Yağız Kutay: “Perspektif ve paradigma çöplüğü”

Dış politikada mutlak dostluk yok derler. Ekonomide var mı?

2021 yılında Vietnam’ın ihracatı 300 milyar doları geçti. Bu rakamın çeyreğine yakını 20.yüzyılda kanlı bıçaklı olduğu ABD ile.

Doğrudan yabancı yatırımın yaklaşık %60’ını kapsayan “batı” çok da zaman geçmeden ortak düşman ilan edilmişti. Hatta muhalefet bileşenleri batının ortağı, uşağı olmakla suçlanmıştı. Bu söylem 28 Mayıs ile birlikte çöpe atıldı.

Yeni kabine çok beğenilmesinin yanı sıra batıya en entegre kabinelerden biri olarak ilk mesaj verilmişti. İkinci mesaj 400 milyar dolar hedefiydi. Üçüncü mesaj ise 22 Haziran’da verilecek faiz kararı sonunda anlaşılacak. Mehmet Şimşek’in “off the record” söylediği enkaz vurgusu ve istediği atamaların yapılmaması, eski-yeni ekonomi yönetimine ters vurgular sayılabilir. Zira daha önce faizlerin düşmesi için defaatle oy kullanan 4 PPK üyesi görevlerine devam ediyor. Eski başkan da BDDK’ya geçti. Ancak genel olarak anlayış Batı’ya entegre, doğudan kopmayan ekonomi modeli.

Yukarıda batıya entegrasyonun 3. basamağının faiz kararı olduğunu söyledim. Peki beklenti ne?

Goldman Sachs %40’a çıkacağı kanaatinde. Bu tahmini bir beklenti olarak okumamak gerekir. Daha çok el göstermeye benziyor.

AA Finans’ın beklenti anketine göre politika faizinin %19,25 olacak. Öte yandan Bloomberg’den Taylan Bilgiç’in paylaştığı ankette faiz tahminlerinin ortancası %20. En yüksek tahmin %30 iken, beklenen en düşük faiz oranı %14. Öngörülebilirlik ve rasyonele dönüşten başka çare olmadığı şu günlerde faiz tahminlerinin %16 makası olması sürecin şu ana kadar zayıf yönetildiğini gösteriyor. İlk 100 gün çok önemlidir. Bu sürenin 4’te 1’i bitiyor. Sadece iyi dilekler var. Ne doğru düzgün atama ne de yeterli sözlü yönlendirme var.

Lahana turşusu

Sayın Kavcıoğlu zaten faizi fiiliyatta belirleme yetkisine sahip değildi. Onun yerine; Merkez Bankası sabah ilk iş kamu ve özel bankaları arayıp nasıl kredi ve döviz pozisyonunu alacağını söylüyordu. Normalde bu işi BDDK’nın yapması beklenen bir durum olurdu. Dolayısıyla kendisinin bu göreve atanması hem iş tanımı itibarıyla hem de Erdoganomics (Bazı yerlerde Erdoğan’ın ekonomi politikasına verilen isim) temsilcisinin olması bakımından tutarlı bir hamle. Kaldı ki Şahap Bey’in BDDK başkanı olarak atandığı metinde, TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu BDDK’ya atanmıştır şeklinde açıklama yapılması ekonomi basınının dikkatini çekti. Sanki eski görevi bitmemiş bir görev daha almış gibi olduğuna dair yorumlar yapıldı.

Bu tip yazılar niye okunur? Faiz ne olur? İktisatla haşır neşir olan bizler de bu sorulara direk cevap vermeyi sevmeyiz. Ben de sevmiyorum. Ancak iddialı olmak ekmekteki maya gibidir.

Kesinlikle faiz artırımı bekliyorum. Ancak tahmin edildiği kadar çok değil. %20’yi bile bulmaması şaşırtıcı olmaz.

Eğer faizler %20 üzerine çıkarsa verilen mesaj: “Seçim falan önemli değil, enflasyonla aktif mücadele etme niyetindeyim.”

%20’den az olursa: “Erdoğan’ın eli ekonominin üzerinde”. Küçük olan ne varsa (yatırımcı, KOBİ vs) tarumar edilecek. Aslında başta hukuk reformu gibi iktisadi olmayan ancak ekonomiyi direk etkilecek uzun vadeli adımlar atılsa olumlu olur. Şayet hızlı bir yüklemenin kredi tabanlı ekonomimize büyük zararı olur. Bunları çok konuşmaya da gerek yok. Ekonomiyi  sadece faiz ve işsizlikle tanımlayan anlayışın  bu ihtimali gerçekleştirmesi hayal.

 Şimşek-Erkan: Karga ile papazın hikayesi

Faiz kararı tek başına hiçbir şeyi kurtaramaz. Ancak özellikle PPK’nın açıkladığı metinden niyet okuması yapabiliriz.  Yeni yönetim geçmişte büyük umutlarla gelenler gibi özgür karar alma iradesini gösterebilecek mi? Bayram öncesi son çıkmaz perşembe günü bunu test edeceğiz. Sadece sözde değil, özde rasyonel politikalara geçebilecekler mi göreceğiz.

Kilise karga hikayesini yaşıyoruz. Son eşikteyiz..

Karganın biri her gün kilisenin çanına pislermiş. Papaz ne yaptıysa yakalayamayınca çanın bulunduğu yere bir bardak şarap koymuş. Karga şarabı içip sızınca yakalamış. Sonra demiş ki: Müslüman olsan şarap içmezsin, Hristiyan olsan çana sıçmazsın. Söyle bana sen nesin?

Özal, 1983’te Demirel’e rağmen 24 Ocak kararlarını aldı.

Kemal Derviş sağ bileşenlerin isteklerine karşı çıkarak önemli hamleler yaptı.

Peki Mehmet Şimşek-Hafize Gaye Erkan ne yapacak? Türkiye ekonomi tarihine geçen kimliksiz ekonominin 2023’teki temsilcileri mi olacak yoksa, dönemin ruhunu yansıtan kendi içinde tutarlı kararlar mı verecek? Hikayedeki karga mı olacaklar?

22 Haziran 2023 öğleden sonra ikiyi bekleyin bekleyin…