ABD ve Çin Arasında Ticaret ve Yapay Zeka Diplomasisi: 30 Milyar Dolarlık Ticaret Paketinde Uzlaşı Sağlandı

Çin ile Amerika Birleşik Devletleri arasında tırmanan ticari ve teknolojik gerilimde dev bir uzlaşı adımı atıldı. Pekin yönetiminden yapılan açıklamaya göre, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD teması ve Washington-New York hattında yürütülen yoğun diplomasi trafiği sonucunda iki ülke; gümrük tarifelerinin indirilmesi, kömür ithalatı, tarım, finansal hizmetler ve yapay zeka gibi stratejik alanlarda kritik kararlar aldı.

Ticaret ve Yatırım Kurulları Kuruluyor

Çin Ticaret Bakanlığı tarafından paylaşılan detaylara göre, ticari ilişkileri kolaylaştırmak amacıyla yeni bir "Ticaret Kurulu" hayata geçirildi. Kurul bünyesinde yürütülen görüşmeler neticesinde, toplam 30 milyar dolar değerindeki mal ticaretinde karşılıklı gümrük vergisi indirimine gidilmesi konusunda tam mutabakata varıldı.

Karşılıklı tarife indiriminin kapsamına kömürün de dahil edildiği ve bu çerçevede Çin’in 2027 ile 2028 yıllarında ABD’den kömür ithal edeceği duyuruldu.

Ayrıca taraflar, iki ülke arasındaki ticari diyalog mekanizması altında bir "Yatırım Kurulu" oluşturma kararı aldı. Bu kurul, potansiyel yatırımların önündeki engelleri kaldırmak ve kurumsal bir iletişim platformu sağlamak üzere görev yapacak.

Tarımda Çalışma Grubu, Finansta Kapı Aralama

Uzlaşı sağlanan bir diğer başlık ise tarım ve finans alanları oldu:

• Tarım Çalışma Grubu: Ticaret Kurulu bünyesinde kurulacak grup, her iki ülkenin tarım ürünlerine karşılıklı pazar erişimi sağlamak adına müzakereler yürütecek.

• Finansal Hizmetler: Taraflar finansal piyasalara erişim konusunda prensipte anlaştı. Pekin yönetimi, ABD sermayeli kuruluşlar da dahil olmak üzere küresel finans sağlayıcılarının Çin'de şube açma ve faaliyet gösterme taleplerini değerlendirmeye alacağını bildirdi.

Yapay Zekada Risk ve Güvenlik İletişimi

Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent liderliğindeki heyetler, yapay zeka teknolojilerine dair resmi diyalog sürecini başlattı. İlk turda bu teknolojinin getirdiği risk ve faydaları ele alan taraflar; kasım ayı sonundan önce ikinci tur görüşmeyi gerçekleştirmek ve yapay zeka kaynaklı olası kazalar için doğrudan bir iletişim kanalı kurmak üzere el sıkıştı.

Geçici Mutabakatın Süresi Uzatıldı

Gerilimlerin çözümü amacıyla Malezya'daki temaslarda 10 Kasım'a kadar ertelenen geçici mutabakat çerçevesinin yürürlük süresi, 10 Ocak 2027’ye kadar uzatıldı. İki ülke, bu tarihe kadar kalıcı ve karşılıklı kabul edilebilir bir anlaşma metni üzerinde çalışmayı sürdürecek.

ARKA PLAN: TARİFE SAVAŞLARINDAN DİPLOMASİ MASASINA

ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde Washington'ın teknoloji kısıtlamaları ve ilave tarifelerine karşılık, Pekin'in küresel tedarikte kilit rol oynadığı nadir toprak elementleri hamlesi iki ülke ilişkilerini kopma noktasına getirmişti.

Görüşmeler Cenevre, Londra, Stockholm, Madrid, Kuala Lumpur, Paris ve Seul gibi merkezlerde yürütülen yoğun diplomasi turlarıyla sürdürüldü. Süreçteki kırılma noktaları ise şu şekilde şekillendi:

• Busan Zirvesi (30 Ekim 2025): Trump ve Şi'nin Güney Kore'nin Busan kentindeki tarihi zirvesinde, karşılıklı uygulanan yüzde 24'lük ek tarifelerin 10 Kasım'dan itibaren 1 yıl süreyle ertelenmesi kararlaştırıldı.

• Fentanil ve Tarife Dengelemesi: Çin'in fentanil maddesinin ihracatını kontrol altına alma taahhüdü üzerine ABD, bu alandaki yaptırımlar kapsamında uyguladığı yüzde 20'lik ek tarifeyi yüzde 10'a düşürdü.

• İhracat ve Nadir Toprak Elementleri: ABD'nin ihracat kısıtlaması uyguladığı şirket ortaklıklarına dair kuralı 1 yıl ertelemesine karşılık Çin, nadir toprak elementlerinin ihracatına getirdiği kısıtlamaları 1 yıl ertelemeyi kabul etti.

• Liman Ücretleri ve Misillemeler: ABD'nin Çin gemilerine getirmeyi planladığı ek liman harçları kararı ile Çin'in buna misilleme olarak hazırladığı tedbirler de karşılıklı olarak 1 yıllığına askıya alındı.