ABD ekonomisi beklentileri aştı: Büyüme yüzde 3,4, enflasyon yüzde 3,6

Özet: ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,4 büyüyerek beklentileri aşarken, Fed'in tercih ettiği PCE enflasyonu eylül ayında yıllık yüzde 3,6'ya yükseldi. Güçlü tüketim ve YZ yatırımları büyümeyi desteklerken, yüksek enerji fiyatları enflasyon üzerindeki baskıyı artırıyor. Petrol fiyatları ise ABD ile İran arasında diplomatik temasların yeniden başlayabileceğine ilişkin haberlerle sınırlı geriledi. Güçlü büyüme, dirençli istihdam ve hedefin üzerindeki enflasyon, Fed'in faiz politikasına ilişkin belirsizliği artırıyor.

ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,4 büyüdü

ABD ekonomisi, yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik belirsizliklere rağmen üçüncü çeyrekte beklentilerden daha güçlü bir performans sergiledi.

Ticaret Bakanlığı'nın perşembe günü açıkladığı verilere göre gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), üçüncü çeyrekte mevsimsellikten arındırılmış yıllıklandırılmış bazda yüzde 3,4 arttı.

Ekonomistlerin beklentisi yüzde 3,1 büyüme yönündeydi.

İkinci çeyrekte yüzde 2,2 olan büyüme hızı böylece belirgin şekilde yükselerek son bir yılın en güçlü seviyesine ulaştı.

Büyümenin arkasında tüketim harcamalarının dirençli seyri, kamu harcamaları ve özellikle yapay zekâ (YZ) altyapısına yönelik yatırımlar yer aldı.

Fwdbonds Başekonomisti Chris Rupkey, jeopolitik riskler ve yüksek enerji maliyetlerinin birçok sektöre verdiği zarara rağmen ABD ekonomisinin büyümeyi sürdürdüğünü belirtti.

Rupkey, reel GSYH büyümesinin son bir yılda ilk kez yüzde 3'ün üzerine çıktığına dikkat çekti.

YZ yatırımları ve tüketim büyümeyi destekledi

Üçüncü çeyrek verileri, ABD ekonomisinde iç talebin güçlü kalmaya devam ettiğini gösterdi.

• Tüketim harcamaları: Üçüncü çeyrekte yüzde 3,8 arttı. Bu oran ikinci çeyrekle aynı seviyede gerçekleşti.

• Özel yurt içi yatırımlar: Yüzde 19,4 yükseldi.

• Makine ve ekipman yatırımları: Yüzde 20,9 arttı.

• Fikri mülkiyet ürünlerine yatırımlar: Yüzde 8,4 büyüdü.

• Özel yurt içi alıcılara reel satışlar: Yüzde 4,9 yükseldi. İkinci çeyrekteki artış yüzde 4,6 olmuştu.

Fed yetkililerinin ekonomideki temel talep koşullarını değerlendirmek amacıyla izlediği özel yurt içi alıcılara reel satışlar göstergesindeki hızlanma da dikkat çekti.

Özellikle veri merkezleri, işlemciler ve diğer YZ altyapı yatırımları, özel sektörün sermaye harcamalarına önemli katkı sağladı.

Eylül ayında PCE enflasyonu hızlandı

Ekonomideki güçlü büyümeye karşılık enflasyonun Fed'in yüzde 2 hedefinin üzerinde kalması para politikasına ilişkin tartışmaları artırdı.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi eylül ayında aylık yüzde 0,5 yükseldi.

Bu, mart ayından bu yana kaydedilen en yüksek aylık artış oldu.

Yıllık PCE enflasyonu ise yüzde 3,6 olarak gerçekleşti.

Aylık veri piyasa beklentisiyle uyumlu gelirken, yıllık oran tahminlerin 0,1 puan altında kaldı.

Gıda ve enerji fiyatlarının hariç tutulduğu çekirdek PCE enflasyonu ise aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 3,1 oldu.

Her iki çekirdek enflasyon göstergesi de beklentilere paralel gerçekleşti.

Fed yetkilileri manşet ve çekirdek PCE verilerini yakından takip ediyor. Bununla birlikte çekirdek enflasyon, uzun vadeli fiyat eğilimlerini değerlendirmede daha önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Enerji fiyatları enflasyonun temel kaynağı

Eylül ayındaki enflasyon artışında enerji fiyatları belirleyici oldu.

ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın ardından yükselen petrol fiyatları, Amerikan ekonomisindeki maliyet baskılarını artırdı.

Eylül ayına ilişkin ayrıntılı veriler şöyle:

• Benzin ve diğer enerji ürünleri: Aylık yüzde 9,2 artış.

• Enerji ürünleri ve hizmetleri: Aylık yüzde 5,4 artış.

• Enerji ve konut hariç hizmet fiyatları: Aylık yüzde 0,4 artış.

• Konut maliyetleri: Aylık yüzde 0,3 artış.

Ekonomistler, enerji maliyetlerindeki artışın zamanla diğer mal ve hizmet fiyatlarına yansımasından endişe ediyor.

Bununla birlikte üçüncü çeyreğin tamamına ilişkin enflasyon verilerinde bir miktar iyileşme görüldü.

Manşet PCE fiyatları üçüncü çeyrekte yüzde 2,1 artarken, ikinci çeyrekteki artış yüzde 5 olmuştu.

Çekirdek PCE artışı da aynı dönemde yüzde 3,3'ten yüzde 2,5'e geriledi.

Bu veriler, eylül ayında fiyat baskıları yeniden hızlanmış olsa da çeyreklik enflasyon görünümünde önceki döneme göre yavaşlama yaşandığını gösterdi.

Fed faizleri yüzde 3,75-4 aralığında tuttu

Fed, ekonomik verilerin açıklanmasından bir gün önce gerçekleştirdiği toplantıda politika faizini değiştirmedi.

Banka, gösterge faiz oranını yüzde 3,75-4 aralığında sabit bıraktı.

Fed Başkanı Kevin Warsh, kararın ardından yaptığı açıklamada önümüzdeki dönemde çok sayıda önemli veri ve gelişmenin takip edileceğini belirtti.

Warsh, kendisi ve diğer Fed yetkililerinin yeni bilgileri dikkatle değerlendirmek istediğini söyledi.

Ancak perşembe günü açıklanan veriler, merkez bankasının karşı karşıya olduğu güçlüğü bir kez daha ortaya koydu.

Ekonomi beklentilerin üzerinde büyürken enflasyon yüzde 2 hedefinin belirgin şekilde üzerinde seyrediyor.

Bu durum, Fed'in faiz indirimine gitmesi için gerekli koşulların oluşup oluşmadığına ilişkin belirsizliği sürdürüyor.

İşsizlik başvuruları tarihsel düşük seviyelerde

ABD iş gücü piyasasına ilişkin veriler de ekonomik dayanıklılığa işaret etti.

Çalışma Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre 24 Ekim'de sona eren haftada ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 194 bine geriledi.

Ekonomistlerin beklentisi 200 bin başvuru yönündeydi.

Başvuruların 1960'ların sonlarında görülen düşük seviyelere yakın seyretmesi, şirketlerin geniş çaplı işten çıkarmalara yönelmediğini gösterdi.

Eylül ayında kişisel tüketim harcamaları da aylık yüzde 0,5 artarak yüzde 0,6'lık beklentinin hafif altında kaldı.

Kişisel gelirlerdeki artış ise yüzde 0,2 ile yüzde 0,3'lük tahmini karşılayamadı.

Verilerin açıklanmasının ardından ABD hisse senedi vadeli işlemleri negatif bölgede seyrederken Hazine tahvili getirileri geriledi.

Petrol fiyatlarında diplomasi kaynaklı gerileme

Brent petrol 114,88 dolara indi

ABD ekonomisinde enflasyon baskılarının önemli kaynaklarından biri olan petrol fiyatları, perşembe günü sınırlı düşüş gösterdi.

ABD ile İran arasında barış görüşmelerinin yeniden başlayabileceğine ilişkin haberler, Orta Doğu'daki arz kesintisi endişelerini bir miktar hafifletti.

• Brent petrol: 44 sent düşerek varil başına 114,88 dolardan kapandı.

• ABD WTI petrolü: 78 sent gerileyerek varil başına 102 dolardan günü tamamladı.

Petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen Orta Doğu'daki çatışmaların enerji arzını kesintiye uğratma riski devam ediyor.

ABD ile İran arasında yeni diplomatik temas iddiası

Wall Street Journal'ın ABD'li yetkililere ve görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, barış görüşmelerini yeniden başlatmak amacıyla İran Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai ile temasa geçti.

Katar arabulucularının da İran, ABD ve İsrail arasındaki çatışmayı sona erdirmeye yönelik yeni bir teklif sunduğu bildirildi.

Ancak üst düzey bir İranlı yetkili, önerileri kabul edilemez olarak nitelendirdi.

Bu açıklama, diplomatik çözüm arayışlarının önünde önemli engeller bulunduğunu gösterdi.

İran Dışişleri Bakanı ise X platformundaki paylaşımında Tahran'ın diplomatik girişimlere açık olduğunu belirtti.

Bakan, anlaşmaya varılması halinde önerilen yedi günlük barış planının hızlandırılabileceğine işaret etti.

Piyasalarda ayrıca Husilerin yeni saldırılar düzenleme olasılığı ve ABD'nin 3 Kasım ara seçimlerinin ardından İran'a yönelik askerî harekât başlatabileceğine ilişkin endişeler izleniyor.

Petrol fiyatları Fed'in faiz kararlarını nasıl etkiliyor?

Interactive Brokers Kıdemli Ekonomisti José Torres, yüksek petrol fiyatlarının Fed hedefinin üzerindeki enflasyonun başlıca kaynağı olmaya devam ettiğini belirtti.

Torres'e göre enerji dışındaki fiyat baskılarının görece sınırlı kalması, Fed'in para politikasında sabırlı davranmasını destekliyor.

Ekonomist, petrol arzındaki bir şoka karşı faizlerin aşırı hızlı artırılmasının istihdamı zayıflatabileceğini ve kredi piyasalarındaki kırılganlıkları büyütebileceğini ifade etti.

Torres, jeopolitik bir çözümün yakın olabileceğini de belirtti.

Böyle bir gelişmenin petrol fiyatlarını düşürerek enflasyon baskılarını hafifletebileceğini ve Fed'in ilave faiz artırımlarına yönelik değerlendirmelerini değiştirebileceğini söyledi.

Torres'e göre WTI petrolünün varil başına 70 dolara doğru gerilemesi, ilerleyen dönemde faiz indirimlerini destekleyen koşulları önemli ölçüde güçlendirebilir.

Güçlü büyüme ve yüksek petrol fiyatları Fed'in gündeminde

ABD ekonomisinin üçüncü çeyrekte yüzde 3,4 büyümesi, yüksek enerji fiyatlarına ve jeopolitik risklere rağmen ekonomik faaliyetin güçlü kaldığını gösterdi.

Ancak yıllık PCE enflasyonunun yüzde 3,6'ya ulaşması ve çekirdek göstergenin yüzde 3,1 seviyesinde bulunması, Fed'in fiyat istikrarı hedefi açısından baskıların devam ettiğine işaret ediyor.

Önümüzdeki dönemde ABD para politikasının seyrinde enerji fiyatları, enflasyonun diğer sektörlere yayılma derecesi, iş gücü piyasasının görünümü ve İran ile diplomatik görüşmelerden gelecek haberler belirleyici olacak.

CNBC

Güldem Atabay ve Atilla Yeşilada tarafından kaleme alınan GADT Raporlarına abone olmak ister misiniz?

Bize e-mail atın: istanbulanalytics@gmail com

Raporlar ücretlidir, yatırım önerisi içermez.