ABD’den üç Türk şirketine İran yaptırımı: Mahan Air’e Boeing uçak transferi suçlaması

ABD Hazine Bakanlığı, Türkiye merkezli üç şirketi İran’ın havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırım paketine dahil etti. Washington, İzmir merkezli Sky Phoenix’in üç Boeing 777 uçağının İranlı Mahan Air’e transferine aracılık ettiğini öne sürerken, S Sistem ve Mes Cargo’yu da İranlı havayolu adına lojistik faaliyetler yürütmekle suçladı. Yeni karar, ABD’nin Türkiye merkezli bir banka ve iki iştirakini İran bağlantıları gerekçesiyle yaptırım listesine almasından yalnızca birkaç gün sonra geldi.

ABD’nin İran’a yönelik ekonomik baskı kampanyası Türkiye’de faaliyet gösteren şirketleri giderek daha fazla kapsıyor.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), İran’ın yaptırımları aşarak uçak, havacılık ekipmanı ve hassas teknoloji temin etmesini sağlayan ağları hedef alan yeni yaptırım paketini açıkladı.

Toplam 36 hedefi kapsayan yaptırım kararında üç Türkiye merkezli şirket de yer aldı: Sky Phoenix, S Sistem ve Mes Cargo.

Pakette ayrıca 27 İranlı havayolu şirketi bulunuyor.

Sky Phoenix’e üç Boeing 777 suçlaması

ABD Hazine Bakanlığı’nın en dikkat çekici iddiası İzmir merkezli hava taşımacılığı şirketi Sky Phoenix hakkında.

OFAC’a göre şirket, ABD menşeli üç Boeing 777 uçağının İran’ın Mahan Air havayoluna transferinde aracı rol oynadı.

Washington, operasyonun Birleşik Arap Emirlikleri merkezli ECT Aviation Support LLC ile birlikte gerçekleştirildiğini ileri sürdü.

ABD makamlarının açıklamasına göre söz konusu uçaklar 2026 yazında Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinden yönlendirilerek İran’a transfer edildi.

Uçakların daha önce emekliye ayrılmış bir filoya ait olduğu, ardından ECT Aviation Support üzerinden geçirilerek geçici tescil aldığı belirtildi.

OFAC, bu işlemlerin nihai kullanıcının Mahan Air olduğunu gizlemeye yönelik bir düzenlemenin parçası olduğunu savunuyor.

Boeing’in ABD merkezli bir üretici olması ve uçaklarının Amerikan ihracat kontrollerine tabi bulunması nedeniyle, Mahan Air’in Boeing uçaklarına erişimi Washington’ın İran yaptırım rejimi açısından özellikle hassas kabul ediliyor.

S Sistem ve Mes Cargo da yaptırım listesinde

Yeni yaptırım paketine Türkiye’den S Sistem ve Mes Cargo da dahil edildi.

ABD Hazine Bakanlığı, S Sistem’in Mahan Air adına çeşitli sevkiyatları koordine ettiğini ileri sürdü.

Washington’ın açıklamasına göre bunlar arasında İran’a gönderilmek üzere taşınan insansız hava aracı bileşenleri ve endüstriyel ekipmanlar da bulunuyor.

S Sistem, Türkiye’de faaliyet gösteren Solmaz Group bünyesinde yer alıyor.

Şirket gümrüklü depolama, yurtiçi ve uluslararası taşımacılık, transit işlemler ve hava kargo hizmetleri yürütüyor. Operasyonlarının İstanbul, Ankara Esenboğa, İzmir Adnan Menderes ve Antalya dahil Türkiye’nin büyük havalimanlarını kapsadığı belirtiliyor.

S Sistem son yıllarda Kazakistan’da da önemli yatırımlara yöneldi.

Şirketin Almatı, Astana, Çimkent ve Aktau’da yaklaşık 100 milyon dolarlık lojistik ve depo terminali ağı oluşturmayı hedeflediği; ayrıca Kazpost ile Aktöbe Havalimanı’nda 15 bin metrekarelik multimodal lojistik merkezi geliştirdiği bildiriliyor.

Mes Cargo’ya Mahan Air adına faaliyet suçlaması

OFAC’ın yaptırım listesine aldığı üçüncü Türk şirketi ise Mes Cargo oldu.

ABD Hazine Bakanlığı, Mes Cargo’nun Mahan Air’in genel satış acentesi olarak çalıştığını ve İranlı havayolu adına kargo sevkiyatlarını koordine ettiğini iddia etti.

Şirket, genel satış acenteliği, kargo havayolu yönetimi ve charter hizmetleri sağlıyor.

Mes Cargo’nun kendi verilerine göre şirket, genel satış acenteliği operasyonları kapsamında yılda 3 milyon kilogramdan fazla kargo yönetiyor.

Şirketin uluslararası havayolu müşterileri arasında TAP Portugal, Mauritius Airlines, Tunisair ve Uzbekistan Airlines gibi taşıyıcılar da bulunuyor.

Mahan Air 2011’den beri ABD yaptırımları altında

Yeni yaptırımların merkezinde bulunan Mahan Air, Tahran merkezli özel bir İran havayolu şirketi.

Şirket hem yolcu hem de kargo taşımacılığı gerçekleştiriyor ve ana operasyon merkezini Tahran İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı oluşturuyor.

Mahan Air, on yılı aşkın süredir ABD yaptırımları altında.

ABD Hazine Bakanlığı şirketi ilk kez 2011 yılında yaptırım listesine almıştı. Washington, havayolunu İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü’ne mali, maddi ve teknolojik destek sağlamakla suçluyor.

Yaptırımlara rağmen Mahan Air uluslararası uçuşlarını sürdürüyor.

Şirketin Türkiye bağlantıları da devam ediyor. Mevcut uçuş kayıtlarında İstanbul-Tahran seferleri yer alırken Mahan Air, Türkiye’de İstanbul ve Ankara’yı destinasyonları arasında gösteriyor.

Havayolunun Orta Doğu, Asya ve Avrupa’ya uzanan uluslararası ağı nedeniyle uçak, yedek parça ve diğer havacılık ekipmanlarına erişimi operasyonlarının sürdürülmesi açısından kritik önem taşıyor.

Washington: İran üçüncü ülkelerde paravan şirketler kullanıyor

ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın Amerikan menşeli uçak ve havacılık ekipmanlarını temin etmek amacıyla uzun süredir üçüncü ülkelerde paravan şirketler ve aracı kuruluşlardan yararlandığını savunuyor.

Washington’a göre bu yapıların temel amacı, satın alınan uçak veya ekipmanın nihai İranlı kullanıcısını gizlemek.

OFAC bu nedenle uluslararası sivil havacılık sektörünü İran bağlantılı şirketlerin uygulayabileceği yanıltıcı ticari yöntemlere karşı dikkatli olmaya çağırdı.

ABD makamları özellikle Amerikan menşeli uçak, mal, teknoloji ve hizmetlerin yaptırım uygulanan İranlı şirketlere aktarılmasına yönelik girişimlerin daha yakından takip edileceğinin sinyalini verdi.

İran'a uçuşlara yönelik izinler de sıkılaştırıldı

Washington şirket yaptırımlarının yanı sıra İran havacılığına ilişkin bazı mevcut izinleri de askıya aldı.

OFAC, İran bağlantılı üç havacılık yetkilendirmesinin durdurulduğunu açıkladı.

Bunların arasında bazı üst uçuş izinlerinin yanı sıra ABD dışındaki havayollarının Amerikan menşeli veya ABD kontrolündeki ticari uçaklarla İran’a uçabilmesine imkân tanıyan düzenlemeler de bulunuyor.

Havacılık güvenliğiyle ilgili talepler ise bundan sonra vaka bazında değerlendirilecek.

Yeni yaptırımlar kapsamında listelenen kişi ve kuruluşların ABD’de bulunan veya ABD vatandaşlarının kontrolündeki mal varlıkları ve mülkiyet hakları bloke edilecek.

Ayrıca yaptırım uygulanan kişi veya şirketlerin doğrudan ya da dolaylı olarak yüzde 50 veya daha fazla pay sahibi olduğu kuruluşlar da bloke kurallarına tabi olacak.

Türk bankasına yaptırımın hemen ardından geldi

Üç Türk şirketine yönelik kararın zamanlaması ayrıca dikkat çekiyor.

ABD Hazine Bakanlığı yalnızca birkaç gün önce Türkiye merkezli Golden Global Yatırım Bankası ile bankanın iki iştirakini İran’ın finansal ağlarıyla bağlantılı oldukları iddiasıyla yaptırım listesine almıştı.

Washington, söz konusu kurumların Çin ile İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü arasındaki ticaretin kolaylaştırılmasına yardımcı olduğunu ileri sürmüştü.

Böylece birkaç gün içinde İran yaptırımları gerekçesiyle Türkiye merkezli bir banka, bankanın iki iştiraki ve üç ayrı lojistik/havacılık şirketi ABD’nin hedefi haline geldi.

Son yaptırım paketi Washington’ın İran üzerindeki ekonomik baskıyı yalnızca İran şirketlerini hedef alarak değil, Tahran’ın uluslararası ticaretini ve tedarik zincirlerini kolaylaştırdığını düşündüğü üçüncü ülke şirketlerini de kapsayacak şekilde genişlettiğini gösteriyor.

Türkiye açısından ise gelişmeler daha yakından izlenmeye aday.

ABD’nin kısa süre içinde hem Türkiye’deki finans kuruluşlarını hem de lojistik ve havacılık şirketlerini İran bağlantıları gerekçesiyle yaptırım kapsamına alması, Washington’ın İran’a yönelik yaptırım politikasında Türkiye üzerinden yürütüldüğünü düşündüğü ticaret ve lojistik ağlarına daha fazla odaklandığına işaret ediyor.

Turkiye Today