zayıfladığını ortaya koydu. Bilim insanları, bu eğilimin devam etmesi halinde Avrupa, Afrika ve Amerika kıtaları için “felaket senaryoları”nın devreye girebileceği uyarısında bulunuyor.

AMOC için alarm zilleri çalıyor Bilim dünyasında uzun süredir takip edilen Atlantik Meridyonal Devridaim Dolaşımı (AMOC) için yeni bulgular endişe verici.

Araştırmaya göre: AMOC, son 1600 yılın en zayıf seviyesinde 2100’e kadar %42–58 arasında yavaşlama bekleniyor Bu düzey, sistemin çöküşe sürüklenmesi için kritik eşik olarak görülüyor Bilim insanları, önceki modellerde “en kötümser” görülen senaryoların aslında gerçeğe daha yakın olduğunu belirtiyor.

Çöküş olursa ne olur?

AMOC, tropikal bölgelerden Avrupa’ya sıcak su taşıyan ve küresel iklimi dengeleyen dev bir okyanus sistemi.

Olası bir çöküşün etkileri: Batı Avrupa’da sert kışlar ve kurak yazlar Tropikal yağış kuşağının kayması Atlantik kıyılarında deniz seviyesinin 50–100 cm yükselmesi Tarım ve gıda üretiminde ciddi aksaklıklar Bu değişimlerin milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyeceği belirtiliyor.

Bilim insanlarından sert uyarılar Araştırmayı yöneten Dr. Valentin Portmann, sistemin beklenenden daha hızlı zayıfladığına dikkat çekerek şunları söyledi: “AMOC, düşündüğümüzden daha fazla zayıflıyor. Bu da kritik eşik noktasına daha yakın olduğumuzu gösteriyor.”

Almanya’daki Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü’nden Prof. Stefan Rahmstorf ise daha çarpıcı bir uyarıda bulundu: “Daha önce çöküş ihtimalini %5 olarak bile yüksek buluyorduk. Şimdi bu risk %50’nin üzerine çıkmış olabilir.”

Rahmstorf’a göre, bu tür bir dönüşüm Dünya’nın son 100 bin yıllık tarihinde en dramatik iklim değişimlerine yol açtı.

Neden yavaşlıyor?

AMOC’un zayıflamasının temel nedeni küresel ısınma: Arktik bölgede sıcaklıklar hızla artıyor Okyanus suyu daha az soğuyor ve daha yavaş batıyor Yağışlar yüzeydeki tuzluluğu azaltıyor Bu durum döngüyü daha da yavaşlatan bir geri besleme mekanizması oluşturuyor Ayrıca Grönland buzullarının erimesiyle okyanusa karışan tatlı su da süreci hızlandırıyor.

Belirsizlik azaldı, risk arttı Yeni araştırma, gerçek okyanus verilerini iklim modelleriyle birleştirerek belirsizlikleri önemli ölçüde azalttı.

Özellikle “ridge regression” yöntemiyle yapılan analizlerin daha güvenilir sonuç verdiği belirtiliyor.

Bu da bilim insanlarının şu noktada daha net konuşmasını sağlıyor: Büyük bir yavaşlama artık yüksek olasılık Çöküş ise artık düşük ihtimal değil Sonuç: İklim sisteminde kritik eşik yaklaşırken Uzmanlara göre AMOC’un tamamen çökmesi henüz kesin değil, ancak mevcut eğilimler son derece riskli.

En önemli mesaj ise şu: Büyük bir çöküş olmasa bile, ciddi bir yavaşlama bile önümüzdeki on yıllarda küresel iklimi ve ekonomiyi derinden etkileyebilir.

Kaynak: The Guardian

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail.com